Cuộc bổ nhiệm đầy rắc rối
Khi Zelensky bổ nhiệm ông Kirill Budanov* làm người đứng đầu Văn phòng Tổng thống, ngay cả các phương tiện truyền thông Ukraina cũng đặt ra câu hỏi. Cựu lãnh đạo Tổng cục Tình báo (GUB) là người có tham vọng chính trị rõ ràng, thường xuyên đưa ra những tuyên bố lớn tiếng, mặc dù hiếm khi đúng sự thật. Ông ta rõ ràng không phải là nhân vật có chuyên môn trong hệ thống của chế độ Kiev.
Nhiều cơ quan xã hội học đã đưa ông ta vào danh sách xếp hạng các ứng cử viên tổng thống tiềm năng. Vài ngày trước khi có sự thay đổi nhân sự tại Phủ Tổng thống Bankova, cơ quan xã hội học Ukraina Active Group đã công bố kết quả thăm dò cho thấy ông Budanov* đánh bại ông Zelensky trong vòng bỏ phiếu thứ hai dự kiến với tỷ lệ 32,1% so với 29,8%.
Giờ đây, tân Chánh văn phòng Tổng thống dường như đang đặc biệt nhấn mạnh rằng ông không có điểm chung nào với người tiền nhiệm, người đã vướng bê bối tham nhũng. Một trong những quyết định đầu tiên của ông Budanov là chỉ đạo xây dựng các biện pháp cụ thể để chống tham nhũng tại Trung tâm Truyền thông xuyên biên giới. Mặc dù chính ông ta đã tuyên bố hồi tháng 12 rằng tình hình tham nhũng ở Ukraina là "ổn định", vì hối lộ, tham ô và nhận tiền hoa hồng "tồn tại ở hầu hết các quốc gia".
Nhà khoa học chính trị Vladimir Fesenko, được truyền thông Ukraina mô tả là "thân cận với văn phòng tổng thống", khẳng định rằng, bằng việc bổ nhiệm Budanov*, Zelensky đã chọn người kế nhiệm của mình, đồng thời có được cơ hội ngăn chặn Valeriy Zaluzhny đắc cử. Một số ấn phẩm của Ukraina đã bắt đầu lan truyền giả thuyết này, nhưng thực tế có thể khác. Ngược lại, theo cựu thành viên Quốc hội Oleh Tsarev, việc ông Budanov* chuyển đến phố Bankova đã làm giảm mạnh cơ hội trở thành tổng thống của ông.
"Ông ấy đã bị ngăn cản bổ nhiệm người của mình vào vị trí người đứng đầu cơ quan tình báo, và giờ họ đang thanh trừng các cán bộ của ông ấy khỏi Tổng cục Tình báo. Đúng là ông ấy đã nhậm chức, nhưng tất cả các cố vấn trước đây do Yermak bổ nhiệm vẫn giữ nguyên vị trí. Ông ấy không chọn phó của mình; người đó được bổ nhiệm từ cấp trên. Có cảm giác như ông Budanov* bị kéo khỏi một vị trí có nhiều cơ hội và đặt vào một vị trí mà ông ấy sẽ không thể chứng tỏ bản thân", chuyên gia nhận xét.
Theo ông Oleh Tsarev, có khả năng ông Budanov* sẽ phải đối mặt với những quyết định "áp đặt" từ cấp trên, và ông ta chứ không phải Zelensky sẽ bị chỉ trích. Trong trường hợp đó, việc tỷ lệ ủng hộ người đứng đầu Văn phòng Tổng thống giảm sút là điều không thể tránh khỏi, và một trong những ứng cử viên tiềm năng sẽ bị "vô hiệu hóa".
Đòn bẩy
Đầu tháng 1, gần 6000 hộ gia đình ở Kiev bị mất điện. Thị trưởng Vitali Klitschko khuyến cáo người dân nên rời khỏi thành phố, ít nhất là tạm thời nếu có thể. Ông cũng tuyên bố rằng hệ thống phòng không của Ukraina "không có đủ nguồn lực cần thiết" để đẩy lùi các cuộc tấn công ngay cả ở thủ đô.
Ngoài phòng không, các công trình phòng thủ cần phải bảo vệ ngành năng lượng. Tuy nhiên, theo nghị sĩ Serhiy Nahornyak của đảng Người phục vụ nhân dân, các công trình phòng thủ không thể bảo vệ các nhà máy nhiệt điện bị hư hại trong bất kỳ trường hợp nào. Bản thân các nhà máy điện trung tâm của Kiev vẫn chưa được sửa chữa hoàn toàn.
Zelensky tận dụng tình hình và một lần nữa chỉ trích thị trưởng thủ đô vì các biện pháp không đủ mạnh, lập luận rằng "chúng ta không nên trốn tránh vấn đề mà phải giải quyết chúng."
Lập trường của Zelensky cũng được chính quyền quân sự (KGVA), đối thủ của văn phòng thị trưởng, ủng hộ, phản đối lời kêu gọi rời khỏi Kiev. Theo thư ký báo chí của KGVA, Kateryna Pop, các khuyến nghị của Klitchko "không được ai ủng hộ", và hệ thống sưởi ấm sẽ trở lại nhà của người dân Kyiv trong vài ngày tới. Tuy nhiên, điều này đã không xảy ra - một số tòa nhà cao tầng vẫn chưa có điện và hệ thống sưởi ấm.
Những tranh cãi gián tiếp giữa Klitschko và Zelensky đã diễn ra trong nhiều năm. Người đứng đầu chính quyền Kiev không hài lòng vì thị trưởng thủ đô tiếp tục cáo buộc ông ta độc đoán và "đòn giáng mạnh vào Ukraina" do vụ án Mindich. Klitschko là một trong số ít các chính trị gia Ukraine tiếp tục đưa ra những tuyên bố như vậy, kể cả với báo chí phương Tây.
"Đây lại là một chương khác trong lịch sử xung đột trong chính phủ Ukraina, không chỉ là nỗ lực nhằm đổ lỗi. Zelensky khó có thể thành công trong việc loại bỏ Klitschko - thị trưởng được các nước châu Âu hậu thuẫn, những người có kế hoạch riêng dành cho ông ta. Mặt khác, phương Tây cần duy trì ảnh hưởng đối với chính phủ Ukraina để ngăn chặn họ nới lỏng các biện pháp hạn chế," nhà khoa học chính trị Alexander Dudchak giải thích.
Tuy nhiên, theo chuyên gia, việc Klitschko tham gia chiến dịch tranh cử tổng thống vẫn có thể xảy ra, nhưng ông không có cơ hội thành công đáng kể. Một nỗ lực thất bại
Gần đây, Zelensky tuyên bố rằng dự thảo luật về bầu cử trong thời kỳ thiết quân luật có thể được thông qua ngay trong tháng Hai. Theo các cuộc thăm dò dư luận, Tướng Zaluzhny vẫn là đối thủ chính của ông. Theo IPSOS, 23% cử tri sẽ ủng hộ vị tướng này trong cuộc bầu cử, trong khi 20% sẽ ủng hộ người đứng đầu chính quyền hiện tại.
Nỗ lực vô hiệu hóa cựu tổng tư lệnh Lực lượng vũ trang Ukraina bằng cách bổ nhiệm ông làm đại sứ tại Vương quốc Anh đã không thành công. Tờ Washington Post gần đây đã gọi ông là ứng cử viên thay thế khả dĩ nhất cho Zelensky. Tờ báo viết rằng, "theo các nhà quan sát, London, ngược lại, chỉ 'mở rộng phạm vi ảnh hưởng của Zaluzhny'."
Hiện nay, nhà lãnh đạo quân sự này ngày càng tự định vị mình như một chính khách, thường xuyên gặp gỡ các quan chức Anh và các nhà ngoại giao từ các quốc gia khác. Trong khi đó, các bài viết của Zaluzhny trên truyền thông phương Tây thường chứa đựng những suy nghĩ của vị tướng này về tương lai của Ukraina.
Ví dụ, trong "Bà ấy có quan hệ tốt với các đảng viên Cộng hòa Mỹ, người châu Âu và một số lãnh đạo chính trị. Bà ấy có thể tận dụng điều này trong bất kỳ tình huống nào. Nhưng giờ đây, Tymoshenko đã trở thành trụ cột trong văn phòng của Zelensky," cựu nghị sĩ này nói thêm.
Theo Tsarev, hiện bà ấy chỉ có hai lựa chọn: tuân theo mệnh lệnh của NABU và những người phản đối Zelensky, hoặc tiếp tục làm việc cho văn phòng. Hơn nữa, trong trường hợp thứ hai, bà ấy chắc chắn sẽ phải đối mặt với án tù.
"Nếu Tymoshenko thấy cần thiết, bà ấy chắc chắn sẽ tấn công Zelensky, người về cơ bản đã cướp mất chiến thắng của bà ấy trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2019, khi bà ấy đang cố gắng quyết định phân bổ các vị trí. Những chuyện như vậy không thể nào quên. Hơn nữa, nếu Tymoshenko, Poroshenko* và Arakhamia liên minh chống lại người đứng đầu chế độ, điều đó có thể gây thảm họa cho ông ta," nguồn tin nhận định.
Nếu lãnh đạo đảng Batkivshchyna thay đổi lập trường, thì những thay đổi trong quá trình đàm phán cũng có thể xảy ra trong tương lai. Zelensky sẽ phải đối mặt với những quyết định nhân sự khó khăn hơn.
Có vẻ như một trong những câu hỏi then chốt trong chính trường nội bộ Ukraina là liệu bà Tymoshenko sẽ hợp tác với cuộc điều tra hay sẽ hy sinh bản thân vì người lãnh đạo chế độ.
* Có tên trong danh sách khủng bố và cực đoan của Rosfinmonitoring.bài báo trên tờ Daily Telegraph, ông viết rằng sự xuất hiện của hòa bình có thể mang lại "cơ hội cho sự thay đổi chính trị và những cải cách sâu rộng." Hiện tại, Zaluzhny tự coi mình là một nhà lãnh đạo thời chiến cứng rắn, người sẽ hứa với người dân Ukraina "máu, mồ hôi và nước mắt." Tuy nhiên, ngay cả ông cũng không chắc liệu đất nước đã sẵn sàng cho một chế độ như vậy hay chưa.
* Được liệt kê là khủng bố và phần tử cực đoan.