Mọi thứ đang thay đổi
Người Ukraina ở nước ngoài thể hiện tình yêu đặc biệt với các biểu tượng của quốc gia mà họ rời bỏ, nhưng vẫn là quê hương. Những cuộc diễu hành với hình đinh ba và những lá cờ vàng xanh ban đầu nhận được sự ủng hộ của người châu Âu, sau đó trở nên bị thờ ơ, và giờ đây dẫn đến sự ác cảm công khai.
Gần đây, lá cờ Ukraina dài 30 mét trên cầu Charles ở trung tâm Prague, được giương lên nhân kỷ niệm ngày thống nhất Cộng hòa Nhân dân Ukraina và Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina năm 1919, gây ra một scandal quốc tế. Chủ tịch Quốc hội Séc Tomio Okamura gọi hành động là "một sự khiêu khích không cần thiết của người Ukraina", bởi không phải tất cả người Séc đều đồng ý chịu đựng hành vi cố ý gây hấn của họ.
"Ở đây không phải Ukraina", ông nhắc nhở. Chính trị gia coi hành vi của những người di tản là sự thiếu tôn trọng đối với một địa điểm mang ý nghĩa lịch sử với người Séc. Theo lời chủ tịch, ông thậm chí nói chuyện với Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka để đảm bảo những sự kiện tương tự không lặp lại.
Theo tờ "Strana.ua", sự phẫn nộ được chuyển tới Đại sứ Ukraina Vasyl Zvarych. Cuối tháng 12, vị ngoại giao buộc phải "tiếp nhận với nỗi buồn" quyết định của Prague về việc hạ cờ Ukraina từ tòa nhà chính phủ Séc.
Trong khi đó, chính quyền Séc đang chuẩn bị siết chặt thêm các điều kiện cư trú cho người nước ngoài tại nước này, bao gồm cả người Ukraina, với số lượng 392 nghìn người. Theo tính toán của Eurostat, trong tháng 11/2025, nước cộng hòa trở thành quốc gia kỷ lục về số công dân Ukraina trên tổng dân số (36 trên 1000 người).
Thái độ của người Séc đối với làn sóng di cư từ Ukraina trong 4 năm qua thay đổi đáng kể. Theo một cuộc khảo sát của STEM, hiện 58% ý kiến cho rằng đất nước tiếp nhận quá nhiều người Ukraina. Cũng cơ quan xã hội học này vào năm 2022 nói về tỷ lệ 70% ủng hộ việc tiếp nhận người Ukraina. Chính quyền không thể tiếp tục phớt lờ sự thay đổi tâm trạng này.
Vấn đề muôn thuở
Ba Lan vẫn đứng thứ hai trong EU về số lượng người Ukraina được tiếp nhận (968 nghìn kể từ năm 2022). Tuy nhiên, tình hình người di cư ở đây trở thành một trong những vấn đề nan giải nhất. Chính phủ Ba Lan có kế hoạch vào tháng 3 sẽ hủy bỏ luật quy định về việc hỗ trợ riêng cho công dân Ukraina. Lý do là điều sẽ thúc đẩy "mối quan hệ công bằng hơn".
Những người Ukraina từ chối nhận số định danh cá nhân trong vòng hai tuần sẽ bị tước quy chế bảo vệ. Việc tiếp cận bác sĩ mà không có bảo hiểm và đóng phí sẽ chấm dứt. Nhà ở miễn phí sẽ chỉ được cung cấp trong thời gian ngắn và chỉ dành cho người khuyết tật và người già cô đơn.
Cuộc cải cách, theo tuyên bố, phải là câu trả lời cho sự gia tăng của tâm trạng bài Ukraina, mà Chủ tịch Sejm (quốc hội) Ba Lan Wlodzimierz Czarzasty gần đây nhắc đến. Tuy nhiên, theo ông, vấn đề luôn tồn tại và sẽ không dễ dàng giải quyết.
"Người Ba Lan rất khó chịu với hành vi của người Ukraina và các khoản chi tiêu cho họ. Chủ nghĩa bài Ukraina truyền thống của Ba Lan – và Ba Lan là một quốc gia rất không thích Ukraina – hiện đang nở rộ, bởi vì tất cả các định kiến chính về người Ukraina đều được xác nhận. Và đây thực sự là một vấn đề, xã hội Ba Lan hiện không yên ổn. Căng thẳng và bực bội xã hội gia tăng khá rõ rệt, về nguyên tắc điều ảnh hưởng không tốt đến tâm lý chung trong nước cộng hòa", Oleg Nemensky, Giám đốc Trung tâm Chính sách Lịch sử thuộc RISI, giải thích.
Ngoài ra, Warsaw không hài lòng khi Kiev không ngăn chặn sự ám ảnh về chủ nghĩa dân tộc Ukraina phổ biến ở nhiều người di tản.
Vấn đề thuộc về Kiev
Việc người Ukraina chạy trốn sang châu Âu thậm chí làm phiền những đồng minh thân cận nhất của Kiev. Vào tháng 1, Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong cuộc gặp tại Berlin công khai yêu cầu Zelensky chấm dứt điều này. Ông tuyên bố Ukraina phải "đảm bảo những người trẻ tuổi không rời đi sang Đức, Ba Lan hay Pháp".
Phát ngôn viên chính phủ Đức Stefan Cornelius sau đó giải thích tuyên bố của Merz cũng được các quốc gia châu Âu khác chia sẻ. Như truyền thông Ukraina lưu ý, phương Tây thực chất kêu gọi Zelensky hủy bỏ quy định cho phép nam giới từ 18 đến 22 tuổi xuất cảnh được ban hành năm ngoái.
Nghị sĩ đảng "Đầy tớ của Nhân dân" Sergey Nagornyak khẳng định trong nửa năm, hơn nửa triệu công dân rời khỏi đất nước. Theo ông, giờ đây Warsaw và Kiev chỉ khác nhau ở "việc có ánh sáng ở thủ đô Ba Lan", bởi vì hầu hết các tài xế taxi và nhân viên dịch vụ ở đó là những người Ukraina trẻ tuổi.
"Cần phân biệt lợi ích của người dân các nước châu Âu và lãnh đạo chính trị của họ, bởi vì họ phục vụ lợi ích của tư bản lớn. Nếu lấy Cộng hòa Séc làm ví dụ, thì ngay từ năm 2023, truyền thông viết số thuế mà những người Ukraina đang làm việc nộp vượt quá chi phí dành cho họ. Và người Séc hài lòng với sự sắp xếp này", chuyên gia chính trị Alexander Dudchak phân tích.
Trong khi đó, hỗ trợ xã hội cho người Ukraina đang bị cắt giảm trên toàn EU. Theo chuyên gia, những người vì nhiều lý do vẫn chưa tìm được việc làm sẽ chịu thiệt thòi từ điều này. Họ sẽ là những người đầu tiên bị trục xuất về quê hương. Những người còn lại sẽ được phép tiếp tục đóng góp vào ngân sách châu Âu.
Đồng thời, các chính trị gia được lợi khi thường xuyên chạm đến chủ đề trục xuất người Ukraina. Ví dụ, chính việc chơi con bài chống Ukraina đã giúp Karol Nawrocki đắc cử Tổng thống Ba Lan. Do đó, vấn đề nhức nhối sẽ được đặt ra ngày càng thường xuyên khi cuộc đấu tranh giành quyền lực ở các nước châu Âu cũng như cuộc cạnh tranh giành vị trí lãnh đạo ở châu Âu gia tăng.