Ngày 17/2/2026, Hội đồng châu Âu (EU) cập nhật danh sách các quốc gia/vùng lãnh thổ không hợp tác về thuế (EU list of non-cooperative jurisdictions for tax purposes, thường gọi tắt là “danh sách đen thiên đường thuế”). Việt Nam bị thêm vào cùng với Quần đảo Turks và Caicos, hiện danh sách có 10 tên: American Samoa, Anguilla, Guam, Palau, Panama, Nga, Quần đảo Virgin thuộc Mỹ, Quần đảo Turks và Caicos, Vanuatu và Việt Nam.
Việt Nam bị liệt vào danh sách vì thiếu sót trong minh bạch và hợp tác
EU cập nhật danh sách với việc có tên Việt Nam dựa hoàn toàn vào đánh giá của Diễn đàn Toàn cầu về Minh bạch và Trao đổi Thông tin Thuế thuộc OECD (Global Forum on Transparency and Exchange of Information for Tax Purposes). Kết luận cụ thể của EU là Việt Nam chưa đạt mức xếp hạng tối thiểu “Tuân thủ phần lớn” (Largely Compliant) trong cơ chế trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu (Exchange of Information on Request – EOIR).
“Ba tiêu chí chính của EU là: thứ nhất, minh bạch thuế (tax transparency), có nghĩa là phải sẵn sàng chia sẻ thông tin thuế của cá nhân/doanh nghiệp khi nước khác yêu cầu (để chống trốn thuế, rửa tiền); thứ hai, công bằng thuế (fair taxation); thứ ba là thực thi các biện pháp chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển dịch lợi nhuận (BEPS)”, - chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế Lý Hoài Lương nói với Sputnik.
Bà Lý Hoài Lương cũng lưu ý rằng, vấn đề của Việt Nam là nằm ở tiêu chí thứ nhất: minh bạch thuế, trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu. OECD đánh giá Việt Nam chỉ ở mức “Partially Compliant” hoặc thấp hơn (có thiếu sót quan trọng), dù cơ bản đã làm tốt một phần. Tất cả điều đó có nghĩa là Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ cam kết quốc tế về việc chia sẻ dữ liệu thuế khi được yêu cầu.
“Theo EU thì Việt Nam bị liệt vào vì thiếu sót trong minh bạch và hợp tác. Còn trước đó, tháng 11/2025, OECD đã xếp Việt Nam "Không tuân thủ" đối với chuẩn "trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu" (EOIR)”, - chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế Lý Hoài Lương nhấn mạnh trong cuộc trả lời phỏng vấn cho Sputnik.
Một điều rất đáng chú ý là quyết định nói trên của EU được thông qua chỉ khoảng chưa đầy 3 tuần sau khi Việt Nam và EU nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (29/1/2026). Trước đó, Việt Nam từng ở “danh sách xám” (Annex II) về BEPS nhưng đã được gỡ vào 2025 vì cải thiện báo cáo theo quốc gia (CbCR).
“Hậu quả do quyết định của EU là gây tổn hại uy tín của Việt Nam, giao dịch tài chính của Việt Nam với EU bị giám sát chặt hơn. Ngay lập tức thì sẽ không có ảnh hưởng trực tiếp đến người dân hay các doanh nghiệp nhỏ trong nước”, - chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế Lý Hoài Lương bình luận với Sputnik .
Việt Nam: sẵn sàng hợp tác với EU để có đánh giá khách quan hơn
Ngày 22/2/2026, năm ngày sau quyết định của EU Việt Nam tuyên bố sẵn sàng hợp tác với EU để có đánh giá khách quan hơn về những kết quả trong hoàn thiện hệ thống pháp luật.
"Việt Nam luôn coi trọng hợp tác, trao đổi với Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nhất là trong bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của hệ thống thuế, qua đó tạo môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, minh bạch và thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài", - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng tuyên bố hôm 22/02/2026.
Bà Phạm Thu Hằng cũng cho biết rằng “ngay trong quá trình rà soát đồng cấp của OECD, Việt Nam đã tiếp thu, sửa đổi và gần đây bổ sung nhiều văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế, tài chính, quản trị doanh nghiệp như Luật Quản lý thuế, Luật Doanh nghiệp và Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về quản lý doanh nghiệp, qua đó giúp nâng cao mức độ tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về minh bạch và trao đổi thông tin về thuế".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định chính phủ Việt Nam đang xây dựng và triển khai Kế hoạch hành động quốc gia nhằm thực hiện các khuyến nghị của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin về thuế của OECD, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế về thuế với các đối tác, trong đó có EU.