Chính sách thương mại
Cả năm 2025, Mỹ đã ghi nhận mức thâm hụt 901,5 tỷ USD, giảm nhẹ 0,2% (tương đương 2,1 tỷ USD) so với năm 2024, chỉ thấp hơn một chút so với mức kỷ lục năm 2022 - 923,7 tỷ USD.
Tình hình thâm hụt thương mại với các đối tác lớn có sự thay đổi: với EU là 218,8 tỷ USD, với Trung Quốc thâm hụt thương mại giảm xuống còn 202,1 tỷ USD, với Mexico là 196,9 tỷ USD.
Chính sách của Trump được cho là nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, việc áp dụng thuế quan cao không mang lại kết quả mong muốn. Điều ngược lại đã xảy ra, Bloomberg lưu ý.
"Thuế quan làm giảm nhập khẩu các loại hàng hóa cụ thể, nhưng đồng thời làm tăng trực tiếp chi phí đầu vào cho doanh nghiệp Mỹ, gây ra các biện pháp trả đũa từ các đối tác thương mại và làm tăng rủi ro lạm phát", - bà Olga Veretennikova, Phó Chủ tịch của Công ty phân tích Borsell, nhận xét.
Kết quả thật nghịch lý: thâm hụt thương mại song phương với một quốc gia cụ thể có thể giảm, nhưng thâm hụt tổng thể thì không. Các chuỗi sản xuất chỉ đơn giản được tái cấu trúc để hàng nhập khẩu được chuyển qua các nước thứ ba, nhà phân tích giải thích.
Các đối tượng chịu thiệt hại chính
Các nhà kinh tế đã cảnh báo rằng thuế quan của Trump sẽ chủ yếu do người tiêu dùng và các công ty Mỹ gánh chịu, chứ không phải các nước ngoài. Và thực tế đã diễn ra đúng như vậy.
Các ngành công nghiệp hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, chẳng hạn như cơ khí, công nghiệp ô tô, điện tử và thiết bị công nghiệp, bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhìn chung, đó là các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu và linh kiện nhập khẩu, chi phí sản xuất tăng lên đáng kể do thuế quan cao hơn, làm giảm khả năng cạnh tranh.
Các nhà sản xuất máy tính và ô tô đóng góp nhiều nhất vào thâm hụt thương mại, chi tiêu cho nhập khẩu nhiều hơn gần 145 tỷ USD so với năm 2024.
Ngành dược phẩm cũng bị ảnh hưởng: phần lớn thuốc và thực phẩm chức năng đến từ Ấn Độ và Trung Quốc.
"Sự chênh lệch (thâm hụt) giữa xuất khẩu và nhập khẩu dược phẩm của Mỹ trong 11 tháng đầu năm 2025 là 161,7 tỷ USD. Trong ngành công nghiệp máy tính, con số này là 151 tỷ USD. Kết hợp lại, hai lĩnh vực này (không bao gồm phụ kiện máy tính) đã làm tăng thêm 312 tỷ USD vào thâm hụt - tương đương 27,4%", - Giáo sư Sergey Tolkachev, Khoa Lý thuyết kinh tế tại Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Liên bang Nga, cho biết.
Ngành nông nghiệp cũng chịu thiệt hại nặng nề do các biện pháp trả đũa của Bắc Kinh.
"Đối với xuất khẩu nông sản của Mỹ (các mặt hàng chiến lược gồm đậu nành, ngô và thịt), cuộc chiến thuế quan với Trung Quốc và các nước khác đồng nghĩa với việc mất thị phần và biến động giá cả, trong khi đối với ngành sản xuất, điều này đồng nghĩa với việc chi phí tăng lên không thể tránh khỏi", - bà Veretennikova giải thích.
Thúc đẩy nhập khẩu
Tình hình trở nên phức tạp hơn bởi thực tế là, các công ty Mỹ đã đẩy nhanh tốc độ nhập khẩu và tích trữ hàng hóa để chuẩn bị cho các đợt tăng thuế quan liên tục dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Các doanh nghiệp đã nhanh chóng tích trữ hàng hóa vào tháng 4 năm 2025, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hàng vào thời điểm đó. Trong khi đó, xuất khẩu tăng trưởng chậm hơn do các biện pháp trả đũa, chuyên gia Yan Pinchuk, Phó Trưởng bộ phận Giao dịch Ngoại hối tại WhiteBird, giải thích.
"Việc thiếu logic có thể dự đoán được trong các hành động của chính phủ, lúc thì áp thuế, lúc thì dỡ bỏ, lúc thì điều chỉnh mức thuế cho phù hợp với hoàn cảnh chính trị, đang gây hoang mang cho các đối tác thương mại của Mỹ. Kết quả là, ngành logistics đang cố gắng thích nghi với điều không thể, gây ra tình trạng thiếu hàng cục bộ, làm méo mó giá cả", - ông Anatoly Vozhov, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị của PJSC RosDorBank, nhấn mạnh.
Tác động kinh tế
Tất nhiên, thâm hụt thương mại ở mức vừa phải sẽ không gây tổn hại đáng kể cho quốc gia phát hành đồng đô la Mỹ - đồng tiền dự trữ quốc tế chính.
Việc Mỹ duy trì vị thế mua ròng (nhập khẩu tài sản/hàng hóa) tạo ra nhu cầu lớn về USD, buộc dòng vốn toàn cầu chảy ngược lại Mỹ dưới hình thức đầu tư vào chứng khoán và trái phiếu. Chuyên gia Kristina Baknina, thành viên của Hiệp hội Thị trường Tài chính ACI Nga, lưu ý rằng, đô la Mỹ (USD) chi cho hàng hóa nước ngoài không biến mất hoàn toàn mà thường quay trở lại nền kinh tế Mỹ thông qua một quá trình gọi là tái tuần hoàn đô la (dollar recycling). Bà Olga Veretennikova giải thích, trong ngắn hạn, điều này hỗ trợ đồng đô la, cho phép tài trợ thâm hụt mà không gây khủng hoảng và giữ chi phí vay ở mức thấp (so với nhu cầu đối với các tài sản bằng đô la).
Tuy nhiên, ngay khi niềm tin vào đồng đô la suy yếu, rủi ro sẽ xuất hiện: các nhà đầu tư nước ngoài đòi hỏi lợi nhuận cao hơn, đặc biệt khi gánh nặng nợ và thâm hụt ngân sách gia tăng song song với thâm hụt thương mại.
Trên thực tế, thâm hụt thương mại kinh niên của Mỹ (kéo dài hàng thập kỷ) là hậu quả của sự mất cân bằng sâu sắc trong nền kinh tế. Tình trạng này tạo ra một chuỗi phản ứng dây chuyền. Thứ nhất, nó đe dọa sản xuất và việc làm. Hàng nhập khẩu giá rẻ tạo áp lực lớn, buộc nhiều nhà máy trong nước đóng cửa và cắt giảm hàng nghìn việc làm, đặc biệt là trong ngành sản xuất.
Thêm vào đó còn có nguy cơ lạm phát "nhập khẩu" là tình trạng giá cả hàng hóa, dịch vụ trong nước tăng cao do giá nguyên vật liệu, hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài tăng. Kết quả là người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn cho đồ điện tử, quần áo và ô tô. Nghịch lý là thuế quan cao được thiết kế để bảo vệ thị trường đang làm gia tăng lạm phát.
Cuối cùng, thâm hụt thương mại có liên hệ chặt chẽ với thâm hụt ngân sách - hay còn gọi là thâm hụt kép (twin deficits). Để bù đắp những thiếu hụt này, nợ công của Hoa Kỳ vốn đã vượt quá 36 nghìn tỷ đô la, cần phải tăng lên. Và với chi phí trả lãi ròng cho nợ công trung bình hơn 1,2 nghìn tỷ USD/năm, nguy cơ khủng hoảng nợ của Mỹ không còn là lý thuyết mà là một rủi ro thực tế.