Việt Nam và Nhật Bản đã phê duyệt và dự kiến ký trong tháng 3/2026 Công hàm trao đổi cho khoản vay trị giá 50 tỷ Yên dành cho Chương trình “Hỗ trợ ngân sách chung cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu”. Đây được xác định là khoản vay tiêu biểu cho ODA thế hệ mới giữa hai nước.
Tại COP26, Thủ tướng Phạm Minh Chính cam kết Việt Nam đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Kể từ đó, Việt Nam đã và đang thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý, chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết này.
Theo đánh giá của các chuyên gia, nhu cầu tài chính cho các biện pháp giảm phát thải theo cam kết môi trường của Việt Nam đến năm 2030 khoảng 68,75 tỷ USD. Trong đó, nguồn lực trong nước dự kiến hơn 24,722 tỷ USD, chiếm 36%, trong khi nhu cầu hỗ trợ từ quốc tế khoảng 44,028 tỷ USD, chiếm 64%.
Khoản vay ODA thế hệ mới trị giá 50 tỷ Yên
Để đáp ứng nhu cầu nguồn lực, Việt Nam mong muốn các đối tác, trong đó có Nhật Bản, tiếp tục hỗ trợ về tài chính, công nghệ và nhân lực. Thứ trưởng Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, năm 2025, Bộ Tài chính đã phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản xây dựng chương trình hỗ trợ ngân sách cho chuyển đổi xanh trị giá 50 tỷ Yên.
Mục tiêu của chương trình là hỗ trợ triển khai các chiến lược, chính sách phục vụ tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu tại Việt Nam. Với sự phối hợp chặt chẽ, đến nay Công hàm trao đổi cho khoản vay đã được Chính phủ hai nước phê duyệt và dự kiến ký trong tháng 3/2026.
"Đây là kết quả rất quan trọng nhằm cụ thể hóa cam kết của Lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, nhất là thúc đẩy hợp tác “ODA thế hệ mới” thể hiện đúng tinh thần của các khoản vay có điều kiện ưu đãi hơn, thủ tục đơn giản hơn, linh hoạt hơn, tài trợ cho một trọng 4 lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ Việt Nam là chuyển đổi xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu, đóng góp chung cho quan hệ hai nước tiếp tục phát triển trong giai đoạn tới", Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết.
Doanh nghiệp Nhật Bản tham gia đề xuất dự án
Tại hội thảo sáng 18/3 tại Hà Nội, 12 doanh nghiệp Nhật Bản với năng lực công nghệ và kinh nghiệm đã trình bày các đề xuất dự án trong các lĩnh vực thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực phòng chống thiên tai và phát triển khoa học công nghệ.
Bộ Tài chính và JICA sẽ phối hợp cụ thể hóa phương thức triển khai và lộ trình thực hiện các dự án. Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki nhấn mạnh khoản vay 50 tỷ Yên thể hiện cam kết mạnh mẽ của Nhật Bản trong việc hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu NDC, thúc đẩy tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực ứng phó thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Đại sứ nhận định đây là khuôn khổ hợp tác mang tiềm năng của “ODA trong kỷ nguyên mới”.
"Hiện nay, dưới sự lãnh đạo mạnh mẽ của Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam đang thúc đẩy cải cách trên nhiều lĩnh vực nhằm hướng tới một “kỷ nguyên mới”. Đặc biệt, Chính phủ Nhật Bản và các doanh nghiệp Nhật Bản hoàn toàn ủng hộ định hướng của Việt Nam trong việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng xã hội dựa trên dữ liệu và hiện đại hóa đất nước thông qua đổi mới sáng tạo", Đại sứ Ito Naoki cho biết.
Trưởng Đại diện JICA tại Việt Nam Kobayashi Yosuke cho biết khoản vay mang đặc điểm của “ODA trong kỷ nguyên mới” với quy mô lớn và tốc độ triển khai nhanh, đáp ứng yêu cầu của phía Việt Nam. Ông nhấn mạnh:
"Điểm mấu chốt của chương trình cho vay này nằm ở tính toàn diện và cách tiếp cận chiến lược, bao gồm việc hỗ trợ kết nối các công ty Nhật Bản sở hữu khoa học, công nghệ và đổi mới với Chính phủ Việt Nam và các tổ chức liên quan để hợp tác và phối hợp".
Theo đó, Việt Nam có thể sử dụng khoản vay và nguồn vốn bổ sung để triển khai các dự án cụ thể với doanh nghiệp Nhật Bản, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.
Quá trình này cũng bao gồm chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp Nhật Bản sang doanh nghiệp Việt Nam, qua đó hỗ trợ phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, phù hợp với định hướng cải cách trọng tâm của Chính phủ Việt Nam.