Hiện HIDS đã xây dựng đề cương Quy hoạch tổng thể TP.HCM giai đoạn 2025-2045, tầm nhìn đến năm 2125.
Theo đơn vị soạn thảo, cách tiếp cận quy hoạch tổng thể sẽ khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống. Quy hoạch này tích hợp, lồng ghép nội dung của quy hoạch tỉnh theo quy định pháp luật về quy hoạch và quy hoạch chung thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời tuân thủ pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Cách làm này giúp rút ngắn quy trình so với trước đây khi phải phê duyệt từng loại quy hoạch riêng biệt, đồng thời cho phép triển khai ngay các dự án sau khi được phê duyệt, hạn chế tình trạng nhà đầu tư phải chờ quy hoạch.
Quy hoạch tổng thể cũng khắc phục sự chồng chéo giữa quy hoạch theo Luật Quy hoạch và quy hoạch chung theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, tạo sự thống nhất trong quản lý và triển khai.
Phạm vi quy hoạch bao phủ toàn bộ ranh giới hành chính TP.HCM sau sáp nhập, diện tích khoảng 6.773 km², gồm 168 đơn vị hành chính (113 phường, 54 xã và đặc khu Côn Đảo), đồng thời tính đến không gian lấn biển phục vụ phát triển kinh tế.
Quy hoạch đặt tầm nhìn 100 năm, hướng tới năm 2125, với mục tiêu xây dựng TP.HCM trở thành đại đô thị bền vững, sáng tạo, đáng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường, xã hội và văn hóa.
Giai đoạn đến năm 2045, thành phố đặt mục tiêu nằm trong nhóm 100 đô thị toàn cầu, trở thành trung tâm tài chính, thương mại, logistics, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực, giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng của cả nước.
Mô hình phát triển được định hướng theo đại đô thị đa trung tâm, hạ tầng hiện đại, quản trị thông minh, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân lên nhóm dẫn đầu Đông Nam Á.
Mở các trục tăng trưởng, kéo giãn không gian đô thị
Bên cạnh mục tiêu kinh tế - xã hội, quy hoạch xác định phát triển đô thị là nội dung cốt lõi, với chiến lược không gian linh hoạt, bền vững trong bối cảnh biến động về công nghệ, nhân khẩu học và khí hậu.
Để nâng cao chất lượng sống và khả năng chống chịu, đồng thời phát triển hạ tầng đồng bộ, TP.HCM cần tăng cường liên kết với vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo đó, thành phố sẽ xác định các hành lang kết nối chiến lược, trước hết là củng cố cửa ngõ kinh tế phía Đông, kết nối với các trung tâm công nghiệp của Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hình thành cụm động lực tăng trưởng.
Hạ tầng xương sống gồm mạng lưới giao thông đa phương thức đang được đầu tư như các tuyến vành đai 3, 4; cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Bến Lức - Long Thành, Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Mộc Bài; cùng hệ thống đường sắt, trong đó có tuyến Thủ Thiêm - sân bay Long Thành và kết nối Tân Sơn Nhất - Long Thành.
TP.HCM cũng đặt trọng tâm tăng kết nối với Đồng bằng sông Cửu Long, nhằm khai thác thế mạnh về nông thủy sản, du lịch và nguồn lực con người. Việc này được thực hiện thông qua các trục kết nối mới song song với tuyến hiện hữu, kết hợp đường sắt quốc gia TP.HCM - Cần Thơ và hệ thống đường sắt đô thị, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía tây và nam như Bình Chánh, Cần Giờ.
Quy hoạch xác định hình thành các trục phát triển mới, gồm hành lang ven biển phía nam và trục bắc - nam. Hành lang ven biển kết nối Đồng bằng sông Cửu Long, TP.HCM và Đông Nam Bộ, gắn với các tuyến vành đai để phục vụ xuất nhập khẩu, logistics và phân bổ nguồn lực.
Hành lang này kết nối các tỉnh ven biển miền Tây qua khu vực Cần Giờ, liên thông đến cụm cảng Cần Giờ - Cái Mép - Thị Vải và có thể kéo dài đến Vũng Tàu, tạo động lực cho kinh tế biển, phát triển đô thị logistics, du lịch, sân bay, khu thương mại tự do và các đô thị sinh thái ven biển.
Song song, trục bắc - nam được định hướng phát triển theo hành lang kinh tế - công nghiệp - đô thị - dịch vụ. Quy hoạch cũng đặt ra việc nghiên cứu các tuyến đường sắt nhẹ trong nội đô để phục vụ nhu cầu đi lại và trải nghiệm đô thị.
Kết nối nội vùng sau sáp nhập, định hình cấu trúc mới
Ngoài liên kết vùng, quy hoạch chú trọng hoàn thiện kết nối nội vùng giữa TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sau sáp nhập, thông qua rà soát và bổ sung hệ thống đường sắt đô thị và các phương thức kết nối khác, đồng thời điều chỉnh các quy hoạch liên quan để bảo đảm đồng bộ.
Quy hoạch cũng xác định cấu trúc không gian đô thị theo từng khu vực. Vùng lõi TP.HCM hiện hữu là trung tâm tài chính, công nghệ cao, phát triển các lĩnh vực thương mại, văn hóa, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo.
Bình Dương được định hướng là trung tâm công nghiệp công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ cảng biển quốc tế, phát triển logistics, năng lượng gió ngoài khơi và khu thương mại tự do. Đặc khu Côn Đảo hướng tới trở thành trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng, tâm linh và sinh thái.