Mới đây Bộ Chính trị Việt Nam đã ban hành kết luận về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển. Đến năm 2045, hệ thống pháp luật phải đạt chất lượng cao, hiện đại, phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế.
Cùng với yêu cầu nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013, Bộ Chính trị nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 3 cấp.
Công tác lập pháp được yêu cầu tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số làm động lực chính.
Bộ Chính trị cũng định hướng hoàn thiện pháp luật nhằm phát triển văn hóa, con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục hiện đại; quản lý hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu; xây dựng lực lượng vũ trang chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan trong hệ thống chính trị được yêu cầu kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, tập trung hoàn thành ngay trong năm các nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội Đảng XIV và các nghị quyết chiến lược. Bộ Chính trị yêu cầu sớm tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý để phát huy nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số; đồng thời xây dựng hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo.
Kết luận nêu rõ cần chuyển tư duy xây dựng pháp luật từ quản lý sang phục vụ, kiến tạo phát triển; dứt khoát từ bỏ quan điểm không quản được thì cấm, xóa bỏ cơ chế xin - cho, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Công tác quản lý nhà nước được yêu cầu chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Từ năm 1945 đến nay, Việt Nam đã ban hành 5 bản Hiến pháp vào các năm 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013. Tháng 6/2025, Quốc hội đã thông qua nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 nhằm phục vụ tinh gọn bộ máy, xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Trước đó, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội tháng 5/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu định hướng nghiên cứu sửa đổi căn bản Hiến pháp trong nhiệm kỳ mới trên cơ sở đánh giá toàn diện sau 40 năm đổi mới. Đến tháng 12/2025, khi chủ trì họp Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Tổng Bí thư tiếp tục đề nghị tổng kết việc thực hiện Hiến pháp năm 2013, làm cơ sở đề xuất sửa đổi phù hợp, đồng bộ với các tổng kết lớn của Đảng.