Ngày 3 tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ thực hiện một cuộc không kích quy mô lớn vào Venezuela, đồng thời tuyên bố Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores bị bắt giữ và đưa ra khỏi đất nước. Truyền thông đưa tin về các vụ nổ ở Caracas và cho chiến dịch này do các binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ Delta Force thực hiện.
Tờ New York Times, dẫn lời một quan chức cấp cao Venezuela, cho biết ít nhất 40 người thiệt mạng trong cuộc tấn công này, bao gồm cả quân nhân và thường dân.
“Đây là lời tuyên bố về sự hồi sinh của Học thuyết Monroe mới và là bước khẳng định rõ ràng vị thế thống trị của Mỹ tại Tây Bán cầu”, ông Lữ Tường phát biểu, theo trích dẫn của báo Global Times, tờ báo nhà nước Trung Quốc.
Báo Global Times nhấn mạnh trong chiến lược an ninh quốc gia được Mỹ công bố vào tháng 12 năm 2025, Washington nêu rõ kế hoạch hạ thấp mức độ ưu tiên đối với châu Âu và chuyển trọng tâm sang Tây Bán cầu. Chính quyền Mỹ gọi đây là “bổ sung của Trump” cho Học thuyết Monroe.
Chuyên gia Lữ Tường lưu ý, việc lật đổ chính quyền Maduro từ lâu là mục tiêu của Mỹ. Tuy nhiên, theo ông, việc bắt giữ trực tiếp một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm theo cách này là “cực kỳ bất thường và thậm chí có thể gọi là liều lĩnh”.
“Hành động này không chỉ vi phạm luật pháp quốc tế mà còn hoàn toàn thiếu cơ sở pháp lý theo chính hệ thống luật pháp nội địa của Mỹ”, ông nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, chuyên gia nghiên cứu Mỹ Latinh của Đại học Phúc Đán tại Thượng Hải, ông Giang Thế Học cho rằng Mỹ đang lợi dụng cái cớ “cuộc chiến chống ma túy” để triển khai sức mạnh quân sự, nhằm giành lại quyền kiểm soát các nguồn dầu mỏ chiến lược của Venezuela.
“Sau khi Hugo Chávez lên nắm quyền, ông tiến hành quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu khí, chỉ để lại Chevron là công ty dầu khí Mỹ duy nhất vẫn được phép khai thác và chế biến dầu tại Venezuela. Đây là tình hình mà Mỹ cho là bất lợi cho lợi ích của họ”, Global Times dẫn lời chuyên gia này.
Học thuyết Monroe là một chương trình chính sách đối ngoại của Mỹ, được Tổng thống James Monroe công bố trong bài phát biểu thường niên trước Quốc hội vào tháng 12 năm 1823. Trong đó, ông kêu gọi các cường quốc châu Âu không tiến hành thuộc địa hóa thêm hay can thiệp chính trị vào các quốc gia ở Tây Bán cầu. Theo thời gian, cụm từ “Học thuyết Monroe” trở thành biểu tượng cho chính sách bá quyền địa chính trị của Mỹ tại khu vực này.