Cơ hội tỷ USD của Việt Nam từ UAV, drone và taxi bay

Mô hình này gắn liền với việc ứng dụng máy bay không người lái (drone), máy bay cỡ nhỏ, trực thăng, cùng các hệ thống công nghệ điều khiển và quản lý không lưu tầm thấp.

Không chỉ dừng lại ở những chuyến bay đơn lẻ, kinh tế tầm thấp được nhìn nhận là một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, bao gồm thiết bị, hạ tầng, dịch vụ và các ứng dụng phục vụ trực tiếp cho sản xuất và đời sống xã hội.

Trên thực tế, kinh tế tầm thấp đang hiện diện ngày càng rõ trong nhiều lĩnh vực. Drone đã được sử dụng trong giao hàng nhanh, khảo sát đo đạc, nông nghiệp, giám sát môi trường, cứu hộ cứu nạn, y tế khẩn cấp, thậm chí là du lịch trải nghiệm.

Khi các hoạt động này được triển khai trên quy mô lớn, chúng không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mới mà còn mở rộng chuỗi cung ứng dịch vụ, hình thành những ngành nghề và mô hình kinh doanh chưa từng tồn tại trước đây.

Tầm quan trọng của kinh tế tầm thấp nằm ở khả năng tạo ra một động lực tăng trưởng mới, trong bối cảnh các động lực truyền thống như lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên đang dần suy giảm.

Việc ứng dụng thiết bị bay không người lái và các công nghệ điều khiển thông minh giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và rút ngắn thời gian thực hiện công việc so với các phương thức truyền thống. Trong nhiều trường hợp, kinh tế tầm thấp giải quyết hiệu quả những bài toán mà hạ tầng mặt đất khó đáp ứng, đặc biệt tại các đô thị lớn hoặc vùng sâu, vùng xa.

Bên cạnh đó, kinh tế tầm thấp đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các thiết bị bay thu thập dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ quản lý thông minh, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành của doanh nghiệp và cơ quan quản lý. So với nhiều phương tiện truyền thống, các phương tiện bay tầm thấp trong một số kịch bản có thể giảm tiêu hao năng lượng và phát thải, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Kinh tế tầm thấp cũng được xem là công cụ nâng cao năng lực ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Trong thiên tai, dịch bệnh hay tai nạn, khả năng tiếp cận nhanh từ trên không giúp công tác cứu hộ, vận chuyển y tế và giám sát tình hình hiệu quả hơn. Những lợi ích này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội và an ninh con người.

Hiện nay, kinh tế tầm thấp ngày càng trở nên quan trọng khi công nghệ pin, trí tuệ nhân tạo, định vị và điều khiển từ xa đã đạt trình độ cao; nhu cầu về logistics nhanh, nông nghiệp thông minh và quản lý đô thị ngày càng rõ rệt; đồng thời các quốc gia đang cạnh tranh quyết liệt trong việc chiếm lĩnh các ngành công nghệ mới.

Theo các chuyên gia, với nền tảng công nghệ ngày càng hoàn thiện, Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để trở thành quốc gia cung ứng các giải pháp kinh tế tầm thấp toàn diện, mở ra một chương mới cho xuất khẩu công nghệ cao.

Tại trung tâm giống của Công ty Cao su Đồng Nai, hoạt động chăm sóc cây trồng đang được nâng lên một cấp độ mới nhờ công nghệ hiện đại. Trong phòng điều hành, các kỹ sư theo dõi hệ thống màn hình trực tuyến để điều phối máy bay không người lái thực hiện nhiệm vụ tưới phân bón cho các khu vực ươm giống cao su một cách chính xác và hiệu quả.

Báo Pháp luật TP.HCM dẫn lời ông Chu Đăng Khoa, Phó Tổng giám đốc Công ty Cao su Đồng Nai, việc ứng dụng công nghệ bay không người lái giúp tối ưu hóa thời gian, giảm đáng kể lao động thủ công và bảo đảm độ phủ chính xác tuyệt đối trên từng diện tích canh tác. Ông cho rằng đây là minh chứng rõ nét cho việc đưa công nghệ cao vào sản xuất, qua đó nâng cao năng suất và hiệu quả quản lý nông nghiệp theo hướng bền vững.

Những ứng dụng thực tiễn này đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của kinh tế tầm thấp, nơi các thiết bị bay không người lái đóng vai trò trung tâm, kết nối công nghệ số với các hoạt động sản xuất và dịch vụ trong đời sống.

Theo các chuyên gia, kinh tế tầm thấp tại Việt Nam đang có những bước khởi đầu tích cực, mang lại hiệu quả rõ nét trong việc nâng cao năng suất lao động. Trong nông nghiệp, drone được trang bị camera đa phổ có thể quét toàn bộ cánh đồng, tạo bản đồ 3D với chi phí thấp. Dựa trên dữ liệu thu thập được, nông dân xác định chính xác những khu vực thiếu dinh dưỡng hoặc khô hạn để điều chỉnh kế hoạch canh tác.

Thay vì phun thuốc trên diện rộng, drone chỉ phun chính xác vào những điểm có sâu bệnh, giúp giảm đáng kể lượng hóa chất sử dụng, tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường.

Trong lĩnh vực giao thông, drone có thể trở thành một phần của hệ thống giao thông thông minh. Khác với các camera cố định chỉ ghi nhận góc nhìn hạn chế, drone cung cấp hình ảnh toàn cảnh từ trên cao, giúp xác định chính xác các điểm nghẽn gây ùn tắc. Dữ liệu được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành để kịp thời điều chỉnh chu kỳ đèn giao thông.

CT Group hiện được xem là đơn vị tiên phong tại Việt Nam trong sản xuất và xuất khẩu các dòng máy bay không người lái sang thị trường Hàn Quốc, cho thấy doanh nghiệp Việt đã từng bước làm chủ công nghệ cao và có khả năng cạnh tranh quốc tế trong hệ sinh thái kinh tế tầm thấp.

Theo ông Trần Kim Chung, Chủ tịch CT Group, kinh tế không gian tầm thấp không chỉ là một ngành công nghiệp mới mà là một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, vận hành trong không gian từ mặt đất lên đến độ cao 3.000 mét. Ông cho rằng đây là sự kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế xanh và kinh tế số, biến không gian thành một loại tài nguyên mới, mang lại năng suất lao động vượt trội so với các mô hình truyền thống.

Ông Trần Kim Chung nhận định việc thúc đẩy kinh tế tầm thấp sẽ tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt. Theo ông, LAE đóng vai trò như một bản đồ ánh xạ toàn bộ các hoạt động từ mặt đất lên bầu trời, kết nối nông nghiệp, logistics, xây dựng và du lịch trên không trung, từ đó hình thành các chuỗi giá trị gia tăng lớn và những mô hình kinh doanh chưa từng có tiền lệ. Mô hình này, theo ông, đặc biệt phù hợp với điều kiện thực tế và nguồn lực con người của Việt Nam, mở ra cơ hội phát triển mới cho các doanh nghiệp nội địa.

Từ góc nhìn dài hạn, ông Trần Kim Chung cho rằng làm chủ hệ sinh thái kinh tế tầm thấp đồng nghĩa với việc Việt Nam làm chủ các công nghệ tích hợp trình độ cao. Điều này không chỉ giúp nội địa hóa chuỗi cung ứng công nghệ mà còn tạo dấu ấn khác biệt cho Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Cùng quan điểm, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp, cho rằng phát triển kinh tế tầm thấp tại Việt Nam không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước. Theo ông, tầm nhìn chiến lược thực sự nằm ở việc chinh phục thị trường xuất khẩu toàn cầu. Trong khi thị trường nội địa đóng vai trò bệ phóng và môi trường thử nghiệm, thì thị trường quốc tế mới là không gian đủ lớn để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam khẳng định giá trị.

Theo ông, hầu hết các điều kiện nền tảng cần thiết để Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu, sản xuất và xuất khẩu thiết bị bay không người lái đã sẵn sàng. Thay vì chỉ dừng lại ở vai trò người sử dụng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành quốc gia cung ứng các giải pháp kinh tế tầm thấp toàn diện, qua đó thúc đẩy xuất khẩu công nghệ cao.

Vào cuối năm 2025, FPT, VinaCapital và Mạng lưới UAV Việt Nam đã ra mắt Liên minh Kinh tế tầm thấp. Với thế mạnh và nguồn lực của từng đơn vị, liên minh này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hệ sinh thái từ sản xuất đến vận hành.

Theo định hướng trong 15 năm tới, Liên minh Kinh tế tầm thấp đặt mục tiêu nâng cao vị thế quốc gia, đưa Việt Nam trở thành trung tâm xuất khẩu các giải pháp kinh tế tầm thấp ra khu vực và thế giới, biến không gian dưới 1.000 mét thành một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Trên phạm vi toàn cầu, ngành hàng không tầm thấp được dự báo đạt quy mô khoảng 700 tỷ USD vào năm 2035. Tại Việt Nam, các chuyên gia của Liên minh Kinh tế tầm thấp cho rằng lĩnh vực này có thể mang lại hàng chục tỷ USD trong vòng 10-15 năm tới, đồng thời tạo ra khoảng 1 triệu việc làm chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ, dữ liệu và vận hành thiết bị bay. Sự phát triển của LAE cũng thúc đẩy hàng nghìn doanh nghiệp vệ tinh tham gia chuỗi cung ứng linh kiện, phần mềm và dịch vụ bảo trì.

Theo ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT, kinh tế tầm thấp sẽ trở thành đòn bẩy hình thành một hệ sinh thái ngành nghề hoàn toàn mới tại Việt Nam, bao gồm chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất linh kiện kỹ thuật cao như chip, cảm biến, thiết bị phụ trợ đến xây dựng nền tảng quản lý bay và bản đồ số 3D chính xác cao.

Song song đó, các dịch vụ hỗ trợ như vận hành chuyên nghiệp, bảo hiểm rủi ro và đào tạo nhân lực cũng sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo ra những ứng dụng đột phá cho nhiều lĩnh vực thiết yếu của đời sống.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế tầm thấp trở thành động lực tăng trưởng mới, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng khung pháp lý cụ thể đối với quản lý không gian dưới 3.000 mét, làm rõ quyền sở hữu, tiêu chuẩn kỹ thuật thiết bị và chứng chỉ vận hành bay.

Việc triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại những khu vực chuyên biệt sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thí điểm các công nghệ mới như taxi bay hoặc drone giao hàng tự động, trong một hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng, bảo đảm an ninh và an toàn hàng không.