Liên quan vụ việc này, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành cáo trạng truy tố 22 bị can trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tổng công ty Cao su Đồng Nai, Công ty Cao su Bà Rịa, UBND TP.HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan.
Trong số các bị can, ông Lê Quang Thung (80 tuổi), nguyên quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Cao su Việt Nam, bị truy tố về hai tội danh “nhận hối lộ” và “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Bà Nguyễn Thị Như Loan (66 tuổi), nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Quốc Cường Gia Lai, bị truy tố về tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Cựu lãnh đạo Tập đoàn Cao su Việt Nam gây thất thoát hơn 542 tỉ
Theo nội dung cáo trạng, trong quá trình xây dựng phương án sắp xếp, xử lý khu đất tại địa chỉ 39-39B Bến Vân Đồn (phường Xóm Chiếu) vào tháng 12-2009, ông Lê Quang Thung đã bàn bạc, thống nhất với bà Lê Y Linh (Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và ông Đặng Phước Dừa (Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Việt Tín) về việc Tập đoàn Cao su Việt Nam chuyển nhượng khu đất cho hai cá nhân này.
Cụ thể, ông Thung cùng Linh và Dừa thống nhất thành lập Công ty Phú Việt Tín, thực hiện chuyển nhượng vốn góp nhưng thực chất là chuyển nhượng 99% giá trị khu đất 39-39B Bến Vân Đồn mà không thông qua việc định giá hoặc đấu giá theo quy định.
Sau đó, ông Thung chỉ đạo cấp dưới tiến hành các thủ tục thành lập Công ty Phú Việt Tín; đồng thời đề nghị UBND TP.HCM thu hồi và giao khu đất nói trên cho doanh nghiệp này để triển khai dự án. Trên cơ sở đó, 99% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín được chuyển nhượng, tạo điều kiện để công ty của Linh và Dừa nắm quyền chi phối.
Trước thời điểm nghỉ hưu, ông Thung còn trao đổi, nhờ ông Trần Ngọc Thuận (nguyên thành viên Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su Việt Nam) tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện để Linh và Dừa hoàn tất việc nhận chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn mà không qua thẩm định giá, đấu giá.
Trong quá trình “tạo điều kiện” này, ông Thung đã thỏa thuận nhận 3 triệu USD và thực tế đã nhận 200.000 đô la Singapore cùng 300.000 USD từ Linh và Dừa.
Mua thấp bán cao
Khoảng tháng 11/2013, bà Nguyễn Thị Như Loan liên hệ với Linh và Dừa để đặt vấn đề mua lại dự án. Qua các tài liệu, thông tin được cung cấp, bà Loan biết rõ khu đất có nguồn gốc là tài sản công, đã được giao cho Công ty Phú Việt Tín nhưng chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chưa có giấy chứng nhận đầu tư và cũng chưa triển khai xây dựng; thực tế khu đất vẫn do hai công ty cao su quản lý, sử dụng.
Mặc dù vậy, ngày 6/12/2013, bà Loan vẫn ký hợp đồng hứa chuyển nhượng vốn góp với ông Đặng Phước Dừa, thống nhất mức giá mua khu đất là 460,9 tỉ đồng, bao gồm cả tiền sử dụng đất.
Để thực hiện thỏa thuận, bà Loan chuyển cho Linh và Dừa 50 tỉ đồng tiền đặt cọc, cùng 186,1 tỉ đồng để nộp tiền sử dụng đất. Khoản tiền này được hợp thức hóa thông qua hợp đồng vay.
Khi nắm được việc Linh và Dừa chưa thanh toán tiền mua vốn góp cho Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa, dẫn đến chưa có cơ sở pháp lý để chuyển nhượng cổ phần (thực chất là chuyển nhượng khu đất), bà Loan tiếp tục chuyển thêm 65 tỉ đồng cho ông Dừa nhằm giúp đối tác có nguồn tiền thanh toán cho phía cao su.
Từ nguồn tiền bà Loan chuyển, Linh và Dừa đã hoàn tất việc thanh toán, mua 99% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín, sau đó chuyển nhượng toàn bộ phần vốn này cho bà Nguyễn Thị Như Loan.
Đối với 1% vốn góp còn lại, bà Loan trực tiếp làm việc và mua từ Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa mà không thông qua đấu giá, áp dụng mức giá đã được ấn định từ năm 2010 là 950 USD/m².
Trước thời điểm sở hữu toàn bộ 100% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín, bà Loan đã đạt thỏa thuận với Tập đoàn Novaland về việc chuyển nhượng lại dự án với tổng giá trị hơn 846 tỉ đồng.
Sau khi trừ tổng chi phí hơn 464 tỉ đồng đã bỏ ra để sở hữu toàn bộ dự án (bao gồm tiền mua vốn góp, lãi vay, chi phí thuê thiết kế…), Công ty Quốc Cường Gia Lai thu về khoản lợi nhuận gần 382 tỉ đồng, được hạch toán vào dòng tiền kinh doanh chung. Riêng bà Nguyễn Thị Như Loan hưởng lợi số tiền 297,8 tỉ đồng sau khi trừ các chi phí liên quan.
Cáo trạng xác định, dù nhận thức rõ việc nhận chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn không thông qua định giá, đấu giá là trái quy định pháp luật, gây thất thoát tài sản nhà nước, bà Loan vẫn thực hiện giao dịch. Tuy nhiên, trong quá trình điều tra, bà Loan đã chủ động nộp 100 tỉ đồng và giao nộp 4 thửa đất có tổng trị giá 281,2 tỉ đồng để cơ quan điều tra kê biên, khắc phục hậu quả.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an xác định giá trị thị trường của khu đất 39-39B Bến Vân Đồn được căn cứ theo giá chuyển nhượng thực tế giữa Công ty Quốc Cường Gia Lai và Tập đoàn Novaland, với tổng giá trị hơn 846 tỉ đồng.
Trên cơ sở đó, thiệt hại tài sản nhà nước được xác định là hơn 542,7 tỉ đồng, được tính bằng giá trị thị trường khu đất (846 tỉ đồng) trừ đi số tiền mà Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa đã nhận từ việc chuyển nhượng vốn góp (116,5 tỉ đồng) và số tiền sử dụng đất đã nộp vào ngân sách nhà nước (186,7 tỉ đồng).