Các đồng minh châu Âu của Mỹ "thổi làn gió mới" cho quan hệ với Trung Quốc
Mùa đông năm nay ở Trung Quốc bầu không khí “khá nóng”: lãnh đạo hàng loạt quốc gia phương Tây như Canada, Pháp, Phần Lan, Ireland và mới đây nhất là Vương quốc Anh đã lần lượt có các chuyến thăm Trung Quốc. Sắp tới, trong tháng 2/2026, Thủ tướng Đức Friedrich Merz dự kiến sẽ thăm Bắc Kinh. Đa số các chuyến thăm này là những chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên sau nhiều năm gián đoạn. Theo đánh giá chung của giới truyền thông, giới bình luận và phân tích chúng nhằm mục đích làm mới quan hệ đối tác với Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nói một cách hoa mỹ hơn, "thổi làn gió mới" cho quan hệ với Trung Quốc, khi niềm tin chiến lược vào Mỹ đang suy giảm dần.
Thủ tướng Canada Mark Carney. Ông Carney thăm Bắc Kinh hồi giữa tháng Một, thông báo thiết lập "quan hệ đối tác chiến lược mới" với Bắc Kinh và một "thỏa thuận thương mại sơ bộ nhưng mang tính bước ngoặt" nhằm giảm thuế quan. Còn Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo khi thăm Trung Quốc ngày 25/1, đã nhấn mạnh ý định tăng cường thương mại và đầu tư song phương.
Nhưng đáng chú ý nhất là chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Keir Starmer. Thủ tướng Anh Keir Starmer vừa kết thúc chuyến thăm 4 ngày tới Trung Quốc vào tuần trước. Đây là lần đầu tiên một thủ tướng Anh thăm Trung Quốc trong vòng 8 năm qua, kể từ năm 2018. Starmer đã hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Lý Khắc Cường và Chủ tịch Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc Triệu Lạc Tế.
Starmer gọi chuyến thăm này là quan trọng đối với lợi ích quốc gia của đất nước và hy vọng rằng Vương quốc Anh và CHND Trung Hoa sẽ theo đuổi một "cách tiếp cận chín chắn" trong quan hệ, nơi mà những khác biệt đóng vai trò không quá trọng tâm. Tuy nhiên, dưới áp lực từ các nhà phê bình, thủ tướng Anh vẫn đã phải hứa là sẽ nêu ra những vấn đề gây khó chịu cho phía Trung Quốc tại Bắc Kinh. Đồng thời, ông Starmer tin tưởng rằng hợp tác với Trung Quốc mang lại "những cơ hội to lớn", lưu ý rằng, cùng với với Hồng Kông, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ ba của Anh (sau Hoa Kỳ và Đức).
Trung Quốc chính là sự lựa chọn vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính chiến lược
Mất đi nguồn cung chính từ Mỹ do thuế quan của Trump và thái độ của Trump, các đồng minh châu Âu của Mỹ đã tản mát khắp thế giới để tìm kiếm nguồn sống và định hình bản sắc riêng. Và Trung Quốc là lựa chọn chiến lược của họ.
“Nguyên nhân sâu xa của những chuyến thăm nói trên là những thay đổi trên trường quốc tế kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức. Chính sách thương mại và an ninh khó lường của Hoa Kỳ dưới thời Trump cùng với những lời đe dọa của ông ta nhắm vào các đồng minh đang khiến nhiều quốc gia phương Tây bất an, lo ngại, thậm chí mất lòng tin vào Hoa Kỳ. Và trong bối cảnh đó, các nước phương Tây buộc phải đa dạng hóa đối tác và giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Và Trung Quốc chính là sự lựa chọn vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính chiến lược”, - nhà báo quốc tế Trần Hoàng bình luận với Sputnik.
Nhà báo Trần Hoàng cũng nhấn mạnh rằng, với Trung Quốc, việc tăng cường hợp tác với các nước phương Tây, trước hết là Liên minh châu Âu mang ý nghĩa chiến lược lớn hơn nhiều so với những lợi ích kinh tế - thương mại. Chắc chắn Bắc Kinh xem những chuyến thăm nói trên là cơ hội để củng cố “thương hiệu” một đối tác ổn định và dễ dự đoán, trong khi Hoa Kỳ thì càng ngày càng thất thường trong những hành động và tuyên bố của mình. Những thông điệp Trung Quốc đưa ra đều xoay quanh các cam kết đa phương, mở cửa thị trường, thúc đẩy tăng trưởng xanh và đổi mới công nghệ.
Các nhà phân tích và bình luận chính trị quốc tế cho rằng, Trung Quốc còn có thể mở rộng ảnh hưởng với phương Tây, khi các thỏa thuận thương mại, đầu tư và công nghệ không chỉ mang lại lợi ích thương mại, mà còn tạo ra những ràng buộc dài hạn. Khi chuỗi cung ứng, thị trường tiêu thụ và dòng vốn của phương Tây gắn chặt hơn với Trung Quốc, Bắc Kinh sẽ có thêm đòn bẩy trong đàm phán kinh tế và chính trị.
“Nhưng theo tôi, điều quan trọng hơn với Trung Quốc là kỳ vọng "làn gió mới từ phía Tây" sẽ làm suy yếu sự thống nhất của khối phương Tây do Mỹ cầm đầu. Những lời đe dọa, những tuyên bố của Trump thời gian qua đã gây rạn nứt và làm mâu thuẫn cao lên trong nội bộ khối NATO, điều này lại tạo điều kiện tốt hơn cho những nỗ lực của Trung Quốc trong chính sách đối với các nước Liên minh châu Âu”, - nhà báo quốc tế Trần Hoàng phát biểu với Sputnik.
Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế, TS Lý Hoài Linh, mặc dù Trung Quốc và Anh hiện chưa có bất kỳ dự án hợp tác quy mô nào. Có điều Trung Quốc vẫn quan tâm đến công nghệ cao và sự tham gia của nước ngoài vào việc hiện đại hóa các lĩnh vực kinh tế lỗi thời của mình. Tuy nhiên, đối với châu Âu, việc tham gia vào các lĩnh vực này chắc là khó có thể chấp nhận được do những lo ngại về an ninh và việc các sản phẩm của Trung Quốc sẽ tràn ngập thị trường của họ.
“Chúng ta thấy thành phần phái đoàn Anh sang Trung Quốc rất ấn tượng, hơn 60 người. Tuy nhiên, theo đánh giá của tôi, chuyến thăm của ông Starmer mang tính biểu tượng nhiều hơn là thúc đẩy chính sách. Không nên đặt kỳ vọng quá cao vào việc chuyến thăm này sẽ mở ra một chương mới trong quan hệ giữa Bắc Kinh và London, mặc dù hai bên rõ ràng đều có lợi ích trong việc hợp tác, và Anh cần thị trường và đầu tư của Trung Quốc”, - chuyên gia kinh tế, TS Lý Hoài Linh nói với Sputnik.
TS Lý Hoài Linh cũng lưu ý rằng, chuyến thăm của Starmer tới Trung Quốc hoàn toàn có thể đánh giá là lịch sử, trước hết vì đây là chuyến thăm đầu tiên sau 8 năm gián đoạn. Trung Quốc chắc chắn sẽ nỗ lực tăng cường quan hệ với London, vì việc thiết lập quan hệ tốt với "Châu Âu cũ", bao gồm cả Anh, có tầm quan trọng chiến lược đối với Trung Quốc. Điều này cũng quan trọng đối với Anh, trong bối cảnh sự không chắc chắn trong mối quan hệ với Mỹ.