Tổng hợp hình phạt, cựu Tổng giám đốc Vicem phải chấp hành 15 năm tù, là mức án cao nhất trong số 13 bị cáo bị đưa ra xét xử trong vụ án.
Trong suốt những ngày xét xử, ông Nguyễn Ngọc Anh phải ngồi xe lăn đến tòa do mắc nhiều bệnh. Trong quá trình thẩm vấn, ông luôn mang theo túi thuốc, chai nước và cần luật sư ngồi cạnh để thuật lại các câu hỏi do thính lực suy giảm.
Cùng bị xét xử về hai tội danh nêu trên, ông Dư Ngọc Long, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án Vicem, bị tuyên phạt 12 năm 6 tháng tù. Ông Hoàng Ngọc Hiếu, cựu Trưởng phòng thẩm định dự án Vicem, cũng lĩnh mức án 11 năm tù.
Ông Lê Văn Chung, cựu Chủ tịch hội đồng thành viên Vicem, 74 tuổi, bị tòa tuyên phạt 13 năm tù về tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Các bị cáo còn lại nhận mức án cao nhất 9 năm tù; trong đó hai người bị tuyên mức thấp nhất là 30 tháng tù nhưng được cho hưởng án treo.
Theo cáo buộc, các bị cáo đã có nhiều sai phạm trong quá trình Vicem triển khai dự án xây dựng tòa tháp có tổng mức đầu tư hàng nghìn tỉ đồng nhưng sau đó bị bỏ hoang suốt một thập kỷ.
Xây tòa tháp 1.200 tỉ đồng rồi bỏ hoang
Theo nội dung cáo trạng, năm 2006, ông Lê Văn Chung ký văn bản đề nghị Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép Vicem đầu tư dự án “Trung tâm điều hành và giao dịch thương mại Tổng công ty Xi măng Việt Nam” với tổng mức đầu tư hơn 488 tỉ đồng.
Dự án được thiết kế xây dựng tòa tháp cao 25 tầng nổi và 2 tầng hầm, phục vụ làm trụ sở văn phòng và cho thuê. Hai năm sau, UBND TP Hà Nội ban hành quyết định chấp thuận giao chủ đầu tư nghiên cứu, lập dự án tại khu đô thị mới Cầu Giấy.
Sau đó, tổng mức đầu tư của dự án tiếp tục được điều chỉnh tăng. UBND TP Hà Nội đã cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn dự kiến lên tới 1.482 tỉ đồng.
Trong quá trình triển khai, dù hồ sơ dự án của Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC) chưa được phát hành, ông Lê Văn Chung và ông Nguyễn Ngọc Anh vẫn chỉ đạo triển khai dự án thông qua các cuộc họp tại Vicem.
Ông Dư Ngọc Long tiếp tục ký các tờ trình đề nghị thẩm định dự án với tổng mức đầu tư lần lượt hơn 1.900 tỉ đồng và sau đó là hơn 2.700 tỉ đồng. Trên cơ sở này, ông Lê Văn Chung đã ký các quyết định phê duyệt tổng mức đầu tư tương ứng.
Kết quả điều tra xác định, ở cả hai lần ban hành quyết định phê duyệt đầu tư, hội đồng thành viên Vicem đều căn cứ vào số liệu do VNCC lập khống, dẫn đến tổng mức đầu tư được phê duyệt cao hơn mức nêu trong giấy chứng nhận đầu tư. Tuy nhiên, nhóm lãnh đạo Vicem không thực hiện việc điều chỉnh theo quy định của pháp luật.
Tòa án cho rằng trong quá trình đầu tư xây dựng dự án, các ông Lê Văn Chung, Nguyễn Ngọc Anh cùng nhóm cựu lãnh đạo Vicem đã cố ý làm sai lệch các chỉ tiêu tài chính, đánh giá không đúng hiệu quả kinh tế của dự án.
Việc cố tình không tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật, lập dự án đầu tư không phù hợp với thực tế đã khiến dự án bị triển khai dở dang, không thể tiếp tục thực hiện do không bảo đảm hiệu quả.
Từ các sai phạm này, dự án được khởi công năm 2011, đến tháng 8-2015 hoàn thành phần xây dựng thô và cất nóc, sau đó phải dừng thi công và bị bỏ hoang cho đến nay.
Tổng chi phí Vicem đã đầu tư vào dự án là 1.245 tỉ đồng nhưng đến nay vẫn chưa thể khai thác, sử dụng, gây thất thoát và lãng phí hơn 381 tỉ đồng.
Các ông Lê Văn Chung, Nguyễn Ngọc Anh cùng nhóm cựu lãnh đạo Vicem bị xác định phải chịu trách nhiệm đối với khoản thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước hơn 381 tỉ đồng này.
Bản án nhận định, các ông Lê Văn Chung, Nguyễn Ngọc Anh và một số bị cáo khác là những người đề ra chủ trương, giữ vai trò chủ mưu xuyên suốt vụ án. Hành vi của nhóm cựu lãnh đạo Vicem được xác định là nguyên nhân chính gây ra thất thoát, lãng phí nên cần áp dụng mức hình phạt nghiêm khắc nhất.
“Bắt tay” thông đồng trục lợi cá nhân
Đáng chú ý, trong quá trình thực hiện gói thầu số 19 (thi công tường vây và cọc khoan nhồi), cựu Tổng giám đốc Vicem và một số cấp dưới bị cáo buộc đã thông đồng với nhà thầu để trục lợi cá nhân.
Theo cáo buộc, ông Nguyễn Ngọc Anh, khi đó là Tổng giám đốc Vicem, và ông Dư Ngọc Long, Giám đốc Ban quản lý dự án, đã thỏa thuận với ông Đỗ Đình Thu, Tổng giám đốc Công ty ECON, việc trích lại 5% giá trị thanh toán của gói thầu cho Vicem.
Sau khi “bắt tay” thông đồng, ông Nguyễn Ngọc Anh và ông Dư Ngọc Long chỉ đạo cấp dưới chuyển trước hồ sơ mời thầu cho Công ty ECON để doanh nghiệp này lập hồ sơ dự thầu.
Từ các tài liệu được cung cấp, lãnh đạo Công ty ECON đã lập khống hồ sơ dự thầu, bao gồm năng lực tài chính và nhân sự thi công dự án, nhằm đáp ứng điều kiện trúng thầu.
Sau khi trúng thầu, Công ty ECON thực hiện việc trích lại 5% giá trị thanh toán của gói thầu. Theo đó, sau mỗi lần Vicem thanh toán, ông Đỗ Đình Thu chuyển cho ông Dư Ngọc Long số tiền tương ứng, với tổng số tiền hơn 3,2 tỉ đồng.
Hành vi thông đồng giữa cựu Tổng giám đốc Vicem, cấp dưới và nhà thầu được xác định đã gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 15,6 tỉ đồng.
Tại tòa, trong quá trình thẩm vấn, ông Nguyễn Ngọc Anh khai rằng thỉnh thoảng được nhà thầu biếu quà Tết với số tiền từ 100 đến 200 triệu đồng nhưng cho rằng “không ngạc nhiên”, bởi thời điểm đó mức lương hàng tháng của ông cũng “cả trăm triệu”.
Ông phân trần rằng bản thân “không có ý định trục lợi, mà chỉ nghĩ đó là tiền lãi được doanh nghiệp trích ra, sau khi đã hoàn thành các nghĩa vụ với Nhà nước”.