Tại hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu chỉ đạo quan trọng về định hướng phát triển kinh tế Nhà nước trong giai đoạn mới.
Trong phát biểu, Tổng Bí thư nhấn mạnh khu vực kinh tế Nhà nước cần thực sự phát huy vai trò chủ đạo, trở thành trụ cột của nền kinh tế trong kỷ nguyên phát triển mới. Khu vực này được giao nhiệm vụ bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, triển khai các chiến lược trung và dài hạn, đồng thời gắn với các lĩnh vực trọng yếu như an ninh năng lượng, an ninh tài chính - tiền tệ, an ninh viễn thông và hệ thống hạ tầng thiết yếu.
“Kinh tế Nhà nước phải chiếm lĩnh được các cao điểm chiến lược chỉ huy của nền kinh tế”, Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo.
Tuy vậy, người đứng đầu Đảng lưu ý vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước cần được thể hiện thông qua năng lực dẫn dắt và hiệu quả thực chất, đặc biệt trong việc bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì an ninh kinh tế trung, dài hạn. Theo đó, các lĩnh vực then chốt liên quan đến chủ quyền và ổn định quốc gia phải được Nhà nước "nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh".
Đối với những lĩnh vực có tính dẫn dắt, Nhà nước cần xây dựng cơ chế phù hợp để khu vực tư nhân có thể tham gia, cạnh tranh và cùng phát triển. Ngược lại, các lĩnh vực không cần thiết hoặc hoạt động kém hiệu quả cần được sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, bảo đảm tính minh bạch, đồng thời phòng, chống các biểu hiện lợi ích nhóm, “sân sau”, thao túng và trục lợi chính sách.
Ngoài ra, kinh tế Nhà nước cũng phải đóng vai trò can thiệp kịp thời khi xuất hiện các rủi ro mang tính hệ thống đối với nền kinh tế.
Trong thời gian tới, khu vực kinh tế Nhà nước được định hướng phát triển dựa trên 5 điểm tựa chính, gồm bảo đảm an ninh - chủ quyền kinh tế; điều tiết ổn định và nâng cao khả năng chống chịu; bảo đảm tính hạch toán; dẫn dắt khu vực tư nhân; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ lõi; đồng thời thiết lập các chuẩn mực về quản trị và liêm chính công vụ trong lĩnh vực kinh tế.
Đáng chú ý, liên quan đến yêu cầu về tính hạch toán đối với các dự án, công trình quy mô lớn, Tổng Bí thư Tô Lâm đã dẫn ví dụ dự án sân bay Long Thành với tổng mức đầu tư khoảng 16 tỷ USD. So với một số quốc gia như Malaysia hay Singapore…, mức đầu tư này được đánh giá ở mức cao, trong khi các chỉ tiêu về hiệu quả, thời gian thu hồi vốn hoặc mức đóng góp cụ thể cho tăng trưởng kinh tế vẫn chưa được lượng hóa rõ ràng.
Theo Tổng Bí thư, thực tế này cho thấy việc thiếu tính toán đầy đủ có thể dẫn đến lãng phí, tiêu cực, thậm chí gây thất thoát nguồn lực. Vì vậy, mọi công trình, dự án của Nhà nước cần được đánh giá toàn diện, kỹ lưỡng về hiệu quả kinh tế trước khi triển khai.
Kết luận, Tổng Bí thư nhấn mạnh 5 điểm tựa nêu trên cần được cụ thể hóa thành các chương trình hành động với mục tiêu rõ ràng, thước đo cụ thể, thời hạn thực hiện, cơ chế kiểm tra và chế tài chặt chẽ. Nếu không, vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước sẽ chỉ mang tính khẩu hiệu, trong khi nền kinh tế có nguy cơ đối mặt với tình trạng lãng phí nguồn lực, suy giảm sức cạnh tranh và xói mòn niềm tin xã hội.