Việt Nam vừa tổ chức cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 với 76.188.970 cử tri tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,68%.
Theo Thông tư 21/2025 của Bộ Nội vụ hướng dẫn nghiệp vụ tổ chức bầu cử, khi kết thúc giờ bỏ phiếu vào 19h ngày 15/3, tổ trưởng các tổ bầu cử tuyên bố chấm dứt việc nhận phiếu. Ngay sau thời điểm này, hòm phiếu mới được mở để bắt đầu quá trình kiểm phiếu.
Việc kiểm phiếu được thực hiện trực tiếp tại phòng bỏ phiếu và chỉ các thành viên của tổ bầu cử được tham gia. Công việc kiểm phiếu phải hoàn tất chậm nhất trong vòng 24 giờ kể từ khi khu vực bầu cử kết thúc nhận phiếu.
Quy trình kiểm phiếu bầu cử
Trước khi mở hòm phiếu, tổ bầu cử phải thống kê và niêm phong toàn bộ số phiếu chưa sử dụng cũng như các phiếu bị cử tri viết hỏng, đồng thời lập biên bản sử dụng phiếu theo mẫu của Hội đồng Bầu cử quốc gia. Sau khi niêm phong, các loại phiếu này được chuyển về UBND cấp xã để quản lý.
Tổ trưởng tổ bầu cử là người trực tiếp mở hòm phiếu chính và hòm phiếu phụ để bắt đầu quá trình kiểm phiếu. Trước đó, hai cử tri biết chữ, có uy tín tại địa bàn và không phải là người ứng cử đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu HĐND tại khu vực đó được mời chứng kiến việc mở hòm.
Người ứng cử, đại diện cơ quan hoặc tổ chức giới thiệu người ứng cử, hoặc người được ủy nhiệm có quyền tham gia chứng kiến quá trình kiểm phiếu và có thể khiếu nại nếu phát hiện sai phạm. Những người này phải xuất trình căn cước hoặc giấy tờ tùy thân hợp pháp, hoặc văn bản phân công của cơ quan, tổ chức. Phóng viên cũng được chứng kiến khi xuất trình thẻ nhà báo và tuân thủ các quy định về trật tự tại khu vực kiểm phiếu. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, người chứng kiến có quyền khiếu nại hoặc tố cáo ngay với tổ bầu cử.
Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, tổ bầu cử có trách nhiệm tạo điều kiện để người ứng cử, đại diện cơ quan hoặc phóng viên tham gia chứng kiến. Vị trí quan sát được bố trí thuận tiện nhưng không làm ảnh hưởng đến quá trình kiểm phiếu. Trong trường hợp phát sinh khiếu nại hoặc tố cáo, tổ bầu cử phải ghi rõ nội dung và cách xử lý trong biên bản. Tổ trưởng có quyền yêu cầu người chứng kiến rời khỏi khu vực kiểm phiếu nếu vi phạm nội quy hoặc gây mất trật tự.
Để bảo đảm quá trình kiểm phiếu chính xác, Bộ Nội vụ khuyến nghị tổ bầu cử chia thành ba nhóm kiểm phiếu tương ứng với ba loại bầu cử gồm đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND cấp tỉnh và đại biểu HĐND cấp xã. Mỗi nhóm thường gồm ba thành viên: người đọc phiếu, người ghi kết quả và người kiểm tra lại việc đọc, ghi. Sau khi hoàn tất kiểm phiếu, thư ký tổ bầu cử lập biên bản kết quả.
Tổ bầu cử tiến hành phân loại phiếu theo màu tương ứng với từng cuộc bầu cử và kiểm kê tổng số phiếu trong hòm để xác định số phiếu thu vào. Chỉ khi số phiếu thu vào bằng hoặc ít hơn tổng số cử tri đã tham gia bỏ phiếu thì tổ bầu cử mới tiến hành kiểm phiếu. Nếu tổng số phiếu trong hòm nhiều hơn số cử tri tham gia, tổ bầu cử phải kiểm tra lại. Trong trường hợp kết quả vẫn không thay đổi, hòm phiếu phải được niêm phong và báo cáo ngay để ban bầu cử xem xét, xử lý.
Trước khi tiến hành kiểm phiếu, tổ bầu cử phân loại phiếu thành hai nhóm gồm phiếu hợp lệ và phiếu không hợp lệ, đồng thời ghi rõ trong biên bản. Phiếu hợp lệ là phiếu do tổ bầu cử phát ra, có đóng dấu; cử tri bầu đủ hoặc ít hơn số lượng đại biểu được ấn định và không ghi thêm tên ngoài danh sách ứng cử.
Nếu cử tri gạch chéo, gạch xiên, gạch dọc hoặc gạch ngang toàn bộ hàng chữ họ và tên của người ứng cử thì được tính là không bầu cho người đó. Trường hợp chỉ khoanh tròn, gạch dưới, gạch trên hoặc không gạch hết hàng chữ họ và tên thì vẫn được tính là bầu cho người ứng cử.
Đối với người ứng cử có nhiều cách gọi như tên khai sinh, tên thường gọi hoặc chức vị, pháp danh, pháp hiệu theo tôn giáo, nếu cử tri gạch một trong các tên đó thì được tính là không bầu cho người ứng cử.
Trong quá trình kiểm phiếu, các phiếu hợp lệ được phân loại theo số lượng người được bầu trên phiếu. Số phiếu dành cho từng ứng cử viên thường được ghi theo cách cứ 5 phiếu đánh dấu thành một nhóm để thuận tiện cho việc kiểm đếm.
Sau khi hoàn tất kiểm phiếu và lập biên bản, tổ bầu cử tiến hành niêm phong các loại phiếu theo từng cuộc bầu cử gồm đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp. Phiếu được chia thành các nhóm gồm phiếu hợp lệ, phiếu không hợp lệ, phiếu chưa sử dụng và phiếu viết hỏng. Hòm niêm phong kết quả kiểm phiếu phải có chữ ký của tổ trưởng và thư ký tổ bầu cử, sau đó được bàn giao cho UBND cấp xã để quản lý và lưu trữ.
Theo kế hoạch của Hội đồng Bầu cử quốc gia, kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp dự kiến sẽ được công bố vào ngày 22/3.