Bộ Công an đề xuất tăng gấp đôi mức phạt không lập biên bản, kể cả “phạt nguội”

Theo đó, một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh mức tiền tối đa áp dụng hình thức xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng đối với các trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật.

Hiện hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định mức phạt tiền tối đa để áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản là 500.000 đồng đối với cá nhân và 1 triệu đồng đối với tổ chức.

Theo Bộ Công an, thực tiễn triển khai cho thấy các mức này tương đối thấp so với mặt bằng chung của nhiều khung xử phạt trong các lĩnh vực quản lý nhà nước. Điều này khiến phạm vi áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản bị thu hẹp đáng kể.

Nhiều hành vi vi phạm phổ biến có mức phạt cao hơn, dù tính chất và mức độ không nghiêm trọng, vẫn có thể xử lý theo thủ tục đơn giản. Tuy nhiên, do giới hạn về mức tiền phạt, số trường hợp đủ điều kiện áp dụng xử phạt không lập biên bản hiện nay còn rất ít, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Để khắc phục bất cập này, Bộ Công an đề xuất nâng mức tiền tối đa áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản lên 1 triệu đồng đối với cá nhân và 2 triệu đồng đối với tổ chức.

Về quá trình điều chỉnh, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định mức phạt tối đa theo hình thức này là 250.000 đồng đối với cá nhân và 500.000 đồng đối với tổ chức. Đến tháng 6/2025, tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật này đã được thông qua, nâng mức tương ứng lên 500.000 đồng và 1 triệu đồng. Hiện nay, Bộ Công an tiếp tục đề xuất nâng ngưỡng như trên.

Một điểm mới khác trong dự thảo là bổ sung trường hợp được áp dụng xử phạt không lập biên bản.

Theo quy định hiện hành, các hành vi vi phạm hành chính được phát hiện thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ đều phải lập biên bản.

Tuy nhiên, Bộ Công an cho rằng trên thực tế có nhiều vi phạm đơn giản, mức phạt thấp, được phát hiện qua các thiết bị như camera giám sát, thiết bị ghi hình hoặc ghi âm, đã có đầy đủ dữ liệu điện tử để làm căn cứ xử phạt.

Việc bắt buộc lập biên bản trong tất cả các trường hợp này làm phát sinh thêm thủ tục, kéo dài thời gian xử lý và tăng chi phí, chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.

Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản đối với cả các trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật. Khi đó, người có thẩm quyền có thể ra quyết định xử phạt tại chỗ.

Theo báo Thanh Niên dẫn lời luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn luật sư TP Hà Nội, pháp luật hiện hành quy định hai hình thức xử phạt vi phạm hành chính là có lập biên bản và không lập biên bản.

Trong đó, xử phạt không lập biên bản thường áp dụng với các vi phạm đơn giản, rõ ràng, không có tình tiết phức tạp. Người có thẩm quyền có thể ra quyết định xử phạt tại chỗ và giao một bản quyết định cho cá nhân hoặc tổ chức vi phạm.

Cá nhân, tổ chức vi phạm có thể nộp tiền phạt trực tiếp tại chỗ. Người thu tiền có trách nhiệm cấp chứng từ thu tiền và sau đó phải nộp số tiền này vào Kho bạc Nhà nước hoặc chuyển vào tài khoản của Kho bạc Nhà nước.

Ngược lại, với hình thức xử phạt có lập biên bản, thủ tục phức tạp hơn. Quy trình bao gồm lập biên bản vi phạm, xác minh tình tiết, xác định giá trị tang vật nếu cần, ban hành quyết định xử phạt và gửi quyết định cho người vi phạm để thực hiện. Hồ sơ xử lý phải đầy đủ biên bản, quyết định xử phạt và các tài liệu liên quan, đồng thời được đánh bút lục theo quy định.

Luật sư Bùi Đình Ứng nhấn mạnh rằng xử phạt không lập biên bản không đồng nghĩa với việc người vi phạm nộp tiền trực tiếp cho người xử phạt mà không có kiểm soát. Việc thu và nộp tiền vẫn phải có chứng từ hợp lệ và được nộp vào Kho bạc Nhà nước. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian và công sức cho cả cơ quan thực thi và người vi phạm.