Cú sốc thiếu nhiên liệu bay: Giá vé, logistics và du lịch Việt đồng loạt chịu sức ép
Nguy cơ thiếu nhiên liệu bay từ tháng 4/2026 đang buộc các hãng hàng không tại Việt Nam tính đến phương án cắt giảm chuyến bay và điều chỉnh giá vé. Tác động không chỉ dừng ở ngành hàng không mà đang lan sang du lịch, logistics và chi phí tiêu dùng.
SputnikVề nguồn cung
nhiên liệu Jet A-1, đại diện các hãng hàng không Việt Nam cho biết hai nhà cung cấp trong nước là Skypec và Petrolimex Aviation vẫn đảm bảo giao hàng theo hợp đồng đến hết ngày 31/3.
Tuy nhiên, các đối tác nước ngoài tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng, thậm chí có khả năng viện dẫn điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu cho các hãng bay Việt Nam ngay từ đầu tháng 4.
Hàng không chịu áp lực không nhỏ
Theo phân tích của các chuyên gia, nếu kịch bản thiếu hụt nhiên liệu bay trở thành hiện thực, phản ứng đầu tiên và rõ ràng nhất đến từ các hãng hàng không.
“Trước bối cảnh này, chúng tôi dự kiến cắt giảm chuyến bay, trước hết là giảm các chuyến, các chặng lẻ, các sân bay địa phương. Đây là việc làm bất khả kháng, vì hãng cũng không thể xoay xở khi nhiên liệu thiếu và đắt. Với những khách đã đặt vé, chúng tôi có phương án hoàn tiền hoặc bảo lưu vé”, đại diện truyền thông VietJet nói với báo chí.
Vietnam Airlines cũng đang đi theo hướng tương tự, nhưng với cách tiếp cận có chọn lọc hơn. Theo đại diện hãng, giá Jet A1 đã tăng gần gấp ba, buộc doanh nghiệp phải “tạm thời điều chỉnh giảm tần suất một số chặng bay hiệu quả không cao”. Tuy nhiên, hãng vẫn ưu tiên duy trì các đường bay trục và kết nối quốc tế nhằm đảm bảo giao thương và đối ngoại.
Được biết, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30-40% chi phí vận hành của hãng hàng không, do đó biến động giá Jet A-1 gần như ngay lập tức phản ánh vào kế hoạch khai thác.
“Điểm đáng chú ý nằm ở cách điều hành linh hoạt theo tuần, thậm chí theo ngày, cho thấy ngành hàng không đang bước vào trạng thái vận hành theo khủng hoảng thay vì kế hoạch dài hạn”, nhà phân tích Lê Bình nhận định với Sputnik.
Cũng theo ông Bình, áp lực chi phí đang dần chuyển sang hành khách. Các hãng cân nhắc tăng giá vé trong khung trần, đồng thời nghiên cứu phụ thu nhiên liệu cho các đường bay quốc tế từ tháng 4.
Theo khảo sát của cơ quan quản lý, hơn 60% hãng bay quốc tế đã hoặc sẽ tăng giá, với biên độ phổ biến 5-20%.
Du lịch không giảm cầu, nhưng biên lợi nhuận bị bào mòn
Trái với lo ngại ban đầu, tác động lên du lịch không diễn ra đồng đều. Đại diện Joymark Travel chia sẻ với Sputnik, việc cắt chuyến “chủ yếu rơi vào các chặng ít bay như Hải Phòng, Vân Đồn, Thanh Hóa, Điện Biên”, trong khi các trục chính như Hà Nội - Huế -
Đà Nẵng - TP.HCM - Phú Quốc - Nha Trang gần như không bị ảnh hưởng.
Số liệu cho thấy hơn 80% khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không, vì vậy việc duy trì các đường bay trục giúp hạn chế cú sốc về nhu cầu đối với du lịch inbound.
“Khách quốc tế không đi các sân bay nhỏ vì rủi ro hủy chuyến cao, nên du lịch inbound gần như không bị tác động trực tiếp”, đại diện doanh nghiệp cho biết.
Tuy nhiên, áp lực chi phí lại lan rộng theo cách khác. Từ 15/1/2026, Hà Nội đã cấm xe tải thông dụng (toàn tải từ hai tấn trở lên) lưu thông nội đô trong khung 6h-21h, theo Quyết định 01/2026. Các dòng bán tải phổ biến hiện nay, với tên gọi pháp lý - xe pickup cabin kép, đều thuộc nhóm này. Đại diện doanh nghiệp này cho biết thêm:
“Giá vận chuyển mặt đất tăng 15- 20%, chi phí nhiên liệu tàu du lịch tăng thêm 150.000 - 200.000 đồng mỗi khách. Trong khi các quy định hạn chế xe tải thông dụng vào nội đô khiến doanh nghiệp buộc phải chia nhỏ phương tiện, làm tăng chi phí vận hành”.
Thực tế cho thấy, vấn đề không nằm ở việc có khách hay không, mà là biên lợi nhuận bị bào mòn. Khi cạnh tranh cao, “tăng giá là mất khách”, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải tự hấp thụ chi phí.
Logistics: Điểm khuếch đại của cú sốc chi phí
Nếu hàng không là điểm phát sinh khủng hoảng, thì logistics là nơi “khuếch đại” tác động.
“Khi nhiên liệu thiếu và cắt giảm đường bay, tải của chúng tôi bị thu hẹp. Giá logistics đã tăng gấp đôi từ đầu tuần”, một doanh nghiệp vận tải chia sẻ với Sputnik.
Việc gia tăng chi phí vận chuyển không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn lan trực tiếp đến giá bán lẻ.
Trong bối cảnh nhiều ngành xuất khẩu phụ thuộc vào vận tải hàng không cho các đơn hàng giá trị cao hoặc thời gian nhạy cảm, việc suy giảm năng lực vận chuyển có thể làm suy yếu lợi thế cạnh tranh.
“Người chịu tác động cuối cùng, như thường lệ, là người tiêu dùng”, chuyên gia Lê Bình nhận định.
Đa dạng hóa nguồn cung: Nga là lựa chọn mang tính chiến lược
Phản ứng chính sách hiện tại cho thấy Chính phủ Việt Nam nhìn nhận đây không chỉ là một cú sốc tạm thời.
Bộ Xây dựng đã kiến nghị đa dạng hóa nguồn cung
dầu thô, đồng thời đề xuất thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các đối tác như Trung Quốc và Thái Lan để tạo điều kiện duy trì nguồn Jet A-1. Các biện pháp tài khóa cũng được đặt lên bàn, bao gồm giảm 50% phí cất hạ cánh và xem xét điều chỉnh thuế VAT đối với nhiên liệu vận tải.
Vai trò của ngoại giao năng lượng cũng được nhấn mạnh, khi Bộ Ngoại giao được đề nghị hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung và duy trì slot bay quốc tế.
Bên cạnh đó, Việt Nam đang tìm cách mở rộng thêm các kênh cung ứng, trong đó Nga được xem là một lựa chọn đáng chú ý. Đây không phải là bước đi đột ngột, mà xuất phát từ nhu cầu giảm phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống, nhất là khi nguồn hàng từ khu vực châu Á đang có dấu hiệu chậm lại.
“Trong chuyến thăm Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính từ 22-25/3/2026, hợp tác năng lượng giữa hai nước được thúc đẩy trên nhiều hướng khác nhau. Ở phía dài hạn, dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được đưa trở lại bàn thảo, mở ra khả năng bổ sung một nguồn điện nền ổn định trong tương lai. Ở tầm trung hạn, hai bên trao đổi về việc cung cấp khí LNG nhằm đáp ứng nhu cầu điện khí đang tăng. Còn trước mắt, Nga cũng được tính đến như một nguồn bổ sung dầu thô và sản phẩm dầu trong bối cảnh nguồn cung hiện tại có dấu hiệu gián đoạn”, ông Bình nhấn mạnh.
Cách tiếp cận này cho thấy Việt Nam đang đi theo hướng “mở nhiều cửa” thay vì phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. Không chỉ giải quyết bài toán trước mắt, các bước đi này còn nhằm giảm rủi ro khi thị trường năng lượng biến động, nhất là trong giai đoạn nguồn cung khu vực không còn ổn định như trước.