Phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, bảo đảm độc lập, tự chủ và phát triển bền vững.
Theo Tổng Bí thư, kỳ họp này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở đầu nhiệm kỳ mới của cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất.
Ông khẳng định Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân; nơi quyết định những vấn đề lớn của đất nước, đồng thời chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn.
“Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của Nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Định hướng nhiệm kỳ mới, Tổng Bí thư nêu 4 nhiệm vụ trọng tâm đối với Quốc hội khóa XVI.
Trước hết, cần đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển. Hệ thống pháp luật phải trở thành nền tảng thể chế của phát triển, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất và mở ra không gian phát triển mới.
Chỉ ra thực trạng pháp luật còn chồng chéo, thiếu liên thông, Tổng Bí thư yêu cầu rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật.
Ông đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển:
“Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường”.
Đối với các lĩnh vực mới, mô hình mới, lực lượng sản xuất mới, Tổng Bí thư đề nghị có cách tiếp cận phù hợp, mạnh dạn thí điểm có kiểm soát để tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.
Nhiệm vụ thứ hai là nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, gắn với trách nhiệm và kết quả cụ thể.
“Giám sát là một quyền năng rất quan trọng của Quốc hội nhưng không thể dừng ở phát hiện hạn chế hay nêu ra khuyết điểm. Giám sát phải thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia; phải góp phần sửa cho đúng, làm cho tốt hơn, tháo gỡ được điểm nghẽn, cảnh báo sớm được rủi ro, thúc đẩy được hành động”, Tổng Bí thư nêu.
Mỗi nội dung giám sát cần gắn với trách nhiệm, thời hạn, sản phẩm và kết quả cụ thể; dựa trên dữ liệu, bằng chứng và các chỉ số định lượng, so sánh rõ ràng giữa mục tiêu và kết quả.
Nhiệm vụ thứ ba là nâng cao bản lĩnh, tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, bảo đảm quyết định đúng, trúng và kịp thời vì lợi ích lâu dài của quốc gia.
“Bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định trúng và kịp thời; bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược”, Tổng Bí thư nhấn mạnh, đồng thời lưu ý không để sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.
“Mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, trong yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh, an toàn và phát triển bền vững. Quốc hội quyết định cho hiện tại, nhưng phải chịu trách nhiệm trước tương lai”, Tổng Bí thư nói.
Theo ông, đây là biểu hiện của bản lĩnh chính trị, tầm nhìn chiến lược, trí tuệ lập pháp và chiều sâu của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Nhiệm vụ thứ tư là tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.
Trong bối cảnh thế giới biến động, Tổng Bí thư cho rằng Quốc hội không thể vận hành theo cách thức cũ mà cần nâng cao năng lực thích ứng, phản ứng chính sách kịp thời, quyết định nhanh hơn nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, đúng đắn.
Ông đề nghị nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa, linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, đồng thời nâng cao chất lượng đại biểu, nhất là đại biểu chuyên trách, bảo đảm có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực phản biện và khả năng truyền tải trung thực tiếng nói của Nhân dân.
Trước vận hội phát triển mới, Tổng Bí thư bày tỏ tin tưởng Quốc hội khóa XVI sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.