“Dân chúng phản đối”. Châu Âu sẽ đáp trả Trump như thế nào về Greenland?
© AP Photo / Alex Brandon
Đăng ký
Tổng thống Mỹ vẫn không từ bỏ ý định chiếm lấy Greenland. Ông khẳng định điều này ngay cả sau cuộc gặp giữa Phó Tổng thống Mỹ với Ngoại trưởng Đan Mạch. Về bản chất, các cuộc đàm phán thất bại. Bài viết của Sputnik dưới đây phân tích tình hình đang diễn ra giữa các đồng minh phương Tây.
Mối đe dọa ma mị
Thời kỳ dùng những lời lẽ kiềm chế, nếu từng tồn tại, qua rồi. Ông Trump, người từ năm 2019 đã mơ tưởng đến việc chiếm Greenland, giờ đây liên tục nhắc lại điều này và viện dẫn những rủi ro địa chính trị.
“Greenland rất quan trọng đối với an ninh quốc gia, kể cả đối với Đan Mạch", ông tuyên bố trước các phóng viên tại phòng Bầu dục. “Vấn đề là nếu Nga hoặc Trung Quốc muốn chiếm đảo này, Đan Mạch sẽ chẳng thể làm gì được", ông nói.
Ngoại trưởng Đan Mạch và Ngoại trưởng Greenland tới thăm Washington. Tuy nhiên, chính tổng thống Trump không tiếp họ. Cuộc trao đổi do Phó Tổng thống J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio tiến hành, cả hai đều là những thành viên trung thành trong đội ngũ của Tổng thống.
JD Vance
© AP Photo / Matt Rourke
Một “món quà” giả tạo?
Các nhà quan sát nước ngoài từng lo ngại Nhà Trắng có thể giăng “bẫy” cho các vị khách: khi nói chuyện riêng tư, họ có thể dễ dàng chịu sức ép từ phía Mỹ.
Tất nhiên, Greenland không hề “đầu hàng” ngay lập tức, nhưng cũng không có bước đột phá nào xảy ra.
Theo Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen, hai bên không thể vượt qua được “những bất đồng cơ bản". Ông nhấn mạnh Mỹ không cần phải chiếm Greenland để “bảo vệ” hòn đảo, bởi thỏa thuận song phương năm 1951 cho phép Lầu Năm Góc mở rộng đáng kể sự hiện diện quân sự tại đây.
“Chúng tôi không thể thay đổi được lập trường của Mỹ. Rõ ràng Tổng thống muốn chiếm Greenland. Và chúng tôi nói rất, rất rõ ràng điều đó không phù hợp với lợi ích của Vương quốc Đan Mạch", ông Rasmussen kết luận. Như vậy, rõ ràng Trump phớt lờ lập luận của phía Đan Mạch.
Tuy nhiên, Copenhagen vẫn có lý do để hy vọng một cách thận trọng. Hai bên nhất trí thành lập một nhóm công tác chung nhằm “tập trung vào cách giải quyết các vấn đề an ninh mà Mỹ quan tâm, đồng thời tôn trọng các giới hạn đỏ của Vương quốc Đan Mạch", theo lời ông Rasmussen. Phía Mỹ chưa đưa ra bình luận nào về điều này.
Liệu có phản ứng nào không?
Căng thẳng xung quanh Greenland đang khiến toàn châu Âu lo ngại.
Một số nhà bình luận thậm chí còn cho rằng châu Âu nên cắt đứt quan hệ với Hoa Kỳ. Dù sao thì Greenland chỉ là một điểm trong chương trình nghị sự phức tạp giữa hai bên. Ngoài ra, hai bên còn bất đồng sâu sắc về vấn đề Ukraina, vai trò của NATO và nhiều vấn đề khác nữa.
Để bày tỏ đoàn kết với Đan Mạch, Đức, Na Uy và Pháp sẵn sàng triển khai lực lượng đa quốc gia thuộc NATO tại Greenland dưới sự chỉ huy của Copenhagen. Những binh sĩ đầu tiên đã bay đến đảo từ lục địa.
Nuuk, Greenland
© AP Photo / Evgeniy Maloletka
Trump dường như cũng không phản đối việc tăng cường hiện diện của NATO, nhưng ông hiểu điều này theo cách riêng. Theo ông, việc chuyển giao hoàn toàn quyền kiểm soát Greenland cho Mỹ mới thực sự mang lại lợi ích cho liên minh và loại bỏ những “mối đe dọa” từ Nga và Trung Quốc. Tuy nhiên, các chuyên gia được RIA Novosti phỏng vấn nhận định Tổng thống Mỹ rõ ràng cũng bị thu hút bởi nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú trên hòn đảo lớn nhất thế giới này.
Mỹ chính là NATO
Về thực tế, châu Âu gần như không có gì để chống lại tham vọng của Trump. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng tuyên bố “nếu chủ quyền của một quốc gia EU và đồng minh của chúng ta bị đe dọa, hậu quả sẽ là chưa từng có tiền lệ", nhưng ông không nêu rõ cụ thể điều đó là gì. Thực tế cho thấy, châu Âu nhiều lần chứng minh sự bất lực trong việc đáp trả tương xứng những hành động thiếu thiện chí từ phía Mỹ (chúng ta chỉ cần nhớ đến đạo luật bảo hộ mậu dịch “Inflation Reduction Act” của Mỹ).
Emmanuel Macron
© AP Photo / Julien de Rosa, Pool
Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen khẳng định chắc nịch: Washington sẽ không bao giờ có được hòn đảo này.
“Nếu buộc phải lựa chọn ngay lúc này giữa Mỹ và Đan Mạch, chúng tôi sẽ chọn Đan Mạch, NATO và EU", ông nhấn mạnh.
Nhưng dù có xoay xở thế nào đi nữa, thực tế vẫn hiển hiện: Hoa Kỳ chính là NATO, về kinh tế, quân sự, tổ chức, và thậm chí cả về mặt biểu tượng: văn kiện Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương năm 1949 hiện đang được lưu giữ tại Washington.
Dư luận phản đối ông Trump
Tất nhiên, sáp nhập một vùng lãnh thổ khổng lồông như vậy không hề dễ dàng.
Thứ nhất, chi phí quá cao: theo tính toán của giới truyền thông, con số lên tới 700 tỷ USD. Ngay cả khi tính đến nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào, cũng không rõ khi nào khoản đầu tư khổng lồ này mới có thể thu hồi được.
Vấn đề thứ hai là sự thiếu ủng hộ đối với ý tưởng này, cả trong giới chính trị Mỹ lẫn trong dư luận quần chúng.
Một cuộc thăm dò do công ty nghiên cứu uy tín Ipsos thực hiện ngay trước các cuộc đàm phán ở Washington cho thấy chỉ 17% người Mỹ ủng hộ việc sáp nhập Greenland. Con số này còn thấp hơn nữa, chỉ 4%, nếu xét đến khả năng sử dụng biện pháp vũ lực, điều mà ông Trump từng ám chỉ.
Mặc dù bản thân ông Trump có thể không còn quan tâm đến tỷ lệ ủng hộ (ông sẽ không thể tái tranh cử), nhưng ít nhất điều này vẫn quan trọng đối với Phó Tổng thống J.D. Vance, người mà được kỳ vọng sẽ trở thành tổng thống kế nhiệm.
Cuối cùng, không thể bỏ qua yếu tố khó lường của nhà lãnh đạo Mỹ hiện tại. Ví dụ, năm ngoái, Canada, nước láng giềng, cũng từng nằm trong danh sách những vùng lãnh thổ mà ông muốn sở hữu. Nhưng rồi chủ đề “tiểu bang thứ 51” dần biến mất khỏi chương trình nghị sự một cách lặng lẽ. Liệu Greenland có chung số phận hay không? Câu hỏi này vẫn còn bỏ ngỏ.
