Việt Nam bị nêu tên 75 lần, Mỹ đã kích hoạt kế hoạch B của Trump

© Sputnik / AI generatedBảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ - Sputnik Việt Nam, 1920, 12.05.2026
Đăng ký
Việt Nam bị nhắc tên tới 75 lần trong Báo cáo Special 301 năm 2026 của USTR và trở thành quốc gia duy nhất bị xếp vào nhóm “Quốc gia Nước ngoài Ưu tiên” (PFC) - mức cảnh báo cao nhất về sở hữu trí tuệ của Mỹ.
Trong khi đó, tạp chí Foreign Policy cho rằng việc đe dọa điều tra theo Mục 301 thông qua báo cáo này có thể là “kế hoạch B” của chính quyền Donald Trump nhằm duy trì sức ép thương mại toàn cầu.

Nguy cơ Mỹ điều tra Việt Nam

Tháng 4/2026, Việt Nam bị Mỹ đưa vào nhóm “Quốc gia Nước ngoài Ưu tiên” (Priority Foreign Country - PFC), mức cảnh báo cao nhất trong cơ chế giám sát sở hữu trí tuệ của Mỹ và đối mặt nguy cơ bị điều tra theo Mục 301.
Đây là lần đầu tiên sau 13 năm Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) mới đưa một quốc gia vào nhóm PFC, kể từ trường hợp Ukraina năm 2013. Đáng chú ý, Việt Nam là quốc gia duy nhất bị xếp vào nhóm này trong báo cáo năm nay. Theo thống kê, Việt Nam bị nhắc tên tới 75 lần trong báo cáo, cho thấy nước này đang trở thành một trong những trọng tâm lớn nhất trong chính sách thương mại và sở hữu trí tuệ của Washington.
Báo cáo 2026 Special 301 nêu 5 nguyên nhân chính khiến Việt Nam bị định danh ở mức cảnh báo cao nhất. Trước hết là tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến quy mô lớn. USTR cho rằng Việt Nam hiện là nơi lưu trữ nhiều hệ thống website phim, truyền hình và nội dung số lậu có lượng truy cập quốc tế rất lớn như MegaCloud hay MyFlixerz. Mỹ đánh giá các biện pháp xử lý hiện nay chưa đủ sức răn đe khi nhiều vụ án chỉ dừng ở mức án treo hoặc phạt tiền thấp.
Luật và quyền sở hữu trí tuệ - Sputnik Việt Nam, 1920, 07.05.2026
Việt Nam bị Mỹ theo dõi cao nhất về sở hữu trí tuệ tại Báo cáo Đặc biệt 301
Bên cạnh đó, hàng giả và hàng nhái tiếp tục bị xem là vấn đề nghiêm trọng. Theo USTR, các sản phẩm vi phạm nhãn hiệu, bản quyền, bao gồm cả dược phẩm giả, vẫn được bày bán công khai tại chợ truyền thống và ngày càng bùng phát trên thương mại điện tử, livestream bán hàng. Cơ quan này cũng chỉ ra những hạn chế trong kiểm soát biên giới. Dù Hải quan Việt Nam đã được trao quyền chủ động tạm giữ hàng hóa nghi giả mạo từ năm 2022, việc áp dụng trên thực tế còn rất hạn chế và chưa bao phủ đối với hàng hóa quá cảnh.
Một vấn đề khác được phía Mỹ nhấn mạnh là tình trạng sử dụng phần mềm không bản quyền trong doanh nghiệp. USTR cho rằng trong ba năm gần đây chưa có chiến dịch thực thi đáng kể nào nhằm xử lý tình trạng dùng phần mềm crack tại Việt Nam, bất chấp mục tiêu phát triển nền kinh tế số và công nghệ cao. Ngoài ra, báo cáo cũng cho rằng hệ thống pháp luật Việt Nam vẫn thiếu chế tài hình sự đầy đủ đối với hành vi chiếm dụng trái phép tín hiệu truyền hình cáp và vệ tinh.
Không chỉ dừng ở các vi phạm cụ thể, USTR còn bày tỏ lo ngại về mức độ minh bạch trong quá trình xây dựng chính sách, hiện tượng đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu và một số vấn đề liên quan đến chỉ dẫn địa lý. Trao đổi với báo Một Thế Giới, TS. Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng cần nhìn nhận khách quan đánh giá của phía Mỹ. Theo ông, thực tế cho thấy hệ thống thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam chưa theo kịp tốc độ phát triển của vi phạm bản quyền số.
Ông nhận định tình trạng sử dụng phần mềm crack trong doanh nghiệp vẫn khá phổ biến, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong khi đó, việc xử lý vi phạm hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào thanh tra thủ công, thiếu hệ thống dữ liệu liên thông và cơ chế phản ứng nhanh giữa cơ quan quản lý với chủ thể quyền. Theo TS. Trần Văn Tùng, có ba nguyên nhân chính khiến tình trạng vi phạm bản quyền số tại Việt Nam kéo dài: tính xuyên biên giới của các nền tảng lậu; lợi nhuận quảng cáo quá lớn từ cá độ, cờ bạc; và sự thiếu hụt các công cụ giám sát, xử lý tự động.
Trong khi đó, tạp chí Foreign Policy cho rằng việc đe dọa điều tra theo Mục 301 thông qua Báo cáo 301 thực chất có thể là “kế hoạch B” của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm tiếp tục duy trì áp lực thương mại sau khi nhiều nỗ lực áp thuế diện rộng gặp rào cản pháp lý tại Mỹ.
Theo phân tích của tạp chí này, USTR đang mở rộng phạm vi sử dụng Mục 301 - đạo luật vốn được thiết kế để xử lý các hành vi phân biệt đối xử thương mại cụ thể - thành công cụ gây sức ép với nhiều nền kinh tế lớn. Nếu USTR chính thức mở điều tra theo Mục 301 trong thời gian tới, Việt Nam có nguy cơ phải đối mặt với các biện pháp thương mại hoặc thuế quan bổ sung nếu quá trình tham vấn không đạt kết quả.
Luật và quyền sở hữu trí tuệ - Sputnik Việt Nam, 1920, 07.05.2026
Chỉ là một cách gây sức ép với Việt Nam
Trước sức ép từ phía Mỹ, Chính phủ Việt Nam đã triển khai một chiến dịch quy mô lớn nhằm siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc. Theo Công điện số 38/CĐ-TTg do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ban hành, đợt cao điểm chống vi phạm sở hữu trí tuệ sẽ diễn ra từ ngày 7/5 đến 30/5/2026 với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
Bộ Công an được giao điều tra và xử lý các vụ việc nghiêm trọng liên quan đến bản quyền, nhãn hiệu và website vi phạm lớn. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường kiểm tra vi phạm bản quyền trên môi trường mạng. Lực lượng hải quan, quản lý thị trường, biên phòng được yêu cầu siết chặt kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu và hàng giả lưu thông trong nước.
Công điện cũng yêu cầu thành lập các tổ công tác liên ngành tại địa phương, đồng thời đẩy nhanh điều tra, truy tố và xét xử các vụ án điển hình nhằm tăng tính răn đe. Theo TS. Trần Văn Tùng, điểm đáng chú ý của đợt cao điểm lần này là trách nhiệm được giao trực tiếp cho lãnh đạo địa phương và các nhà cung cấp dịch vụ mạng. Ông cho rằng các ISP sẽ không còn là “bên trung gian vô can”, mà phải tham gia ngăn chặn nội dung vi phạm theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Ông cũng nhấn mạnh rằng bảo hộ sở hữu trí tuệ không chỉ là nghĩa vụ quốc tế mà còn là điều kiện để hàng hóa và công nghệ “Made in Vietnam” tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
“Bảo hộ sở hữu trí tuệ không chỉ là cam kết quốc tế mà là ‘giấy thông hành’ để sản phẩm công nghệ Việt Nam có thể cạnh tranh và đứng vững trên thị trường toàn cầu”, vị chuyên gia khẳng định trên báo Một Thế Giới.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала