Sự thật phía sau khoản lãi kỷ lục 52.000 tỷ của EVN

© Ảnh : TTXVN - Lê Phạm Xuân QuýCông nhân điện lực Đà Nẵng xử lý, nâng cấp thiết bị tại những khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao trên địa bàn thành phố
Công nhân điện lực Đà Nẵng xử lý, nâng cấp thiết bị tại những khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao trên địa bàn thành phố - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.06.2026
Đăng ký
Trong bối cảnh người dân và doanh nghiệp vẫn chịu áp lực chi phí sản xuất, sinh hoạt tăng cao, việc một doanh nghiệp nhà nước báo lãi hàng chục nghìn tỷ đồng dễ đặt ra câu hỏi: EVN có đang lãi quá lớn từ giá điện?

Khoản lãi lớn nhưng chưa bằng nửa nhu cầu đầu tư một năm

Năm 2025, EVN đầu tư 125.778 tỷ đồng vào các dự án nguồn điện và lưới điện. Trong 5 năm gần đây, tổng vốn đầu tư của tập đoàn đã xấp xỉ 500.000 tỷ đồng.
Điều đó có nghĩa toàn bộ khoản lợi nhuận gần 52.000 tỷ đồng của năm 2025 vẫn chưa bằng một nửa nhu cầu vốn đầu tư của riêng một năm. Nếu so với tốc độ đầu tư hiện tại, khoản lãi kỷ lục này chỉ tương đương khoảng 5 tháng đầu tư của EVN.
Trong ngành điện, lợi nhuận chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những nhà máy điện mới, những đường dây truyền tải mới và năng lực cung ứng điện cho tăng trưởng kinh tế.
Và nếu không thể tái đầu tư mở rộng, EVN rất khó gánh vác vai trò là nhà cung cấp điện cho cả quốc gia như đang được đặt nhiệm vụ.

Việt Nam đang phải xây thêm gần một hệ thống điện quốc gia mới

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện của Việt Nam phải tăng từ khoảng 87.600 MW hiện nay lên khoảng 183.000 MW vào năm 2030.
Điều đó đồng nghĩa trong chưa đầy một thập niên, Việt Nam phải bổ sung gần 95.000 MW công suất nguồn điện mới, tương đương xây dựng thêm gần một hệ thống điện quốc gia thứ hai bên cạnh hệ thống hiện hữu. Đây là một nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ.
Khắc phục sự cố điện bằng công nghệ hotline (phương pháp bảo dưỡng, sửa chữa lưới điện trong khi vẫn giữ nguyên dòng điện đang vận hành), ở khu công nghiệp Vân Trung, tỉnh Bắc Ninh - Sputnik Việt Nam, 1920, 15.06.2026
Điều gì đang xảy ra khi 5 chủ tịch doanh nghiệp điện liên tiếp bị khởi tố?
Để dễ hình dung, toàn bộ hệ thống điện Việt Nam được xây dựng trong nhiều thập niên mới đạt quy mô như hiện nay. Nhưng từ nay đến năm 2030, ngành điện phải tạo ra lượng công suất gần tương đương toàn bộ những gì đã xây dựng được trong quá khứ.
Trong khi đó, một dự án điện thường mất khoảng 5 năm, thậm chí lâu hơn, để hoàn tất các bước chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thu xếp vốn và thi công. Nói cách khác, điện của năm 2030 thực chất đang được quyết định bởi những khoản đầu tư của hôm nay.

EVN không thể một mình gánh toàn bộ cuộc mở rộng này

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, EVN dự kiến đầu tư khoảng 13.000 MW nguồn điện mới. Trong khi đó, hơn 80.000 MW còn lại phụ thuộc vào quyết định rót vốn của các doanh nghiệp và nhà đầu tư khác. Điều này cho thấy thách thức lớn nhất của ngành điện hiện nay nằm ở khả năng huy động vốn.
Bởi trước khi được tạo ra từ than, khí, gió hay mặt trời, điện phải được tạo ra từ những đồng vốn được bỏ xuống trước đó nhiều năm.
Petrovietnam - Sputnik Việt Nam, 1920, 16.06.2026
PVN ôm núi tiền mặt lớn nhất Việt Nam, vượt EVN gần 3 lần, bỏ xa Vingroup và FPT
Bởi vậy, câu chuyện điện của Việt Nam không còn là chuyện riêng của EVN mà đã trở thành bài toán huy động vốn của cả nền kinh tế. Áp lực ấy lớn đến mức EVN hiện chiếm khoảng 70% tổng vốn đầu tư của 18 tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Câu hỏi đặt ra là, tiền cho cuộc mở rộng hệ thống điện khổng lồ ấy sẽ đến từ đâu?

Trong nhiều năm, các chủ nợ quốc tế sẵn sàng cho những doanh nghiệp nhà nước lớn vay vốn vì tin rằng phía sau họ luôn có Nhà nước bảo lãnh. Nhưng bối cảnh huy động vốn hiện nay đã khác rất nhiều so với trước đây. Chính phủ không còn bảo lãnh đại trà cho các khoản vay của doanh nghiệp nhà nước như trước.
Đối với người cho vay, điều họ muốn biết là sau 10 hay 15 năm nữa, EVN có còn tạo ra đủ dòng tiền để trả nợ hay không. Nếu doanh nghiệp không có khả năng sinh lời, việc huy động vốn cho những dự án điện quy mô lớn sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Câu chuyện phía sau các cuộc tranh luận về giá điện

Đây cũng là lý do các cuộc tranh luận về giá điện luôn rất nhạy cảm.
Không ai muốn phải trả chi phí điện cao hơn. Nhưng nếu giá điện không phản ánh đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí vốn và các rủi ro thị trường, sẽ rất khó thu hút các nhà đầu tư bỏ hàng tỷ USD vào những dự án điện có thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm.
Nhân viên công ty EVN (Vietnam Electricity) - Sputnik Việt Nam, 1920, 08.06.2026
EVN lãi hợp nhất hơn 51.000 tỉ đồng: Vì sao vẫn nói nhu cầu vốn rất lớn?
Khi lợi nhuận không đủ hấp dẫn, dòng vốn sẽ dịch chuyển sang các lĩnh vực khác. Khi dòng vốn không chảy vào ngành điện, những nhà máy điện mới sẽ không được xây dựng. Và khi nguồn điện không theo kịp tốc độ tăng trưởng của nhu cầu, nền kinh tế sẽ phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện.

Khoản lãi kỷ lục chưa chắc phản ánh sức khỏe dài hạn

Thực tế, ngay cả khoản lợi nhuận gần 52.000 tỷ đồng của EVN trong năm 2025 cũng chưa chắc phản ánh đầy đủ sức khỏe tài chính dài hạn của tập đoàn.
Theo lãnh đạo EVN, năm 2025 là năm có điều kiện thủy văn đặc biệt thuận lợi, giúp sản lượng thủy điện đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Nhờ đó, EVN giảm được việc huy động các nguồn điện có giá thành cao hơn như nhiệt điện than hoặc khí, qua đó cải thiện đáng kể hiệu quả kinh doanh.
Tuy nhiên, đây là yếu tố mang tính chu kỳ và khó có thể duy trì lâu dài. Lợi nhuận kỷ lục của năm 2025 có phần đến từ những điều kiện thuận lợi của tự nhiên, chứ chưa chắc phản ánh một trạng thái bình thường của những năm tiếp theo.
Dự án điện mặt trời Phước Thái do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đầu tư tại xã Phước Hữu đã được đưa vào vận hành.  - Sputnik Việt Nam, 1920, 06.02.2026
EVN muốn vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới
Điện là loại hàng hóa đặc biệt. Một đợt nắng nóng kéo dài vài tuần có thể khiến nhu cầu điện tăng thêm lượng công suất tương đương gần hai nhà máy điện lớn. Nhưng để xây dựng thêm một nhà máy điện mới lại cần nhiều năm chuẩn bị.
Đây cũng là nghịch lý của ngành điện hiện tại khi nhu cầu xuất hiện rất nhanh, còn nguồn cung luôn đến rất chậm.
Bởi vậy, điều đáng quan tâm nhất phía sau báo cáo tài chính năm 2025 của EVN là liệu Việt Nam có huy động được đủ nguồn vốn để xây dựng gần một hệ thống điện quốc gia mới trong vòng chưa đầy một thập niên tới hay không. Vì vậy, bài toán điện của năm 2030 thực chất là bài toán phân bổ vốn và ra quyết định của hiện tại.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала