Các nhà khoa học đã chứng minh rằng Burger và Cola là "thủ phạm" âm thầm gây hại cho não bộ
© Sputnik / Petr Chernov
Đăng ký
Theo một nhóm nghiên cứu quốc tế do các nhà khoa học thuộc Đại học Nghiên cứu Quốc gia Belgorod dẫn đầu, chế độ ăn "kiểu phương Tây" đặc trưng bởi hàm lượng cao chất béo bão hòa và đường bổ sung dẫn đến rối loạn tâm thần ở chuột cái trưởng thành và chuột cái già.
Theo các tác giả, phát hiện này cũng có thể áp dụng cho con người. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Metabolites.
Chế độ ăn "kiểu phương Tây" giàu chất béo bão hòa, cholesterol và đường là kiểu dinh dưỡng phổ biến trên toàn thế giới. Theo các nhà nghiên cứu, chế độ ăn như vậy gây ra những rối loạn có thể dẫn đến các bệnh nội tiết và tim mạch nghiêm trọng, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) và các vấn đề về hành vi, theo ông Alexey Deikin, trưởng phòng thí nghiệm Công nghệ Di truyền và Chỉnh sửa Gen cho Y sinh học và Khoa học Thú y tại Đại học Nghiên cứu Quốc gia Belgorod (BelSU).
"Chế độ ăn 'phương Tây' gây ra tình trạng viêm nhiễm toàn thân và làm rối loạn chức năng của cơ thể. Điều này dẫn đến béo phì, tiểu đường và các rối loạn chuyển hóa và nội tiết tố khác, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong sớm", ông nói.
Các nhà khoa học từ Đại học Nghiên cứu Quốc gia Belgorod, cùng với các đồng nghiệp từ Nga, Trung Quốc, Hà Lan, Pháp và Đức, đã nghiên cứu cách 'chế độ ăn phương Tây' ảnh hưởng đến các quá trình liên quan đến tái hấp thu serotonin.
Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh chính điều hòa tâm trạng, cảm xúc, giấc ngủ và nhận thức. Mức serotonin cân bằng mang lại cảm giác bình yên, hạnh phúc và ổn định. Sự thiếu hụt chất này thường liên quan trực tiếp đến chứng trầm cảm, lo âu và rối loạn giấc ngủ.
Quá trình các tế bào thần kinh hấp thu lại serotonin chưa sử dụng từ khe synapse được gọi là tái hấp thu (reuptake). Trong bệnh trầm cảm, quá trình tái hấp thu diễn ra quá nhanh, làm giảm nồng độ serotonin. Việc ngăn chặn quá trình tái hấp thu bằng thuốc cho phép giữ lại nhiều serotonin hơn và cải thiện tâm trạng.
"Các loại thuốc dùng để điều trị trầm cảm, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, đau cơ xơ hóa và rối loạn lo âu ảnh hưởng đến chất vận chuyển serotonin (SERT), chất này kiểm soát quá trình tái hấp thu serotonin. Chúng tôi phát hiện ra rằng tăng cân và chế độ ăn nhiều calo làm rối loạn chức năng SERT và làm trầm trọng thêm tình trạng tinh thần của chuột già", - giáo sư Tatyana Strekalova, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Maastricht, cho biết.
Trong ba tuần, những con chuột cái già được cho ăn chế độ ăn nhiều đường, chất béo bão hòa và cholesterol. Chế độ này thúc đẩy nhanh tình trạng rối loạn chuyển hóa, giảm khả năng dung nạp glucose và làm thay đổi biểu hiện của một số gen vùng dưới đồi và gan kiểm soát các quá trình trao đổi chất và cảm xúc.
"Chúng tôi quan sát thấy rằng rối loạn chuyển hóa ở chuột đi kèm với hành vi bất thường, chẳng hạn như giảm hoạt động khám phá trong môi trường mới, tính bốc đồng, rối loạn hành vi và cảm giác bất lực. Hóa ra chuột cái đặc biệt dễ bị tổn thương bởi các rối loạn chuyển hóa và hành vi do chế độ ăn gây ra, đặc biệt là trong giai đoạn già hóa", - giáo sư Strekalova cho biết.
Những rối loạn này biểu hiện ở việc chuột ít khám phá không gian mới hơn, ngừng bơi và thả nổi trong thử nghiệm bơi cưỡng bức, do dự khi rời khỏi bệ trong thử nghiệm bước xuống và tiếp cận các vật thể mới chậm hơn. Chuột thí nghiệm cũng cho thấy trí nhớ suy giảm, cho thấy các vấn đề về nhận thức.
"Ý nghĩa thực tiễn của những dữ liệu này là chế độ ăn uống không lành mạnh, quá nhiều chất béo động vật và carbohydrate đơn giản, không chỉ có thể làm rối loạn quá trình trao đổi chất mà còn gây ra hành vi lo âu và trầm cảm, đồng thời gây suy giảm trí nhớ. Do đó, kiểm soát chế độ ăn uống không chỉ đơn thuần là vấn đề chăm sóc vóc dáng và tim mạch, mà là một công cụ thực sự để ngăn ngừa các rối loạn tâm thần, đặc biệt là ở những nhóm dân số dễ bị tổn thương", - ông Deikin nhấn mạnh.
Theo ông, sự tồn tại của một dạng tương đồng về mặt di truyền cho phép chuyển những phát hiện này sang người: ở người, biến thể vùng khởi động 5-HTTLPR trên gen SLC6A4 làm giảm hoạt động phiên mã, từ đó giảm số lượng protein vận chuyển và giảm chức năng thu hồi serotonin. Những cá thể mang alen "ngắn" của gen này, giống như chuột bị thiếu hụt SERT một phần, có nhiều khả năng mắc chứng lo âu và trầm cảm.
