Việt Nam vươn tới "cột mốc" "tự sản xuất để sử dụng"
© Ảnh : EPi.Longo
Đăng ký
Đóng mới tàu hộ vệ chống ngầm đa năng là bước đi có tính chiến lược trung hạn và dài hạn của Nhà nước và Quân đội Việt Nam. Từ chỗ là quốc gia nhập khẩu vũ khí theo công thức “chuyển giao - sử dụng”, Việt Nam đã tiến tới bước “cải tiến – sử dụng” và đang vươn tới “cột mốc” cuối cùng là “tự sản xuất để sử dụng”.
Như Sputnik đã đưa tin, ngày 10/8/2026, Tổng công ty Sông Thu phối hợp với Quân chủng Hải quân Việt Nam khởi công đóng mới tàu hộ vệ chống ngầm đa năng. Đây là loại tàu chiến lớn và hiện đại nhất từ trước đến nay do Việt Nam tự thiết kế, chế tạo. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng của công nghiệp đóng tàu quân sự của Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ lõi và chế tạo trang bị kỹ thuật hiện đại.
Đại tá Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, Bộ Công An Việt Nam, nhà phân tích chính trị và quân sự, đã có những chia sẻ với Sputnik về năng lực, thành tựu đóng tàu quân sự của Việt Nam và đưa ra một số đánh giá nhân sự kiện nói trên.
Những bước đi đầu tiên
Theo Đại tá Nguyễn Minh Tâm, trong thế kỷ XX, nhờ sự giúp đỡ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa anh em, ngành công nghiệp đóng tàu của Việt Nam đã đi từ không đến có, từ thô sơ đến hiện đại, từ tàu sông và nội thủy đến tàu viễn dương. Ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam trong thế kỷ XX đã chuyển mình từ các xưởng cơ khí sửa chữa nhỏ thời kỳ kháng chiến thành một ngành kinh tế trọng điểm với các nhà máy đóng mới tàu biển quy mô lớn vào cuối thập niên 1990. Trong đó, có “đứa con đầu lòng” là Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng (Hải Phòng).
Sau khi thống nhất đất nước và đổi mới và hội nhập quốc tế, Việt Nam còn có thêm các nhà máy đóng tàu biển cỡ lớn tại Hạ Long, Ba Sơn, Phà Rừng, Nam Triệu.v.v…Tuy nhiên, ngành đóng tàu quân sự chuyên dụng cho Hải quân vẫn chưa phát triển.
Từ năm 2003 đến năm 2006, Liên bang Nga đã ký kết và hoàn tất việc cấp phép cho Việt Nam sản xuất tàu chiến cao tốc mang tên lửa lớp Molniya (Dự án 1241.8). Đến năm 2010, Việt Nam đã khởi công chế tạo những chiếc Molniya đầu tiên tại Nhà máy Ba Son (TP Hồ Chí Minh).
Tháng 6/2014, những chiến hạm Molniya mang tên lửa đầu tiên do Việt Nam tự đóng trong nước gồm HQ-377 và HQ-378 đã được bàn giao cho Quân chủng Hải quân.
“Từ đó đến nay, Việt Nam đã sản xuất thêm được 6 chiếc Molniya với tính năng kỹ thuật giống như cặp tàu đầu tiên được Nga chuyển giao”, - Đại tá Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh với Sputnik.
Những thành tựu của Việt Nam trong lĩnh vực đóng tàu quân sự trong gần 2 thập kỷ qua
Đại tá Nguyễn Minh Tâm chia sẻ với Sputnik rằng, về phía mình, Việt Nam đã tự đóng mới các tàu pháo/tuần tra TT- 400TP và TP-01 có lượng giãn nước từ 250 tấn đến 455 tấn; tự đóng mới các tàu vận tải quân sự lớp Trường Sa, Hùng Vương và tàu bệnh viện Khánh Hòa. Việt Nam cũng hợp tác với Công ty Damen của Hà Lan để chế tạo các tàu vận tải quân sự (Dự án 4512), tàu cứu hộ tàu ngầm (Dự án 9316), tàu khảo sát và nghiên cứu biển “Trần Đại Nghĩa”.
Đối với lực lượng Cảnh sát Biển trực thuộc Bộ Quốc phòng, Việt Nam cũng hợp tác với Công ty Damen (Hà Lan) sản xuất các tàu tuần tra hạng nặng lớp DN-2000, tàu cứu hộ cứu nạn lớp DST- 4612, tàu lai dắt lớp STU-1606.v.v… Các nhà máy đóng tàu quân sự của Việt Nam cũng tự cung cấp cho Cảnh sát biển Việt Nam các tàu tuần tra lớp TT- 400, TT-200, TT 120 và tàu hậu cần H-222.
Đối với lực lượng bán vũ trang “Kiểm ngư” là cơ quan thực thi pháp luật của Việt Nam về nghề cá trên biển, các nhà máy đóng tàu Việt Nam cũng cung cấp cho họ các tàu lớp KN-2011, KN-750, TK-1482C, KN-3000 và KN-6000.
Ngoài ra, rất nhiều tàu chiến xuất xứ từ Mỹ (kể cả tàu chiến lợi phẩm), Nga, Hàn Quốc, Ấn Độ… đều được Việt Nam “làm mới”, trang bị cho chúng các vũ khí và phương tiện chiến đấu hiện đại hơn rất nhiều so với khi chúng được xuất xưởng.
“Và mới đây nhất, ngày 10/8 tại thành phố Đà Nẵng, Tổng công ty Sông Thu phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức Lễ khởi công đóng mới Tàu hộ vệ chống ngầm đa năng cho Quân chủng Hải quân. Tàu hộ vệ chống ngầm có quy mô thiết kế tương đương một khu trục hạm hạng trung, có khả năng cơ động nhanh, được trang bị các vũ khí, khí tài hiện đại để có thể đảm nhận nhiệm vụ phòng thủ biển Việt Nam từ trên không, mặt nước và dưới lòng biển sâu”, - Đại tá Nguyễn Minh Tâm phát biểu với Sputnik.
Đại tá Nguyễn Minh Tâm cũng bổ sung rằng, không những thế, từ năm 2010 đến nay, Việt Nam đã đóng mới và xuất khẩu thành công nhiều dòng tàu phức tạp như tàu dịch vụ, tàu tuần tra cao cấp, tàu vận tải/đổ bộ cho các đối tác quốc tế như Venezuela, Bahamas và sang các thị trường khác như châu Âu, châu Á và Trung Đông, đồng thời liên tục ghi nhận các kỷ lục mới về trọng tải tàu hàng rời, tàu chở dầu xuất khẩu.v.v…
“Các dự liệu nói trên cho thấy chỉ trong 40 năm đổi mới và phát triển,ngành công nghiệp đóng tàu, trong đó có ngành công nghiệp đóng tàu quân sự của Việt Nam đã đạt được những bước tiến có tính nhảy vọt, tạo ra sự vượt tốc thần kỳ trong số những điều thần kỳ mà Việt Nam đạt được”, - Đại tá Nguyễn Minh Tâm đánh giá về thành tựu đóng tàu quân sự của Việt Nam.
Bước ngoặt quan trọng trong quá tình tự chủ vật chất về quốc phòng, an ninh của Việt Nam
Khác với các cuộc chiến trên đất liền, cuộc chiến trên không gian biển cả là cuộc chiến “một mất một còn”. Tác chiến trên không gian chỉ có biển và trời là “tác chiến không nơi ẩn nấp”. Ở đó, chỉ có lòng dũng cảm và vũ khí trang bị hiện đại cùng thủ thuật tác chiến khôn khéo của người lính mới đem lại thắng lợi. Trong bối cảnh ấy, mỗi người lính, mỗi đơn vị hải quân cần được trang bị những vũ khí, khí tài hiện đại nhất để đối phó với kẻ thù.
Chính vì vậy mà hiện đại hóa cấp tốc đối với Hải quân và Không quân là nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra và được kiên trì, ráo riết thực hiện trong hơn 20 năm qua.
“Việc tự chủ về công nghệ tàu chiến mặt nước là một bước ngoặt quan trọng trong quá tình tự chủ vật chất về quốc phòng và an ninh của Việt Nam”, - Đại tá Nguyễn Minh Tâm khẳng định.
Theo ông, tự chủ về công nghệ tàu chiến mặt nước tạo dựng một niềm tin trong nhân dân Việt Nam về năng lực phòng thủ của Quân đội Nhân dân Việt Nam và Nhà nước Việt Nam trong việc giữ vững chủ quyền biển, đảo, bảo vệ người dân Việt Nam chống lại bất cứ đòn tấn công nào từ bất cứ đối thủ nào từ hướng biển.
Điều thứ hai rất quan trọng là với việc từng bước “nội địa hóa” công nghiệp quốc phòng, Quân đội Nhân dân Việt Nam sẽ tiến tới việc làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ cơ bản về vũ khí, trang bị. Do đó, không chỉ tiết kiệm ngân sách mà còn phát huy tính sáng tạo của người Việt Nam trong quá trình hiện đại hóa công nghiệp quốc phòng, trong đó có công nghiệp sản xuất các loại tàu chiến, phương tiện phổ biến nhất, quan trọng nhất hiện nay để bảo vệ chủ quyền quốc gia trên các khu vực biển đảo thuộc chủ quyền của Việt Nam theo quy định tại UNCLOS-1982.
Bước đi có tính chiến lược trung hạn và dài hạn
Đánh giá về sự kiện tại Đà Nẵng ngày 10/8/2026, Đại tá Nguyễn Minh Tâm khẳng định: đó là bước đi có tính chiến lược trung hạn và dài hạn của Nhà nước Việt Nam và Quân đội Nhân dân Việt Nam. Từ chỗ là quốc gia nhập khẩu vũ khí theo công thức “chuyển giao - sử dụng”, Việt Nam đã tiến tới bước “cải tiến – sử dụng” và đang vươn tới “cột mốc” cuối cùng là “tự sản xuất để sử dụng”.
Bước đi này đối với ngành đóng tàu quân sự Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đối với Hải quân Nhân dân Việt Nam mà còn có ý nghĩa đối với nền kinh tế Việt Nam. Trong khi các cường quốc như Mỹ đã chi đến hơn 1.000 tỷ USD cho quốc phòng mặc dù chẳng có ai đe dọa lãnh thổ Mỹ thì một VND chi cho quốc phòng cũng có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế Việt Nam.
Đại tá Nguyễn Minh Tâm cũng cho rằng, việc làm chủ công nghệ đóng tàu quân sự là những phương tiện chiến tranh có trị giá tới hàng tỷ USD sẽ đạt được ba mục tiêu đặc biệt quan trọng:
Một là vũ khí và phương tiện của Việt Nam, công nghệ quân sự là của Việt Nam. Việt Nam sử dụng thế nào là tùy ở Việt Nam, không phụ thuộc vào bất kỳ ai.
Hai là tạo môi trường kinh tế-quân sự để đào tạo và nâng cao năng lực sản xuất quốc phòng và đào tạo nhân lực để có những sản phẩm mới, những vũ khí và phương tiện chiến đấu hiện đại hơn trong tương lai.
Ba là xây dựng cơ sở công nghiệp quốc phòng hiện đại theo định hướng lưỡng dụng, vừa đem lại lợi ích cho quốc kế dân sinh, vừa đem lại lợi ích hiện đại hóa cho quốc phòng và an ninh.
