Cú đâm sau lưng. Zelensky đang dần bị tước quyền lực
21:26 10.09.2026 (Đã cập nhật: 22:41 10.09.2026)
© AP Photo / Efrem Lukatsky
Đăng ký
Trong sáu tháng qua, vị thế chính trị trong nước của người lãnh đạo chính quyền Kiev đã suy yếu đáng kể. Những cuộc điều tra tham nhũng cấp cao tại Ukraina có liên quan đến nhiều cộng sự và quan chức thuộc nhóm thân cận của Zelensky.
Các nhà điều tra chống tham nhũng đã tiến hành khám xét Văn phòng Viện Kiểm sát, và mục tiêu tiếp theo có thể là Quốc hội (Verkhovna Rada). Sputnik đưa tin về những gì đang xảy ra và lý do tại sao.
Trò chơi trốn tìm
Viện trưởng Viện Kiểm sát trẻ tuổi nhất trong lịch sử Ukraina Ruslan Kravchenko đã đệ đơn từ chức sau khi các cơ quan chống tham nhũng phanh phui một đường dây bảo kê trung tâm lừa đảo qua điện thoại liên quan đến Văn phòng Tổng công tố. Tổng thống Zelensky và Quốc hội Ukraina giờ đây phải quyết định số phận của ông. Một ngày trước đó, cấp dưới của Kravchenko đã bị các sĩ quan của Cục Chống Tham nhũng Quốc gia Ukraina (NABU) và Văn phòng Viện Kiểm sát Chống Tham nhũng Đặc biệt (SAPO) bắt giữ.
Cuộc đột kích được tổ chức vào sáng ngày 4 tháng 9. Các quan chức thực thi pháp luật thừa nhận họ đã dự định tổ chức chiến dịch có mật danh "Carthage" vài ngày sau đó, nhưng đã biết được về việc các nghi phạm sắp trốn thoát. Ví dụ, Sergey Kropyva, phó cục trưởng Cục Hợp tác Quốc tế thuộc Văn phòng Viện Kiểm sát, đã bị bắt ở Lvov. Là cha của ba đứa con, ông ta có quyền pháp lý để vượt biên rời khỏi Ukraina trong thời kỳ thiết quân luật và rõ ràng là có ý định làm như vậy. Trong hồ sơ của NABU Sergey Kropyva mang biệt danh là "Kantsler" (Chưởng ấn) vì họ coi ông ta là nhân vật chủ chốt đứng đầu một tổ chức tội phạm chuyên bảo kê cho mạng lưới các trung tâm điện thoại lừa đảo.
Nghe tin về cuộc khám xét, Kravchenko không đến cơ quan của mình mà đến văn phòng tổng thống, nơi ông ta trốn suốt 24 giờ. Cửa phòng làm việc của ông bị khóa, và chìa khóa chỉ được tìm thấy sau khi NABU đe dọa phá cửa.
Truyền thông Ukraina đưa tin rằng, David Arakhamia, Chủ tịch phe đa số cầm quyền "Người phục vụ nhân dân" của Tổng thống tại Quốc hội Ukraina, đã yêu cầu Zelensky không sa thải Kravchenko, và ông ta đã đồng ý. Đối với Arakhamia, việc bảo vệ Tổng Công tố là rất quan trọng, vì Kravchenko đã trì hoãn các vụ án hình sự chống lại các nghị sĩ đang bị NABU và SAPO điều tra.
Tuy nhiên, sự tạm lắng ấy chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Ngày 6 tháng 9, Kropyva đã ra làm chứng trước tòa. Kravchenko cũng được nhắc đến. Ví dụ, các công tố viên từ SAPO và NABU đã tiết lộ rằng, "Kantsler" đã cho sửa sang lại nhà riêng của Kropyva. Hơn nữa, các nhà điều tra đã công bố các đoạn ghi âm nghe lén, trong đó bị cáo liên tục nhắc đến một người tên là Andreich. Kravchenko—Ruslan Andreevich.
Túi đựng rắn
Lừa đảo qua điện thoại từ các trung tâm tổng đài (call center) phi pháp là một vấn nạn nhức nhối tại Ukraina. Các chủ ngân hàng địa phương thường xuyên phàn nàn về những tổn thất khổng lồ mà khách hàng của họ phải gánh chịu và lo ngại về sự thiếu hành động quyết liệt chống lại các trung tâm lừa đảo. Năm 2024, người Ukraina đã mất khoảng 1,1 tỷ hryvnia (24,7 triệu USD) vì bị lừa đảo trực tuyến và qua điện thoại, và năm 2025, thiệt hại tăng lên 1,4 tỷ hryvnia (tương đương 31,4 triệu USD). Trong khi đó, những người trẻ tuổi thất nghiệp gia nhập các trung tâm lừa đảo đang lái những chiếc xe hơi mới đắt tiền.
Năm 2023, Zelensky đã thừa nhận sự bất lực của mình trước những kẻ lừa đảo qua điện thoại.
Ông nói: "Chúng ta thấy rằng, với tư cách là một quốc gia, dường như không thể đánh bại một số trung tâm gọi điện đang cướp đoạt tiền của hàng triệu công dân mỗi ngày và ngay lúc này."
Tuy nhiên, như tờ Ukrainska Pravda lưu ý, đến năm 2024, không ai còn nghi ngờ gì nữa rằng những kẻ lừa đảo đang hoạt động dưới sự bảo kê của các cơ quan thực thi pháp luật. Cụ thể, theo tờ báo này, Văn phòng Tổng công tố đã kiểm soát và bảo kê cho lên tới 500 trung tâm gọi điện lừa đảo. Mỗi trung tâm phải nộp khoảng 7.000 USD/tháng cho các đại diện thuộc Văn phòng Tổng công tố.
Và không chỉ người Ukraina phải chịu thiệt hại. Theo báo cáo của tổ chức quốc tế Sáng kiến Toàn cầu chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (GI-TOC), vào năm ngoái, ngành công nghiệp lừa đảo qua điện thoại tại Ukraina đã trục lợi và đánh cắp khoảng 1 tỷ đô la từ công dân các nước EU. Hơn nữa, báo cáo của tổ chức này cho biết một số người điều hành các tổ chức tội phạm này coi công việc của họ như một phần của cuộc chiến chống lại Nga. Cụ thể, các nhân vật này hỏi những người xin việc liệu họ có sẵn sàng "đóng góp" vào việc làm suy yếu "nền kinh tế của kẻ thù" hay không.
Theo Bộ Ngoại giao Nga, có khoảng 100.000 kẻ lừa đảo qua điện thoại đang hoạt động tại Ukraina. Năm 2024, có khoảng 1.500 trung tâm ở đó. Phần lớn nằm ở Kiev, Dnepr, Odessa, Lvov, Kharkov và Ivano-Frankovsk.
"Số vụ việc liên quan đến các trung tâm lừa đảo nhắm vào công dân Nga đã tăng gấp ba lần so với giai đoạn 2021-2023," - ông Pyotr Ilyichev, Giám đốc Vụ Các thách thức và Mối đe dọa mới (DNCT) thuộc Bộ Ngoại giao Nga, nhận định.
Trận chiến cuối cùng
Sự từ chức của Tổng công tố Ukraina Kravchenko là đòn giáng thứ ba vào cấu trúc quyền lực của Zelensky trong năm nay. Trước đó, Cựu Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraina, Andrey Yermak, đã bị đưa ra xét xử về tội tham nhũng, trong khi Olga Stefanishyna, cựu Đại sứ Ukraina tại Mỹ kiêm cựu Phó Thủ tướng phụ trách hội nhập châu Âu, đang bị các cơ quan chống tham nhũng Ukraina điều tra và truy tố về tội làm giàu bất chính. Hơn nữa, truyền thông Ukraina cho biết rằng, các cơ quan chống tham nhũng đưa ra cáo buộc liên quan đến nghi vấn mua bán phiếu bầu, trong đó nhắc đến David Arakhamia.
Theo nhà khoa học chính trị Ukraina Konstantin Bondarenko, Zelensky đang mất dần quyền lực. Theo ông, tình hình hiện tại có thể so sánh với những gì đã xảy ra dưới thời Viktor Yushchenko, người đã dần rút khỏi các hoạt động chính trị đỉnh cao.
"Ngày nay, Zelensky chỉ kiểm soát được quận chính phủ tại thủ đô. Vụ đấu súng đã xảy ra giữa các nhân viên thuộc SBU (Cơ quan An ninh Ukraina) và HUR (Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraina) ngay giữa một con phố tại thủ đô Kiev. Các nghị sĩ Verkhovna Rada đã bác bỏ loạt dự luật cải cách thuế do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Liên minh Châu Âu (EU) yêu cầu. <…> Những người có lý lịch bán tội phạm đang nổi lên ở các vùng và tự mình giải quyết các vấn đề. Trong khi đó, Zelensky đứng đầu phe hiếu chiến và liên tục phá hoại mọi sáng kiến hòa bình. Ví dụ, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định mở lại tiến trình đàm phán, ông ta đe dọa "đóng cửa không phận" trên lãnh thổ Nga. Việc Zelensky cuối cùng bị loại bỏ khỏi quyền lực sẽ là một trong những tín hiệu cho thấy hòa bình đang đến gần," chuyên gia Bondarenko nói với một hãng truyền thông Ukraina.
“Các cuộc điều tra của NABU và SAPO chắc chắn là một đòn giáng mạnh vào Zelensky, nhưng điều đó không có nghĩa là họ đang nhắm mục tiêu vào ông ấy. Ukraina là một quốc gia có mức độ tham nhũng rất cao, vì vậy bất kể ai bị bắt giữ, chuỗi mệnh lệnh chắc chắn sẽ lên đến cấp cao nhất. Về cơ bản, những người đấu tranh chống tham nhũng đang làm việc một cách nửa vời, nhưng ngay cả với cách tiếp cận này, họ vẫn bắt giữ một số quan chức cấp cao”, chuyên gia Denis Denisov từ Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga nói với Sputnik.
Ông nói thêm: Rất có thể các cơ quan chống tham nhũng không muốn làm việc gì cả. Nhưng rồi những người điều khiển họ ở phương Tây sẽ hỏi: chúng tôi đã đầu tư tiền vào đâu, để đào tạo ai? Mặt khác, không thể phủ nhận rằng những cuộc điều tra này đang đặt nền móng cho việc loại bỏ Zelensky khỏi quyền lực ngay khi có yêu cầu từ nước ngoài.
