Việc Mỹ xác nhận triển khai vũ khí ngoài không gian mang lại những hậu quả gì đối với nhân loại?
© Ảnh : AI generated
Đăng ký
Hội nghị Không quân, Vũ trụ và An ninh mạng năm 2026 tại Maryland dành riêng cho việc phát triển hàng không quân sự, an ninh vũ trụ và phòng thủ chống lại các mối đe dọa mạng đã không hứa hẹn điều gì bất ngờ.
Tuy nhiên, sự thẳng thắn của Bộ trưởng Không quân Hoa Kỳ Troy Meink đã gây chấn động thực sự. Ông thừa nhận điều mà Washington đã che giấu trong nhiều năm: Hoa Kỳ không chỉ đang phát triển mà còn đang triển khai và sử dụng vũ khí trên quỹ đạo không gian. Sputnik đưa tin về những hậu quả tiềm tàng của điều này.
Bằng mọi cách có thể
“Chúng tôi đang tăng cường khả năng sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa hiện có, - Troy Meink tuyên bố. - Hoa Kỳ sở hữu các năng lực và vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo nhằm bảo vệ lực lượng liên hợp trước mọi hành động thù địch.”
Trong những năm gần đây, các cựu quan chức Lầu Năm Góc đã liệt kê những lựa chọn khả thi khác. Cụ thể, trong bài phỏng vấn với tờ The New York Times vào năm 2024, cựu Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall đã chia sẻ rằng Lực lượng Không quân Hoa Kỳ đã bắt đầu phát triển các loại "vũ khí ít tạo mảnh vỡ" (low-debris-causing weapons) có khả năng vô hiệu hóa hoặc làm gián đoạn các vệ tinh quân sự của đối phương.
Trong báo cáo “Xây dựng năng lực tác chiến chống không gian cho Lực lượng Không gian Hoa Kỳ: Yêu cầu cấp thiết đối với nền quốc phòng Mỹ” được xuất bản vào tháng 6 năm 2023, Đại tá Charles Galbreath đã liệt kê thêm ba biện pháp đối phó phi động học khả thi khác: tấn công mạng, vũ khí laser và hệ thống vi sóng công suất cao. Tờ New York Times lưu ý rằng Lầu Năm Góc đã từng nghiên cứu giải pháp bắt giữ và di dời vệ tinh đối phương như một phương án phòng thủ không gian.
Các hình thức đáp trả
“Hiện tại, chúng ta chỉ có thể đoán Troy Meink muốn nói gì,” - nhà quan sát quân sự và người sáng lập trang web Military Russia Dmitry Kornev, nói với Sputnik.
Theo ông, nhiều quốc gia có các vệ tinh thanh tra (inspection satellites) có khả năng cơ động áp sát các vệ tinh khác trên quỹ đạo để theo dõi, chụp ảnh và thu thập dữ liệu hoạt động.
“Do đó, sẽ không khó để biến vệ tinh thanh tra thành vệ tinh đánh chặn, trang bị cho nó tên lửa dẫn đường, vũ khí dạng pháo binh, hoặc đơn giản là một khối thuốc nổ có thể phá hủy một vệ tinh khác,” chuyên gia này nói.
Tuy nhiên, chuyên gia Kornev cho rằng khó có khả năng Hoa Kỳ sẽ phóng bất kỳ loại trạm chiến đấu nào vào không gian.
Theo ông, Nga có khả năng tạo ra thứ gì đó tương tự như vệ tinh đánh chặn.
"Về chất lượng sản phẩm, chúng tôi ngang hàng với các cường quốc vũ trụ hàng đầu, - chuyên gia giải thích. - Nga có thể tự sản xuất các loại thiết bị như vậy. Vấn đề duy nhất là với số lượng bao nhiêu. Xét về khối lượng tải trọng đưa lên quỹ đạo hàng năm, Nga xếp thứ tư hoặc thứ năm."
Về mặt này, ông Kornev lưu ý, phản ứng có thể không đối xứng. Matxcơva có thể triển khai vũ khí chống vệ tinh trên mặt đất.
Nga có kinh nghiệm phá hủy vệ tinh: vào năm 2021, Bộ Quốc phòng Nga đã thực hiện thành công một cuộc thử nghiệm tên lửa chống vệ tinh đánh chặn trực tiếp, bắn trúng và phá hủy vệ tinh giám sát vô tuyến Tselina-D.
"Hệ thống chống vệ tinh đã phá hủy chính xác vệ tinh cũ. Các mảnh vỡ tạo ra không gây ra mối đe dọa nào cho các hoạt động trong không gian," - Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu đã tuyên bố.
Khi đó Bộ Quốc phòng Nga không tiết lộ hệ thống nào đã được thử nghiệm. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý rằng, hai hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa chiến lược S-500 Prometheus và A-235 Nudol có thể thực hiện các chức năng tương tự.
Sự kiện đó đã vấp phải phản ứng tiêu cực từ Washington. Điện Kremlin bị cáo buộc làm hư hại các vệ tinh khác bằng mảnh vỡ từ vụ nổ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, Hoa Kỳ đã bắn hạ tàu vũ trụ của chính mình từ rất lâu trước Nga. Vào năm 1985, quân đội Mỹ đã thực hiện thành công vụ bắn hạ một vệ tinh từ máy bay.
"Vẫn còn lựa chọn thứ ba để chống lại các vệ tinh của đối phương: vụ nổ hạt nhân trong không gian. Một xung điện từ (EMP) cực mạnh từ vụ nổ hạt nhân trên không gian có thể phá hủy tất cả các thiết bị trên quỹ đạo. Nhưng điều đó sẽ đưa nhân loại trở lại những năm 1950. Vì vậy, một cuộc chạy đua vũ trang trong không gian không chỉ tốn kém mà còn cực kỳ nguy hiểm," chuyê gia Dmitry Kornev nhấn mạnh.
Phản ứng dây chuyền
Sau bài phát biểu của Troy Meink, các nhà báo đã hỏi ông liệu tuyên bố của ông có khuyến khích các đối thủ của Mỹ có những hành động kiên quyết hơn hay không.
Ông đáp lại: "Có ai trong căn phòng này nghi ngờ việc Nga và Trung Quốc đang phát triển các loại vũ khí như vậy không?"
Điện Kremlin đã nhiều lần kêu gọi ngăn chặn chạy đua vũ trang trong không gian. Ngay cả trong bài phát biểu ở Munich năm 2007, Vladimir Putin đã nhấn mạnh rằng việc quân sự hóa không gian có thể châm ngòi cho những hệ lụy khó lường đối với cộng đồng quốc tế, có quy mô và mức độ nghiêm trọng "không kém gì sự khởi đầu của kỷ nguyên hạt nhân". Tuy nhiên, phương Tây đã phớt lờ tất cả những sáng kiến này.
Bình luận về tuyên bố của Troy Meink, Điện Kremlin nhấn mạnh rằng không gian không nên trở thành đấu trường cho sự đối đầu.
"Dĩ nhiên, Nga sẽ tiếp tục thúc đẩy lập trường này. Chúng tôi tái khẳng định lập trường chính thức về việc phản đối chạy đua vũ trang ngoài không gian. Và dĩ nhiên, chúng tôi đang trông chờ sự đoàn kết quốc tế rộng rãi để tiếp tục công việc của mình và thúc đẩy lập trường ủng hộ việc phi quân sự hóa hoàn toàn không gian vũ trụ," - thư ký báo chí của tổng thống Dmitry Peskov cho biết khi trả lời câu hỏi của RIA Novosti về việc liệu Nga có tiếp tục thúc đẩy lập trường không triển khai vũ khí trong không gian vũ trụ hay không.
Tuy nhiên, Hoa Kỳ không chú ý đến những ý tưởng này. Lực lượng Không gian Hoa Kỳ chính thức được thành lập vào năm 2019. Vào năm 2025, Donald Trump công bố kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến "Vòm Vàng". Như được nêu trong sắc lệnh hành pháp của Tổng thống, đây là dự án hệ thống phòng thủ tên lửa tầm vóc quốc gia của Mỹ được thiết kế để bảo vệ lãnh thổ khỏi tên lửa đạn đạo, siêu thanh và hành trình tiên tiến. Khi đó, phương án triển khai vũ khí laser trên vệ tinh đã được xem xét. Hơn nữa, như tờ The Time lưu ý, chương trình này xem xét, chuẩn bị các phần cứng sẵn sàng bay cho các tên lửa đánh chặn đặt trong không gian.
Trong bài phát biểu của mình, ông Meink tuyên bố rằng Hoa Kỳ đã sẵn sàng cho sứ mệnh này. Theo ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội, tổng chi phí cho chương trình này trong vòng 20 năm có thể lên tới 1,2 nghìn tỷ USD.
Ngay cả khi không có vũ khí hạt nhân, những tên lửa đánh chặn như vậy vẫn tạo ra mối đe dọa toàn cầu. Như tạp chí Mỹ đã lưu ý, trên quỹ đạo Trái Đất hiện có tổng cộng khoảng 15.000 vệ tinh đang hoạt động và khoảng 10.000 vệ tinh không còn hoạt động. Ngoài ra, còn có nửa triệu vật thể khác có kích thước từ một đến mười centimet, và hơn một trăm triệu vật thể nhỏ hơn một milimet.
Tờ The Time viết: "Với tốc độ khoảng tám km/giây, một hạt sơn nhỏ có thể gây ra thiệt hại đáng kể cho vệ tinh hoặc, tệ hơn, cho tàu vũ trụ có người lái."
Tờ báo cảnh báo về hiệu ứng Kessler—một phản ứng dây chuyền trong đó các mảnh vỡ từ một vụ va chạm ban đầu sẽ tiếp tục đâm vào các vệ tinh khác, tạo ra thêm nhiều mảnh vỡ mới. Quá trình này lặp đi lặp lại biến không gian quanh Trái Đất thành một bãi rác vô cùng nguy hiểm, có thể phá hủy phần lớn các vệ tinh đang hoạt động và khiến các thế hệ tương lai không thể thực hiện các sứ mệnh vũ trụ hoặc phóng vệ tinh mới trong nhiều thập kỷ.
Nhưng có vẻ như Lầu Năm Góc không mấy quan tâm đến những mối đe dọa như vậy. Với tuyên bố của mình, Troy Meink đã thừa nhận rằng một cuộc chạy đua vũ trang trong không gian đã bắt đầu.
