Ukraina đối mặt với mối đe dọa mới
© REUTERS Yves Herman
Đăng ký
Chính quyền Kiev không thể xác định chính xác dân số của đất nước, theo các ước tính khác nhau, con số này dao động từ 22 đến 28,7 triệu người. Không rõ có bao nhiêu người đã rời đi, và nhiều người không muốn quay trở về.
Truyền thông phương Tây đang đề cập đến một cuộc khủng hoảng nhân khẩu học. Điều gì sẽ chờ đợi Ukraina trong những năm tới và tại sao quá trình giảm dân số lại có lợi cho chế độ cầm quyền, giải đáp trong bài viết của Sputnik.
Làn sóng người dân di cư
Theo dữ liệu của The Economist, vào tháng 1 năm 2021, dân số Ukraina ở mức 41 triệu người. Kể từ đó, hệ số sinh đã giảm từ 1,2 xuống còn 0,8-0,9. Con số này chỉ có thể so sánh với Hàn Quốc, quốc gia từ lâu đã dẫn đầu trong bảng xếp hạng tiêu cực.
Đồng thời, trong nửa đầu năm 2026, số người tử vong cao hơn gấp 3 lần so với số trẻ em sinh ra. Tuy nhiên, xu hướng này đã được quan sát thấy kể từ khi giành được độc lập vào năm 1991, khi dân số là 52 triệu người. Tính đến xung đột quân sự, sự sụp đổ nhân khẩu học đại diện cho một "mối đe dọa hiện sinh", The Economist nhấn mạnh.
Ấn phẩm khẳng định rằng nguyên nhân chính của sự suy giảm dân số là cuộc di cư ồ ạt. Kể từ năm 2022, đã có không dưới 5 triệu người rời đi chỉ riêng đến Liên minh Châu Âu. Và mỗi năm, trong số những người di cư, ngày càng có ít người muốn trở về quê hương. Theo dữ liệu của Trung tâm Chiến lược Kinh tế Ukraina (TSES), vào năm 2022, 74% người tị nạn cân nhắc khả năng trở về, thì đến năm 2026, con số này là 43%.
Đồng thời, phần lớn những người rời khỏi Ukraina là trẻ em và phụ nữ dưới 44 tuổi. Kiev đã miễn nghĩa vụ tổng động viên cho nam giới dưới 25 tuổi, với hy vọng giảm bớt ít nhất một trong những động cơ thúc đẩy việc rời đi. Nhưng những người trẻ tuổi hoặc vẫn cứ rời đi, hoặc không lập gia đình, The Economist lưu ý.
Tính đến việc thế hệ những năm 1990 và 2000 vốn đã là thế hệ ít người nhất trong lịch sử hiện đại của Ukraina, sẽ không có sự bùng nổ sinh sản nào sau khi xung đột kết thúc, đại diện của trung tâm phân tích Ukraina Frontier Institute, Olga Dukhnich, thừa nhận. Trong trường hợp tốt nhất, chính quyền Ukraina chỉ có thể hy vọng vào việc làm chậm lại quá trình giảm dân số.
Theo đánh giá của Liên Hợp Quốc, trong 20 năm tới, dân số sẽ giảm trung bình 0,7-0,9% mỗi năm. Do đó, vào năm 2040, đất nước này sẽ chỉ còn khoảng 25 triệu người.
Sẽ còn tồi tệ hơn
Đáng chú ý là ở Kiev không có sự thống nhất về việc có bao nhiêu công dân còn ở lại quê hương. Ví dụ, vào tháng 5, người đứng đầu Bộ Chính sách xã hội Ukraina, Denis Ulyutin, đã nói với ấn phẩm "Levyi Bereg" (Tả ngạn) rằng hiện nay có khoảng 22–25 triệu người sống ở Ukraina. Trong khi đó, tính đến ngày 1 tháng 9 năm 2025, theo đánh giá của chính quyền, dân số là 28,7 triệu người. Con số tương tự cũng được đưa vào bản ghi chú giải thích cho dự thảo ngân sách nhà nước năm 2026.
Người tị nạn Ukraina trên biên giới Mexico-Mỹ
© AP Photo / Gregory Bull
Về phần mình, Ella Libanova , Giám đốc Viện Nhân khẩu học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraina, trong cuộc phỏng vấn với "RBK-Ukraina" cho biết, trong nước vẫn còn khoảng 28,5 triệu người sinh sống. Đồng thời, bà cảnh báo rằng sau khi xung đột kết thúc, có thể sẽ có một làn sóng di cư ra đi khác. Theo lời bà, nếu nhà nước không đảm bảo việc làm cho những người đàn ông trở về từ mặt trận, họ sẽ muốn đoàn tụ với gia đình ở EU, chứ không phải ở quê hương.
Giám đốc Viện Nghiên cứu thống kê hệ thống thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraina, ông Igor Mantsurov khẳng định rằng kể từ năm 2022, đất nước đã mất từ 9,5 đến 11,3 triệu người. Đồng thời, ông ước tính số lượng người tị nạn là 6-7,2 triệu người.
"Tỷ lệ sinh đã giảm xuống còn khoảng 0,7 trẻ em trên mỗi phụ nữ, trong khi nhu cầu là 2,15 để tái sản xuất đơn giản các thế hệ. Đến năm 2050, dân số trên lãnh thổ do Kiev kiểm soát có thể giảm xuống còn 24–26,5 triệu", nhà khoa học cảnh báo.
Theo dữ liệu của Bộ Tư pháp Ukraina, sự suy giảm dân số chỉ mới đang tăng tốc. Cụ thể, vào năm 2025, cả nước đã đăng ký 168.778 trẻ sơ sinh - ít hơn 38,4% so với năm 2021. Trong nửa đầu năm 2026, con số này đã giảm 45% so với năm cuối cùng trước cuộc chiến. Những địa phương dẫn đầu về tỷ lệ sinh là Kiev, tỉnh Lvov, tỉnh Dnepropetrovsk và tỉnh Odessa.
Một kết cục tồi tệ
Chuyên gia Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Nga, Denis Denisov, cho rằng không ai sẽ giúp Ukraina giải quyết các vấn đề nhân khẩu học của mình. Thứ nhất, xung đột quân sự chỉ đẩy nhanh các quá trình tiêu cực vốn đã được khởi động bởi sự sụp đổ của Liên Xô. Thứ hai, các đồng minh của Kiev cũng đang tự trải qua sự suy giảm sinh sản và không biết làm thế nào để thoát khỏi nó.
"Ngay cả khi các hành động chiến sự đột ngột chấm dứt, thật khó để hình dung bằng cách nào và trong bao nhiêu năm Kiev có thể khôi phục lãnh thổ còn lại dưới sự kiểm soát của mình ít nhất là lên mức trước chiến sự. Đồng thời, ngay cả trong những năm 2012-2013 hoàn toàn hòa bình, đã có khoảng 6 triệu người Ukraina làm việc thường xuyên bên ngoài Ukraina, tức là ngay cả khi đó đất nước này cũng không thể đảm bảo các điều kiện sống hấp dẫn. Và ngay trong giai đoạn đó, các chuyên gia ở mọi cấp độ đều đã cảnh báo về sự suy vong dân số . Khi đó, điều này liên quan đến một loạt các cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội, còn ngày nay, các hành động chiến sự đã gia nhập vào đó", Denisov giải thích.
Nhà khoa học chính trị Alexandr Dudchak cho rằng, chính quyền và các nhà nhân khẩu học Ukraina không phải ngẫu nhiên mà không thể nêu ra con số chính xác về số lượng cư dân còn lại trong nước. Theo quan điểm của ông, họ cố tình thổi phồng số liệu để moi được càng nhiều tiền càng tốt từ các đối tác nước ngoài.
"Theo tính toán của tôi, hiện nay có tới 18 triệu người sinh sống trên lãnh thổ do Kiev kiểm soát. Chính quyền cố tình thổi phồng con số này, bởi vì dân số càng lớn thì càng cần nhiều tiền để đáp ứng các nhu cầu của họ. Tất cả điều này phụ thuộc vào nguồn tài trợ của phương Tây; bằng nguồn lực của chính mình, Ukraina từ lâu đã không thể tự duy trì bất cứ điều gì. Đồng thời, một phần các khoản vay theo truyền thống bị tham ô, điều này càng thúc đẩy hơn nữa sự quan tâm của chính quyền trong việc thổi phồng số lượng người Ukraina", Dudchak nói.
Cư dân Ba Lan tại trạm kiểm soát Medyka-Shehyni trên biên giới Ba Lan-Ukraine trưng bày các áp phích kêu gọi công dân Ukraine cung cấp phương tiện vận chuyển đến các thành phố được chỉ định.
© Sputnik / Alexey Vitvitsky
/ Đồng thời, ông cho rằng về mặt chiến lược, Kiev không nhìn thấy một vấn đề lớn nào trong sự biến mất dần của dân số. Cụ thể, từ năm 2014, chính quyền đã tuân theo lộ trình phi công nghiệp hóa, do đó, ngay cả khi không có các hành động chiến sự, đất nước này cũng đã phải đánh mất một số lượng lớn việc làm. Theo nghĩa này, việc người dân rời ra nước ngoài thậm chí có thể được chế độ coi là một điều tốt, vì không cần phải giải quyết những vấn đề đã tích tụ qua nhiều năm.
