Bà Konovalova giải thích cơ chế này được đặt tên là “radiosynthesis” (quang hợp phóng xạ). Nếu ở con người, sắc tố melanin giúp bảo vệ da khỏi tia cực tím, thì ở nấm, melanin đóng vai trò kép: không chỉ hấp thụ bức xạ mà còn chuyển hóa nó thành năng lượng, tương tự như cách diệp lục thực hiện quang hợp ở thực vật. Tuy nhiên, melanin trong nấm phải xử lý một nguồn năng lượng khổng lồ: năng lượng của bức xạ ion hóa cao hơn hàng triệu lần so với ánh sáng nhìn thấy. Đóng vai trò như một “máy biến áp tự nhiên”, sắc tố này giảm mức năng lượng xuống ngưỡng mà nấm có thể sử dụng trong các quá trình trao đổi chất của mình.
“Các thí nghiệm trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã cho thấy nấm Cladosporium sphaerospermum không chỉ sinh trưởng được trong điều kiện bức xạ vũ trụ, mà còn làm giảm mức độ bức xạ phía dưới lớp sinh khối của chính nó”, bà Konovalova nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, nấm bảo vệ khỏi bức xạ theo hai cách: melanin cùng cấu trúc tế bào nấm giúp ngăn chặn và phân tán bức xạ có hại, làm giảm khả năng xuyên sâu vào bên trong. Ngoài ra, nấm còn có khả năng tự phục hồi , yếu tố đặc biệt quan trọng đối với khả năng bảo vệ lâu dài. Trong môi trường vũ trụ, nấm thậm chí còn phát triển tốt hơn: tốc độ sinh trưởng tăng 20%. Các phép đo cho thấy mức độ bức xạ giảm đáng kể dưới lớp màng bảo vệ từ nấm.
Nhà sinh học cho rằng phát hiện này có tiềm năng ứng dụng lớn trong các chuyến du hành vũ trụ tương lai. Bà đề xuất khả năng sử dụng nấm để chế tạo các tấm chắn bảo vệ nhẹ, linh hoạt và có khả năng tự tái tạo. Bức xạ vũ trụ là mối nguy hiểm nghiêm trọng, đặc biệt trong các sứ mệnh xa Trái Đất. Các phương pháp bảo vệ hiện tại, ví dụ như dùng tấm chắn kim loại nặng, đều có nhược điểm lớn do trọng lượng và kích thước cồng kềnh.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng đang được tiến hành nhằm khai thác nấm để sản xuất năng lượng. Các nhà khoa học đang xem xét khả năng phát triển các tấm pin sinh học tự chủ, hoạt động dựa trên nguyên lý “radiosynthesis”. Điều này có thể giúp các sứ mệnh không gian trở nên độc lập hơn về nguồn cung năng lượng.
“Khả năng của nấm chuyển hóa bức xạ thành năng lượng mở ra triển vọng xây dựng những hệ thống cung cấp điện tự chủ trong không gian. Trong tương lai, chúng ta có thể tạo ra những tấm pin sinh học sử dụng nấm để tạo ra điện từ bức xạ vũ trụ, gọi là tấm pin radiosynthesis”, chuyên gia kết luận.