Đại hội XIV: Điểm ngoặt định hình quỹ đạo phát triển mới của Việt Nam
Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đã trở thành một chủ thể có vai trò ngày càng rõ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Những lựa chọn chiến lược tại Đại hội lần này được quốc tế theo dõi như một chỉ dấu về hướng đi dài hạn của Việt Nam.
SputnikSau 40 năm Đổi mới: từ thành tựu đến yêu cầu chuyển mình
Nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu toàn diện và có thể kiểm chứng.
Sự thay đổi thể hiện rõ nét ở hệ thống hạ tầng, đô thị, năng lực sản xuất, khoa học - công nghệ, cũng như mức sống của người dân. Từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, Việt Nam đã vươn lên trở thành một nền
kinh tế có độ mở cao, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.
Đánh giá về vai trò của Đại hội XIV với Sputnik, PGS.TS Bùi Thị An - Đại biểu Quốc hội khóa XIII nhấn mạnh rằng, chính những thành tựu đó cũng đặt ra yêu cầu phải chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, với những chuẩn mực cao hơn về chất lượng tăng trưởng, tính bền vững và khả năng thích ứng trước biến động toàn cầu.
Đây là bối cảnh trực tiếp làm nổi bật vai trò lịch sử của Đại hội lần này.
Những điểm mới của Đại hội XIV
Theo phân tích của PGS.TS Bùi Thị An, Đại hội XIV có nhiều điểm mới so với các kỳ Đại hội trước, không chỉ ở nội dung Văn kiện mà còn ở tư duy xây dựng và triển khai
chính sách.
“Trước hết, phải nhấn mạnh sự chuyển biến quan trọng trong tư duy về tăng trưởng. Trước đây, tăng trưởng chủ yếu được nhìn nhận theo hướng thuần túy về kinh tế. Hiện nay, Việt Nam đang chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh, tăng trưởng bền vững và tăng trưởng bao trùm. Đây là cách tiếp cận mang tính tổng thể, bao gồm kinh tế, xã hội, an ninh và chất lượng cuộc sống của người dân. Như vậy, không chỉ mô hình tăng trưởng thay đổi mà mô hình quản trị quốc gia cũng có sự chuyển biến căn bản”, bà An cho hay.
Sự chuyển dịch này cho thấy Việt Nam không chỉ tìm kiếm “tốc độ”, mà hướng tới “chiều sâu” của phát triển, một lựa chọn mang tính chiến lược trong bối cảnh nguồn lực truyền thống như tài nguyên, lao động giá rẻ ngày càng suy giảm.
Điểm đổi mới thứ hai, theo Đại biểu Quốc hội Bùi Thị An, là sự thay đổi trong tư duy quản trị quốc gia. Việt Nam đang chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang tư duy kiến tạo và đồng hành.
Tư duy lập pháp và tư duy quản lý đã có bước tiến rõ rệt, từ cách làm mang tính thụ động sang cách tiếp cận chủ động, thực tiễn hơn, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, vừa làm vừa điều chỉnh, sửa sai kịp thời.
“Nếu trước đây quản lý chủ yếu theo tư duy điều hành, thì nay chuyển sang tư duy kiến tạo và đồng hành. Ngay cả Quốc hội - cơ quan lập pháp cao nhất cũng không chỉ dừng lại ở vai trò phê chuẩn hay chờ báo cáo, mà chủ động đồng hành cùng Chính phủ để tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình phát triển đất nước. Sự thay đổi tư duy này không chỉ dừng ở nhận thức mà đã được thể hiện bằng những hành động cụ thể”.
Quản trị quốc gia vì thế trở nên minh bạch hơn, gắn với hiệu quả thực chất, thay vì những mục tiêu chung chung khó đo lường.
Điểm thứ ba, được PGS.TS An chỉ rõ mang tính nền tảng, là xác định khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt của phát triển.
Muốn đạt được tăng trưởng có chất lượng, tăng trưởng xanh và bao trùm thì không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào tài nguyên, khoáng sản hay lao động giá rẻ như trước đây, mà phải dựa vào công nghệ cao, nguồn nhân lực chất lượng cao. Công nghệ cao, nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột cho phát triển dài hạn của đất nước.
Theo đánh giá của bà An, Việt Nam đã có sự chuẩn bị tương đối toàn diện. Trong đó, nhiệm vụ then chốt là tiếp tục hoàn thiện
thể chế, bởi thể chế nhiều khi chính là điểm nghẽn của phát triển.
Bà nêu dẫn chứng một loạt các Nghị quyết mà Trung ương ban hành, như Nghị quyết 57, 59, 68, 71, 72…, thể hiện sự chuẩn bị đồng bộ cho phát triển trên tất cả các lĩnh vực. Đặc biệt, các nghị quyết này đều nhấn mạnh con người là trung tâm, lấy việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân làm nền tảng cho phát triển.
“Một triết lý xuyên suốt được nhấn mạnh là lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống của người dân làm thước đo của mọi chính sách. Cách thức quản trị hiện nay cũng có nhiều đổi mới, với việc phân định rõ trách nhiệm, xác định cụ thể mục tiêu, tiêu chí, sản phẩm đầu ra và thời hạn hoàn thành. Kết quả thực hiện được đo lường, đánh giá một cách rõ ràng, thay vì chung chung như trước”, nữ Đại biểu quốc hội nói thêm.
Chính những thay đổi này tạo cơ sở để tin rằng sau Đại hội XIV, Việt Nam sẽ có một bước ngoặt phát triển theo hướng bền vững và lâu dài.
Trong bối cảnh thế giới biến động
Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh quốc tế đặc biệt phức tạp. Xung đột địa chính trị, những thay đổi trong trật tự kinh tế - chính trị toàn cầu, cùng các thách thức mới về an ninh, năng lượng và khí hậu đang tạo ra môi trường phát triển đầy bất định.
“Chính trong bối cảnh này, yêu cầu đặt ra là phải có một đội ngũ cán bộ lãnh đạo đủ bản lĩnh, đủ năng lực và trách nhiệm trước đất nước, có tầm nhìn chiến lược, gần dân, hiểu dân, nắm bắt thực tiễn đời sống xã hội và có khả năng dự báo, ứng phó kịp thời với các rủi ro. Những biến động hiện nay thường diễn ra nhanh, không theo quy luật cũ và nhiều khi không có tiền lệ. Nếu không có đội ngũ cán bộ đủ năng lực thì sẽ rất khó đảm đương được việc phát triển khoa học - công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quản trị đất nước theo mô hình mới”, đại biểu Quốc hội nhấn mạnh với Sputnik.
Có thể thấy, Việt Nam, trong những năm gần đây, đã cho thấy năng lực ứng phó tương đối hiệu quả trước các cú sốc lớn, từ đại dịch Covid-19 đến những biến động kinh tế - tài chính toàn cầu.
Việc duy trì được ổn định chính trị, ổn định kinh tế và bảo đảm đời sống người dân trong những hoàn cảnh khó khăn chưa từng có đã góp phần nâng cao uy tín và vị thế quốc tế của Việt Nam.
Ổn định để bứt phá
Có thể nói, Đại hội XIV có thể được xem là điểm khởi đầu cho một chu kỳ chính sách mới của Việt Nam. Việc ban hành đồng bộ các nghị quyết quan trọng trong thời gian qua, tập trung vào hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học - công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cho thấy sự chuẩn bị mang tính hệ thống cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới sẽ không được khẳng định bằng tuyên bố hay tuyên truyền, mà bằng chính những kết quả phát triển cụ thể đạt được sau Đại hội.
Nếu các định hướng được hiện thực hóa hiệu quả, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để nâng tầm vị trí của mình trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
“Trong bối cảnh những khó khăn chưa từng có tiền lệ, Việt Nam vẫn giữ được ổn định chính trị, ổn định kinh tế và đảm bảo đời sống người dân ở mức tương đối tốt. Đây là những yếu tố rất quan trọng, tạo dựng niềm tin với cộng đồng quốc tế. Vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới sẽ không được khẳng định bằng tuyên bố hay tuyên truyền, mà bằng chính những kết quả phát triển cụ thể đạt được sau Đại hội. Nếu các định hướng được hiện thực hóa hiệu quả, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để nâng tầm vị trí của mình trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu”, PGS.TS Bùi Thị An khẳng định.
Việt Nam đang chuyển từ một quốc gia “theo kịp” sang một quốc gia biết lựa chọn con đường phát triển của riêng mình.
Đại hội XIV, vì thế, không chỉ khép lại một chặng đường lịch sử, mà mở ra một giai đoạn mới - giai đoạn mà vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế sẽ được xác lập bằng năng lực thực thi chính sách, hiệu quả quản trị và những kết quả phát triển có thể kiểm chứng trong thực tiễn.