Ngày 17 tháng 7 năm 1942, quân đội Đức Quốc xã phát động Chiến dịch «Blau», mục tiêu là cắt rời vùng Kavkaz khỏi Liên bang Xô-viết rồi sau đó chiếm quyền kiểm soát các mỏ dầu Kavkaz.
Stalingrad nằm trên đường tiến của đội quân phát-xít, nơi diễn ra cuộc giao tranh khốc liệt. Trận Stalingrad kéo dài hai trăm ngày, trong thời gian đó thành phố biến thành đống đổ vỡ khổng lồ, đô thị này hầu như bị huỷ diệt hoàn toàn.
Tháng 1 năm 1943, tình thế của Tập đoàn quân số 6 đang tiến về Stalingrad trở nên vô vọng; những nỗ lực dùng đường hàng không tiếp tế lương thực và đạn dược cho lực lượng Xô-viết đang bị bao vây đều thất bại.
Ngày 30 tháng 1 năm 1943, Quốc trưởng phát-xít Hitler thăng chức Tư lệnh Tập đoàn quân Friedrich Paulus lên cấp Thống soái, điều này, xét theo vị trí của ông ta, thực chất là đòi hỏi hành động tự sát. Ngày hôm sau, Paulus ra lệnh cho đội quân Đức đầu hàng và chính ông ta cũng đầu hàng nhận thân phận tù binh.
Những ổ kháng cự cuối cùng của quân Đức Quốc xã ở Stalingrad đã bị dập tắt vào ngày 2 tháng 2 năm 1943. Mốc lịch sử này được kỷ niệm ở Nga là Ngày Vinh quang Quân sự.