Do yếu tố liên quan đến điều kiện tự nhiên và lịch sử, các môn thể thao mùa đông như trượt tuyết, trượt băng nghệ thuật, trượt băng tốc độ hay hockey trên băng không nằm trong chương trình huấn luyện trọng điểm cũng như kế hoạch dài hạn của ngành thể thao Việt Nam.
Vì sao Việt Nam không dự Thế vận hội mùa đông 2026?
Rạng sáng 7/2, Olympic mùa đông 2026 chính thức khai mạc tại Ý, quy tụ gần 3.000 vận động viên đến từ hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong không khí sôi động ấy, thể thao Việt Nam vẫn đứng ngoài sân chơi lớn nhất của các môn băng tuyết.
Lý do trước hết nằm ở điều kiện tự nhiên. Việt Nam thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, không có băng tuyết tự nhiên – nền tảng để phát triển các môn như trượt tuyết, trượt băng nghệ thuật, trượt băng tốc độ hay khúc côn cầu trên băng.
Việc xây dựng hệ thống sân bãi đạt chuẩn quốc tế, trang bị thiết bị chuyên dụng và tạo môi trường tập luyện đặc thù đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn, trong khi phong trào thể thao mùa đông trong nước vẫn còn ở giai đoạn ban đầu.
Dù vậy không thể nói Việt Nam hoàn toàn vắng bóng các môn thuộc khuôn khổ Olympic mùa đông. Năm 2018, Liên đoàn Trượt băng Việt Nam được thành lập, đến năm 2021 đổi tên thành Liên đoàn Trượt băng và Roller Việt Nam. Đội tuyển trượt băng nghệ thuật từng có vận động viên tham dự SEA Games 33.
Sau Olympic Pyeongchang 2018, Việt Nam cũng được hỗ trợ phát triển một số nội dung như trượt xe lòng máng, nhưng các vận động viên chủ yếu tập huấn và thi đấu quốc tế vài lần mỗi năm, thiếu hệ thống thi đấu và phong trào trong nước.
Khoảng cách lớn nhất nằm ở tiêu chuẩn Olympic. Để giành suất tham dự, vận động viên phải thi đấu liên tục ở môi trường cạnh tranh cao nhằm tích lũy điểm số. Khi nền tảng phong trào, cơ sở vật chất và hệ sinh thái thi đấu chưa hoàn chỉnh, mục tiêu góp mặt tại Thế vận hội mùa đông gần như là nhiệm vụ quá sức ở thời điểm hiện tại.
Tại Olympic mùa đông 2026, khu vực Đông Nam Á có 4 quốc gia tham dự gồm Thái Lan, Philippines, Malaysia và Singapore. Tuy nhiên, phần lớn vận động viên của họ được sinh ra, lớn lên hoặc đào tạo tại các quốc gia có điều kiện băng tuyết từ sớm, nhờ đó có lợi thế rõ rệt về chuyên môn và môi trường phát triển.
Việc Việt Nam vắng mặt tại Milano-Cortina không phải là điều bất ngờ. Các môn thể thao mùa đông hiện không nằm trong chương trình huấn luyện trọng điểm hay kế hoạch dài hạn của ngành thể thao. Thay vào đó, chiến lược phát triển tập trung vào những môn phù hợp với điều kiện tự nhiên, thể trạng và truyền thống thành tích như điền kinh, bơi lội, bắn súng, cử tạ, taekwondo, boxing hay các môn võ.
Ngay tại Hội nghị Ban chấp hành Ủy ban Olympic Việt Nam ngày 6/2 cũng xác định nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 là tham dự 4 đại hội quốc tế lớn gồm ASIAD 20, AIMAG 7, Đại hội thể thao bãi biển châu Á và Olympic trẻ thế giới. Thế vận hội mùa đông không nằm trong lộ trình này.
Đổi chiến lược
Trong nhiều thập kỷ, thể thao Việt Nam thường đi theo lộ trình dồn sức cho SEA Games, sau đó hướng tới ASIAD và Olympic. Tuy nhiên, thành tích tại SEA Games 33 cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt: lấy các môn Olympic làm trục chính để đầu tư.
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng khẳng định việc hơn 80% số huy chương vàng đến từ các môn trong hệ thống Olympic không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của thay đổi tư duy quản lý.
Từ năm 2026, ngành thể thao sẽ không còn chạy theo số lượng huy chương ở các môn mang tính địa phương hoặc phong trào khu vực. Thay vào đó, nguồn lực được tập trung tối đa cho các môn thuộc hệ thống Olympic. Theo định hướng của Cục Thể dục - Thể thao và Ủy ban Olympic Việt Nam, các môn sẽ được phân nhóm để đầu tư đặc thù, trong đó nhóm trọng điểm Olympic như bắn súng, bơi lội, điền kinh, cử tạ, võ thuật được ưu tiên cao nhất về chuyên gia nước ngoài, tập huấn dài hạn và chế độ dinh dưỡng.
Song song với đó, công tác tuyển chọn và đào tạo trẻ cũng thay đổi theo hướng mở. Tư duy đào tạo khép kín dần được xóa bỏ, thay bằng việc tiếp nhận nguồn lực từ bên ngoài, đặc biệt là vận động viên Việt kiều có chuyên môn cao sẵn sàng cống hiến.