Từ cách ứng phó linh hoạt trước sức ép thương mại đến chiến lược đa dạng hóa công nghiệp và cải cách thể chế, nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá Việt Nam đang củng cố vị thế cường quốc tầm trung linh hoạt để tiếp tục bứt phá trong năm 2026.
Việt Nam vững vàng vượt cơn bão thuế quan
Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn năm 2025, Việt Nam nổi bật như một cường quốc tầm trung thực tế và linh hoạt, cân bằng giữa cạnh tranh với các cường quốc lớn trong khi tăng cường hội nhập kinh tế và tự chủ chiến lược.
Theo TS. Jonathan Berkshire Miller, đồng sáng lập kiêm điều hành mảng tư vấn địa chính trị, Tập đoàn Pendulum, Canada, chia sẻ với báo Thanh Niên, năm 2026, Việt Nam có khả năng sẽ tiếp tục củng cố vai trò là trung tâm sản xuất chủ chốt và là người điều phối ngoại giao ở Đông Nam Á, đồng thời thận trọng mở rộng các quan hệ đối tác an ninh. Nhìn chung, nền quản trị ổn định, khả năng phục hồi kinh tế và chính sách đối ngoại tinh tế đã giúp Việt Nam có vị thế tốt để vượt qua những biến động toàn cầu liên tục.
Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào chia sẻ với TTXVN, năm 2025, tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam ước đạt khoảng 8%, mức cao thứ hai trong vòng 15 năm qua. Chuyên gia cũng lưu ý, Việt Nam bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng mạnh mẽ, tiếp nối thành quả ấn tượng của năm 2025, đúng vào thời điểm quan trọng khi đất nước bắt đầu triển khai các định hướng chiến lược từ Đại hội XIV của Đảng.
“Thành quả này là sự cộng hưởng của nhiều động lực, như xuất khẩu duy trì sức bật bền bỉ, bất chấp khó khăn toàn cầu; đầu tư công và tư nhân đều tăng trưởng mạnh; cùng sự phục hồi kỷ lục của ngành du lịch. Thêm vào đó, việc FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam gần đây là minh chứng rõ nét cho niềm tin ngày càng tăng từ các nhà đầu tư quốc tế, mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn nước ngoài “chảy” vào Việt Nam”, chuyên gia lưu ý.
Tuy nhiên, và Sherman cũng nêu rõ, môi trường toàn cầu vẫn còn nhiều bất định. WB dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ chậm lại, còn khoảng 2,6% vào năm 2026. Việt Nam cần thận trọng với rủi ro đà xuất khẩu chậm lại nếu môi trường thương mại toàn cầu bị thu hẹp.
“Dù vậy, với nền tảng vĩ mô ổn định, lạm phát thấp và nợ công dưới ngưỡng an toàn, Việt Nam đang sở hữu dư địa tài khóa lý tưởng để chính phủ tăng đầu tư vào hạ tầng, phát triển kỹ năng và cải cách, giúp các doanh nghiệp trong nước mở rộng quy mô và tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao”, đại diện WB nhấn mạnh.
Giáo sư Stephen Robert Nagy, Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế, đồng thời là học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật Bản bình luận trên báo Thanh Niên nhận định Việt Nam đã đi qua năm 2025 đầy biến động với sự kiên trì và quyết tâm cao. Nhờ vậy, mức thuế mà Việt Nam phải đối mặt đã được giảm đáng kể so với mức thuế nhập khẩu ban đầu do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất.
Theo ông, việc chủ động tính toán và sớm tham gia đàm phán với Mỹ nhằm tránh nguy cơ leo thang các biện pháp thuế quan từ Washington là bước đi hợp lý. Song song đó, Việt Nam vẫn giữ được thế cân bằng trong quan hệ với các cường quốc thông qua chính sách ngoại giao linh hoạt.
Bước sang năm 2026, theo giáo sư Nagy, các cường quốc có thể bước vào giai đoạn tạm lắng trong cạnh tranh. Mỹ dưới thời Tổng thống Trump đang xem xét lại năm đầu nhiệm kỳ, còn Trung Quốc phải xử lý những vấn đề kinh tế nội tại mang tính cấu trúc, không đơn thuần là yếu tố chu kỳ. Dù vậy, Việt Nam cần chuẩn bị để tận dụng các cơ hội nảy sinh từ trật tự quốc tế mới đang hình thành, đồng thời chủ động trước nguy cơ khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Việc duy trì ổn định chính sách kinh tế và ngoại giao, kết hợp điều chỉnh phù hợp với môi trường bên ngoài cũng như nhu cầu trong nước, sẽ là yêu cầu then chốt.
Về phần mình, Giáo sư Kei Koga, thuộc Chương trình các vấn đề toàn cầu và chính sách công, Trường Khoa học xã hội, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore, cho rằng Việt Nam đã ứng phó khá hiệu quả với những biến động toàn cầu trong năm 2025. Nền kinh tế vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định khoảng 8%, dù chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng và trở nên gay gắt hơn dưới chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Cùng với đó, Việt Nam tiếp tục theo đuổi đường lối ngoại giao thực tế, tránh công khai liên kết chiến lược nhưng vẫn làm sâu sắc thêm quan hệ kinh tế với nhiều đối tác. Trong năm 2025, chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tới Hà Nội và việc Việt Nam cùng Anh nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã đưa Việt Nam trở thành Đối tác chiến lược toàn diện với tất cả các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Theo giáo sư Koga, điều này cho thấy Việt Nam không chọn đứng về phe nào giữa cạnh tranh của các cường quốc, và cách tiếp cận ngoại giao đó nhìn chung đã phát huy hiệu quả.
Ông nhận định năm 2026, Việt Nam cũng như khu vực Đông Nam Á có thể phải đối mặt nhiều thách thức hơn khi trật tự quốc tế bước vào giai đoạn chuyển đổi với mức độ bất ổn gia tăng. Chính trị cường quốc vẫn là biến số lớn, nhưng quỹ đạo phát triển có thể khó dự đoán hơn do xuất hiện thêm nhiều yếu tố mới. Việc duy trì trật tự dựa trên luật lệ sẽ ngày càng phức tạp nếu các quốc gia tầm trung và nhỏ, cùng các thể chế khu vực như ASEAN, không chủ động hơn trong vai trò bảo vệ trật tự đó.
“Trong một thế giới như vậy, sự thịnh vượng kinh tế thông qua thương mại tự do cũng sẽ gặp nhiều thách thức. Giữa bối cảnh đó, Việt Nam có thể tiếp tục theo đuổi chiến lược đa dạng hóa, tăng cường liên kết kinh tế và ngoại giao với các quốc gia trong khu vực, các đối tác ngoài khu vực để nâng cao khả năng và không gian hành động chiến lược”, Giáo sư Kei Koga chia sẻ.
Thành công đáng kinh ngạc
Ông Gregory Poling, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á và Giám đốc Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế, Mỹ, đánh giá:
“Việt Nam là một trong những câu chuyện thành công đáng ngạc nhiên nhất năm 2025”.
Điều này càng có ý nghĩa khi trước đó, nhiều dự báo cho rằng Việt Nam có thể nằm trong nhóm chịu tác động nặng nề từ cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động. Tuy nhiên, thực tế Việt Nam vẫn đạt mức tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025, vượt xa những kỳ vọng ban đầu.
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khởi động chương trình cải cách được xem là mạnh mẽ nhất kể từ thời kỳ Đổi mới. Ông Poling cho rằng đà tăng trưởng này có thể tiếp tục trong năm 2026, đặc biệt khi Đại hội Đảng lần thứ XIV chính thức thông qua chiến lược phát triển cho giai đoạn 5 năm tới. Việc các mục tiêu tăng trưởng có được hiện thực hóa đầy đủ hay không cần thêm thời gian kiểm chứng, song nhiều khả năng Việt Nam vẫn sẽ là một trong những nền kinh tế có thành tích nổi bật nhất trong khu vực năm 2026.
Ngày 10/2, báo Nhân dân Nhật báo (Trung Quốc) cũng có bài viết đánh giá Việt Nam đang đẩy mạnh đa dạng hóa công nghiệp, trong đó chế biến chế tạo và dịch vụ đạt nhiều kết quả nổi bật.
Dẫn số liệu của Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính Việt Nam, bài viết cho biết GDP năm 2025 tăng 8,02%, cho thấy khả năng phục hồi mạnh mẽ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu trì trệ.
Theo bài báo, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 18,2%, vượt 930 tỷ USD và duy trì thặng dư thương mại nhiều năm liên tiếp. Ngành chế biến chế tạo, đặc biệt là điện tử và dệt may, phát triển nhanh, đưa Việt Nam vào Top 20 quốc gia thương mại hàng đầu thế giới. Chính phủ đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục, sửa đổi Luật Đầu tư, áp dụng cơ chế “thành lập doanh nghiệp trước, xin giấy phép sau” đối với đa số ngành nghề, qua đó thu hút FDI thực tế đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% và lập mức cao nhất kể từ năm 2021, với chế biến chế tạo chiếm 82,8%.
Bài viết cũng ghi nhận sự phục hồi mạnh của khu vực dịch vụ với mức tăng 8,62%, đóng góp 51,08% GDP. Việt Nam đón hơn 21,2 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 20,4%, qua đó thúc đẩy vận tải, bán lẻ, kho bãi và dịch vụ ăn uống.
Tuy nhiên, tác giả bài phân tích cũng cho rằng nền kinh tế xuất khẩu của Việt Nam vẫn phải đối mặt thách thức từ biến động thị trường quốc tế, hạ tầng và yêu cầu đổi mới công nghiệp. Việt Nam đang thúc đẩy mở rộng thị trường sang Ấn Độ, châu Phi, Mỹ Latinh, tăng chủ động nguyên liệu và đầu tư vào tự động hóa nhằm nâng cao sức cạnh tranh.