Ngày 10/3, Cục Hàng không Việt Nam đã kiến nghị Bộ Xây dựng một loạt giải pháp nhằm ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay, đồng thời hỗ trợ các hãng hàng không duy trì hoạt động khai thác.
Cơ quan này đề nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ xem xét điều chỉnh chính sách thuế xuất nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Đồng thời, Cục Hàng không kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026 và bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ mức 10% xuống mức phù hợp.
Bên cạnh đó, Cục Hàng không đề xuất Chính phủ cho phép các hãng hàng không áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động của giá dầu Jet A-1. Cơ quan này cũng kiến nghị các bộ, ngành xem xét điều chỉnh giá trần trên các đường bay nội địa trong trường hợp cần thiết nhằm giúp các hãng duy trì hoạt động khai thác.
Ngoài các giải pháp về chính sách, Cục Hàng không đề xuất thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia đang hạn chế xuất khẩu nhiên liệu như Thái Lan và Trung Quốc nhằm bảo đảm các doanh nghiệp Việt Nam có thể thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký kết. Đồng thời, cơ quan này cũng đề nghị xem xét giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự giai đoạn dịch Covid-19.
Cục Hàng không kiến nghị Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí. Cùng với đó, Bộ Công Thương được đề nghị thúc đẩy mở rộng nguồn cung nhiên liệu và chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1 để phục vụ ngành hàng không.
Các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không được khuyến nghị chủ động tìm kiếm nguồn cung mới từ Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản, đồng thời điều phối hiệu quả lượng tồn kho giữa các kho trong mạng lưới trên toàn quốc. Các đơn vị cũng được khuyến khích tăng khối lượng mua nhiên liệu trong nước từ hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn.
Hoạt động khai thác của các hãng chịu áp lực
Từ cuối tháng 2, xung đột quân sự tại Trung Đông đã khiến giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh. Giá Jet A-1 tại Singapore từ mức 83-89 USD/thùng trong tháng 2 đã tăng lên 116 USD/thùng vào ngày 2/3 và đạt đỉnh 231 USD/thùng vào ngày 4/3. Hiện giá giao dịch quanh mức 160 USD/thùng và được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, khoảng 170 USD/thùng trong tháng 3.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá Jet A-1 tăng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 50-60%. Trong trường hợp giá nhiên liệu vượt 200 USD/thùng, tổng chi phí hoạt động của các hãng có thể tăng hơn 70%.
Nguồn cung dầu thô căng thẳng cũng khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á – đối tác cung cấp chính của Việt Nam – phải giảm công suất và hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu trong nước. Trong khi đó, Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu hàng không, với khoảng 70% nhu cầu phải nhập khẩu và hơn 60% nguồn cung đến từ Thái Lan và Trung Quốc.
Cục Hàng không Việt Nam nhận định nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay đối với các hãng hàng không trong nước có thể xuất hiện từ đầu tháng 4 và kéo dài trong các tháng tiếp theo. Điều này có thể ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm nghỉ lễ 30/4-1/5 và mùa du lịch hè.
Theo báo cáo từ các hãng hàng không, với mức giá Jet A-1 khoảng 200-230 USD/thùng như những ngày gần đây, chi phí khai thác của Vietnam Airlines có thể tăng thêm 50-60% mỗi tháng so với trước khi xảy ra xung đột. Sun PhuQuoc ước tính chi phí tăng khoảng 30%, trong khi VietJet Air cho biết chi phí khai thác có thể tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng với quy mô hoạt động hiện nay.
Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều đường bay trở nên kém hiệu quả, thậm chí rơi vào tình trạng càng khai thác càng lỗ do chi phí nhiên liệu vượt quá khả năng bù đắp từ giá vé. Các hãng hàng không hiện đang rà soát kế hoạch khai thác và điều chỉnh lịch bay từ tháng 4 nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như hạn chế nguy cơ gián đoạn chuyến bay.
Cục Hàng không yêu cầu các hãng chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp nhằm giảm thiểu thua lỗ và rủi ro mất cân đối dòng tiền. Các hãng cũng cần rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt đối với các đường bay nội địa, đồng thời tối ưu chi phí và duy trì mạng đường bay phù hợp với nhu cầu thị trường.