Tại sao người Nga nên học tiếng Việt?

Vòng chung kết Cuộc thi dịch tiếng Việt Toàn Nga lần thứ 5 (2026) về chủ đề Chính trị - Xã hội đã diễn ra tại Học viện Quan hệ Quốc tế Quốc gia Matxcơva (MGIMO).
Sputnik
Sinh viên chuyên ngành tiếng Việt tại các trường đại học trên khắp nước Nga, từ St. Petersburg ở phía tây đến Vladivostok ở phía đông, đã háo hức chờ đợi và chuẩn bị cho cuộc thi. Đây là cuộc thi lần thứ 5, và bây giờ có thể nói về những truyền thống và tầm quan trọng của nó. Trong bài phát biểu chào mừng cuộc thi, bà Marina Chigasheva, Trưởng phòng Đào tạo Ngôn ngữ của MGIMO, nhấn mạnh, cuộc thi dịch thuật tiếng Việt toàn Nga tiếp tục thu hút sự quan tâm của sinh viên, chuyên gia và nhà tài trợ, điều đó chứng tỏ rằng, cách đây 5 năm, chúng tôi đã lựa chọn con đường đúng đắn:
"Năm 2026 được chọn là Năm Khoa học và Giáo dục (Năm chéo) giữa Nga và Việt Nam. Không chỉ cuộc thi này mà còn kế hoạch của Đại học MGIMO mở chi nhánh tại Hà Nội hiện đang được xây dựng và chúng tôi hy vọng sẽ sớm được hiện thực hóa, chứng tỏ sự quan tâm liên tục của hai nước đến việc phát triển các mối quan hệ trong hệ thống giáo dục. Quan hệ giữa hai nước đang phát triển năng động trong các lĩnh vực chính trị và kinh tế, văn hóa và du lịch, do đó, những sinh viên đang theo học tiếng Việt chắc chắn sẽ rất được săn đón trong tương lai", - bà Marina Chigasheva nhấn mạnh.
Nghiên cứu Việt Nam theo hình thức mới ở Nga
Đơn vị tài trợ lâu năm của cuộc thi là Quỹ Thúc đẩy Phát triển Hợp tác Nga-Việt “Truyền thống và Hữu nghị” tại Nga. Giám đốc Quỹ, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Hùng đã có bài phát biểu chào mừng rất xúc động và giàu chất thơ. Ông đã trích dẫn bài thơ của Anna Akhmatova về tiếng Nga và bài thơ của Lưu Quang Vũ về tiếng Việt.
Ông nói: "Biên dịch về chủ đề chính trị - xã hội không chỉ đơn thuần là tra từ điển; đó là khả năng kết hợp ngôn ngữ Nga hùng vĩ và mạnh mẽ với ngôn ngữ Việt Nam sống động và du dương - một nghệ thuật vô cùng phức tạp. Suy cho cùng, bạn không chỉ đơn thuần chọn những từ tương đương - mà còn dịch cả ý nghĩa và ý tưởng, thể hiện lợi ích quốc gia. Trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước chúng ta, vai trò của người phiên dịch tiếng Việt đang trở thành mắt xích quan trọng để đảm bảo sự hiểu biết lẫn nhau. Kính thưa các vị tham dự, các vị sẽ trở thành những người kiến ​​tạo tương lai, những người xây dựng cầu nối giữa hai nước chúng ta".
Xuất sắc nhất trong số những người độc thân

Các truyền thống của cuộc thi

Cuộc thi được tổ chức theo hai giai đoạn. Theo bà Svetlana Glazunova, giảng viên cao cấp tiếng Việt tại Khoa Ngôn ngữ Trung, Việt, Miến Điện, Thái, Lào và Khmer thuộc MGIMO và là người khởi xướng, tổ chức và là động lực chính của cuộc thi, bức thư thông báo chi tiết về ngày thi, địa điểm và chủ đề cho vòng thi viết và thi vấn đáp đã được gửi đến tất cả các trường đại học vào đầu tháng 11. Sau khi hoàn tất đăng ký, vào giữa tháng 12, ban tổ chức sẽ gửi cho sinh viên năm 3-4 hệ cử nhân và học viên cao học các đoạn văn bản mang tính thời sự, lấy từ báo chí Nga và Việt Nam, với độ dài tối đa 1500 ký tự để dịch trong thời hạn một tháng. Trước ngày diễn ra vòng thi trực tiếp hai tuần, hội đồng giám khảo gồm các chuyên gia Nga nghiên cứu về Việt Nam và các nhà ngôn ngữ học Việt Nam sẽ lựa chọn những thí sinh đủ điều kiện tham gia.
"Năm nay, tham gia vòng thi trực tiếp có 20 sinh viên đại học, ba sinh viên cao học và bốn sinh viên năm hai từ MGIMO, Học viện Ngoại giao, Đại học Ngôn ngữ Quốc gia Matxcơva, Viện Nghiên cứu Châu Á và Châu Á thuộc MSU, Học viện Quân sự, Đại học Quốc gia Saint Petersburg và Đại học Liên bang Viễn Đông. Các sinh viên năm hai, những người không có kinh nghiệm dịch thuật từ xa, phải trả lời 15 câu hỏi viết về nghi thức ngoại giao và kinh doanh ở Việt Nam và Nga, cũng như về quan hệ Nga-Việt Nam và hợp tác quốc tế của Việt Nam. Sau đó, họ phải dịch miệng bốn cụm từ từ tiếng Nga sang tiếng Việt và từ tiếng Việt sang tiếng Nga. Sinh viên đại học và cao học có bài thi khó khăn hơn. Họ dịch ba cụm từ từ tiếng Nga sang tiếng Việt và từ tiếng Việt sang tiếng Nga mà không cần chuẩn bị trước, và sau đó, với 40 giây chuẩn bị, dịch các văn bản dài tối đa 600 ký tự. Việc lựa chọn các bài thi không hề dễ dàng. Các văn bản phải có độ khó tương đương nhau, bao gồm nhiều chủ đề khác nhau và chứa vốn từ vựng cấp bách nhất: từ sự tham gia của Nga và Việt Nam trong các tổ chức quốc tế và "thời kỳ trỗi dậy quốc gia" của Việt Nam đến nền kinh tế xanh và chuyển đổi số. Tôi đã cố gắng phản ánh trong các bài tập cả những quyết định của Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV và những diễn biến phức tạp gần đây trên trường quốc tế".
Chủ tịch ban giám khảo Andrey Tatarinov và người tổ chức cuộc thi Svetlana Glazunova
Cuộc thi được đánh giá bởi một ban giám khảo thân thiện nhưng khách quan, bao gồm các nhà Việt Nam học người Nga, cán bộ từ Đại sứ quán Việt Nam tại Nga và Đại sứ quán Nga tại Hà Nội, cùng đại diện cộng đồng người Việt tại Matxcơva. Theo truyền thống, ông Andrei Tatarinov là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp, cựu Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam, được bầu làm Trưởng ban giám khảo.
Rõ ràng là các thí sinh tham gia cuộc thi đều rất hồi hộp. Có lẽ đó là lý do tại sao có khá nhiều lỗi và thiếu sót, và rất ít thí sinh xuất sắc. Kết quả là, giải nhất không được trao cho sinh viên năm thứ ba và năm thứ tư. Polina Serpukhova từ MGIMO và Maria Petrova từ MSLU đã giành được giải nhì. Người chiến thắng trong số sinh viên năm thứ hai là Daria Kolesnik, và trong số sinh viên cao học là Diana Ryabtseva, cả hai đều đến từ Đại học Quốc gia St. Petersburg. Ban giám khảo cũng trao bằng khen cho phát âm tốt nhất, dịch nhanh nhất và dịch chính xác nhất.

Lựa chọn nghiên cứu về Việt Nam mang tính vận mệnh

Bên cạnh phần thi cạnh tranh đầu tiên, cuộc thi MGIMO còn có phần thứ hai rất thú vị và không kém phần hữu ích. Hàng năm, bà Svetlana Glazunova mời các học giả nổi tiếng nghiên cứu về Việt Nam - các nhà ngoại giao, nhà giáo dục, nhà khoa học và doanh nhân— để họ chia sẻ những ký ức, trải nghiệm thực tế cho sinh viên, nói về vai trò của Việt Nam và tiếng Việt trong cuộc sống của họ. Theo phóng viên Sputnik, người đã tham dự cả năm buổi gặp gỡ như vậy, buổi gặp mặt lần này là hấp dẫn nhất. Cô Nadezhda Kolotova, một nhân viên của Phái đoàn Thương mại Nga tại Hà Nội, đã nói về những thách thức của nghề dịch thuật và chia sẻ những lời khuyên để tạo ra một bản dịch thành công.
"Độ chính xác của bản dịch là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong giao tiếp ngoại giao khi làm việc với các đối tác phương Đông. Trong điều kiện thời gian eo hẹp, điều này phụ thuộc vào ba yếu tố: sự chuẩn bị cho mỗi cuộc đàm phán, sự nắm vững thuật ngữ và khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng. Quan trọng hơn cả, người dịch không chỉ truyền đạt từ ngữ; họ còn đảm bảo sự hiểu biết lẫn nhau giữa đại diện của các nền văn hóa khác nhau", - cô Nadezhda Kolotova cho biết.
Cuộc thi tiếng Việt tại MGIMO
Tiến sĩ Lịch sử Maxim Syunnerberg, Phó Giáo sư bộ môn Tiếng Việt và lịch sử tại Viện Các nước Á-Phi (IAAS) thuộc Đại học Quốc gia Moscow mang tên Lomonosov (MSU), dành bài thuyết trình của mình cho những đặc thù của dịch thuật du lịch. Ông cho rằng dịch giả cần phải có kiến ​​thức sâu rộng về văn hóa và lịch sử Việt Nam, cũng như văn hóa và lịch sử Nga, và vận dụng kiến ​​thức này vào công việc của mình. Bài thuyết trình của ông được bổ sung bởi phát biểu được xây dựng theo phong cách nghệ thuật, giàu cảm xúc của chị Phạm Thanh Xuân, một thành viên ban giám khảo và là dịch giả xuất sắc, chị đã nói về những đặc thù của dịch thuật trong một lĩnh vực phức tạp và sâu sắc như tôn giáo.
Vẻ đẹp Việt Nam trong tranh vẽ của thanh, thiếu niên Nga
Phó giáo sư Elena Zubtsova tại Đại học Ngôn ngữ Quốc gia Matxcơva (MGLU) đã chia sẻ những câu chuyện từ kinh nghiệm dịch thuật của mình, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiêm túc tiếp cận tất cả các chủ đề được nghiên cứu tại trường, vì chúng có thể hữu ích trong những tình huống bất ngờ nhất. Còn ông Vladimir Yurlov, người sáng lập và chủ sở hữu công ty Delpasso chuyên cung cấp trái cây Việt Nam sang Nga dưới thương hiệu "VietCong" trong hơn một phần tư thế kỷ và là công dân danh dự của Thành phố Hồ Chí Minh, giải thích tại sao tiếng Việt trở thành "chìa khóa vàng" dẫn đến thành công trong cuộc sống và sự nghiệp của ông và đưa ra một số lời khuyên cho sinh viên.
"Tiếng Việt sẽ luôn nuôi dưỡng các bạn, giống như nó đã nuôi dưỡng tôi suốt cả cuộc đời, bắt đầu từ những năm tháng sinh viên khi tôi làm phiên dịch. Tiếng Việt trở thành “chìa khóa vàng”, mở ra mọi cánh cửa cho tôi; nó đóng vai trò to lớn trong việc định hình thế giới quan của tôi. Tiếng Việt là thử thách đầu tiên trong cuộc đời bạn. Một khi bạn học được ngôn ngữ khó này, bạn sẽ có thể vượt qua những thử thách khác".
Một thí sinh đang suy nghĩ về câu trả lời của mình
Trong lời bế mạc, ông Andrei Tatarinov nhấn mạnh:
"Hiện nay, khi nhiều đối tác của Nga bị xếp vào nhóm các nước không thân thiện, Việt Nam đã, đang và tôi tin tưởng rằng sẽ mãi không chỉ là đối tác chiến lược mà còn là một người bạn thân thiết, điều này có lẽ còn quan trọng hơn. Vì vậy, hãy học tiếng Việt. Điều đó không chỉ giúp bạn kiếm sống mà còn góp phần vào một sự nghiệp cao cả - củng cố mối quan hệ giữa hai quốc gia rất gần gũi, rất thân thiện, đã sát cánh bên nhau trong nhiều thập kỷ, cả trong những lúc khó khăn cũng như trong những năm tháng cùng nhau vui vẻ và thành công".
Thảo luận