Dòng vốn lệch hướng, bất động sản áp đảo
Theo đại biểu, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần tập trung xử lý hai nhóm vấn đề lớn. Trước hết là tình trạng tín dụng phân bổ chưa hợp lý kéo dài.
Ông cho biết đầu tư tư nhân tại Việt Nam phụ thuộc khoảng 80% vào tín dụng ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay cao khiến chỉ các ngành có lợi nhuận lớn hoặc mang tính đầu cơ mới có thể hấp thụ vốn. Điều này dẫn tới dòng tiền tập trung chủ yếu vào bất động sản.
Đại biểu dẫn số liệu cho thấy giá nhà tại Hà Nội và TPHCM ở mức 25 - 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi thông lệ quốc tế chỉ khoảng 4 - 6 lần.
“Người trẻ lao động cật lực 30 năm không mua nổi một căn nhà bằng người thừa kế một mảnh đất”, đại biểu nêu, đồng thời cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng tới niềm tin về công bằng xã hội.
Trong 4 năm qua, dư nợ tín dụng bất động sản tăng 32%, cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng của công nghiệp. Năm 2025, tín dụng bất động sản lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản. Riêng lĩnh vực bất động sản và xây dựng chiếm 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.
Giai đoạn 2024 - 2025, tín dụng bất động sản tăng 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%.
Từ thực tế này, ông nhận định nền kinh tế đang “chạy marathon với đôi chân bị trói” khi dòng vốn bị giữ trong tài sản đầu cơ thay vì đi vào khu vực tạo ra giá trị thực.
Đại biểu đề nghị kiểm soát tín dụng bất động sản mang tính đầu cơ bằng công cụ thị trường, hạn chế can thiệp hành chính cứng nhắc, đồng thời điều chỉnh dòng vốn sang sản xuất và công nghệ. Bên cạnh đó, cần áp dụng cơ chế thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng.
Hiệu quả đầu tư thấp, ICOR ở mức cao
Vấn đề thứ hai được nêu là hiệu quả đầu tư còn thấp, thể hiện qua chỉ số ICOR cao. Nguyên nhân chính gồm đầu tư công dàn trải, nhiều dự án chậm đưa vào sử dụng; công tác chuẩn bị đầu tư còn hạn chế; phân bổ vốn chậm và nợ đọng kéo dài.
Để cải thiện, đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất cắt giảm ít nhất 30% dự án, ưu tiên loại bỏ dự án kém hiệu quả và giữ lại các dự án có khả năng lan tỏa. Đồng thời cần sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội phù hợp từng loại dự án.
Ông cũng nhấn mạnh việc bắt buộc đánh giá kết quả sau 3 năm hoàn thành so với cam kết ban đầu, công khai kết quả và gắn với trách nhiệm pháp lý của chủ thể thực hiện. Việc chuyển đổi số trong quản trị đầu tư công cần được đẩy mạnh, theo dõi tiến độ và giải ngân theo thời gian thực, liên thông giữa các cơ quan.
“Muốn hạ ICOR thực chất, phải số hóa toàn bộ vòng đời đồng vốn đầu tư công”, - đại biểu nêu.
Cần mở rộng kênh dẫn vốn ngoài ngân hàng
Cùng nội dung này, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP Huế) cho rằng ICOR càng thấp thì hiệu quả đầu tư càng cao. Với giả thiết giảm ICOR xuống 4,5%, tổng đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 40% GDP, tương đương hơn 200 tỉ USD.
Ông phân tích hiện nay nguồn vốn chủ yếu đến từ tín dụng ngân hàng và thị trường vốn (trái phiếu, cổ phiếu). Trong đó, kênh tín dụng ngân hàng chịu áp lực lớn và tiềm ẩn rủi ro về nợ xấu cũng như hệ số an toàn vốn.
Do đó, đại biểu đề xuất phát triển mạnh thị trường vốn, bao gồm trái phiếu và cổ phiếu, với 5 nhóm giải pháp gồm hoàn thiện hành lang pháp lý; nâng cao minh bạch, khuyến khích xếp hạng tín nhiệm; phát triển nhà đầu tư và trung gian tài chính; thúc đẩy các loại trái phiếu mới như trái phiếu xanh; và nâng cao hiệu quả thị trường thứ cấp, xây dựng đường cong lợi suất làm cơ sở định giá.