Ưu đãi thuế xe điện đến hết 2030
Quốc hội Việt Nam đã thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuế. Một trong những nội dung đáng chú ý là kéo dài thời gian hưởng ưu đãi thuế đối với ô tô điện chở người dưới 24 chỗ đến hết năm 2030, thay vì dừng vào tháng 2/2027 như quy định trước đó.
Chính phủ nhận định, việc tiếp tục duy trì thuế suất ưu đãi đối với ô tô điện chạy bằng pin vừa góp phần hỗ trợ, khuyến khích người tiêu dùng sử dụng phương tiện sử dụng năng lượng sạch, vừa góp phần thúc đẩy chuyển dịch nhu cầu từ xăng, dầu sang điện năng.
Chính sách này đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi cơ cấu năng lượng theo hướng chủ động và bền vững. Đây cũng là một bước đi phù hợp với xu thế phát triển kinh tế xanh, trong bối cảnh cả trong nước và quốc tế đều đặt ra yêu cầu cấp bách về việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, vốn ngày càng khan hiếm và đắt đỏ.
Trước lo ngại xe điện giá rẻ từ nước ngoài có thể tràn vào thị trường Việt Nam, báo cáo của Chính phủ cho biết ô tô điện nhập khẩu hiện vẫn chịu nhiều loại thuế. Ngoài thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt, mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đang ở mức 70%, còn trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) là 50%. Theo đánh giá, các mức thuế này đủ cao để tạo ra mức độ bảo hộ đáng kể đối với ngành sản xuất xe điện trong nước.
Song song với đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật nhằm kiểm soát chất lượng xe nhập khẩu, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ của hạ tầng. Quốc hội và Chính phủ cũng đang triển khai nhiều giải pháp liên quan đến phát triển hệ thống năng lượng, quy hoạch lưới điện và mạng lưới trạm sạc, nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh các điểm nghẽn trong quá trình triển khai.
Giảm thu ngân sách 10.000 tỷ đồng mỗi năm
Dù vậy, việc kéo dài ưu đãi thuế chắc chắn sẽ tác động đến nguồn thu ngân sách. Theo tính toán, nếu chính sách được duy trì đến hết năm 2030, ngân sách có thể giảm khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong đó, riêng thuế tiêu thụ đặc biệt ở khâu nội địa dự kiến giảm khoảng 8.800 tỷ đồng/năm; thu từ nhập khẩu giảm khoảng 100-200 tỷ đồng; còn thuế giá trị gia tăng giảm khoảng 900-1.000 tỷ đồng mỗi năm. Con số này chưa tính đến phần hụt thu từ xe sử dụng xăng khi người tiêu dùng dần chuyển sang xe điện và xe hybrid.
Ở chiều ngược lại, Chính phủ cho rằng nếu lượng xe điện nhập khẩu tăng mạnh, nguồn thu ngân sách vẫn có thể được cải thiện nhờ thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng. Bên cạnh đó, việc phát triển phương tiện điện cũng được kỳ vọng giúp giảm chi phí cho công tác bảo vệ môi trường, khi lượng khí thải, bụi mịn và tiếng ồn giao thông tại các đô thị lớn được cắt giảm.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng lưu ý một số rủi ro đi kèm, như nguy cơ quá tải cục bộ đối với lưới điện phân phối, cũng như bài toán xử lý pin sau khi hết vòng đời sử dụng.
Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn, nhà sản xuất và nhập khẩu phải thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), bao gồm việc thu hồi và tái chế pin, ắc quy thải bỏ theo lộ trình.
Quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý pin sau sử dụng phải do các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện thực hiện theo quy định về quản lý chất thải nguy hại. Đồng thời, toàn bộ quy trình này phải bảo đảm các yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường và an toàn trong khâu lưu giữ, vận chuyển cũng như xử lý.