Chuyên gia: Rất lâu nữa ngành điều châu Phi mới đuổi kịp Việt Nam

CC0 / Wounds_and_Cracks / hạt điều
hạt điều - Sputnik Việt Nam, 1920, 18.02.2026
Đăng ký
Nói với báo Thanh niên, Chủ tịch Hiệp hội điều Việt Nam Nguyễn Văn Công cho rằng, dù các quốc gia châu Phi đang đẩy mạnh đầu tư chế biến, sẽ còn rất lâu nữa họ mới có thể bắt kịp trình độ và lợi thế mà Việt Nam đang nắm giữ.

Diễn biến giá và chất lượng điều vụ mới tại Campuchia

Tháng 1, xuất khẩu nhân điều chế biến đạt 65.000 tấn, thu về 434 triệu USD, tăng 73,6% về sản lượng và 70,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Sự bứt phá này chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu thụ tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc. Các đối tác Trung Quốc gia tăng nhập khẩu để phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp tết. Trong năm 2025, Trung Quốc lần đầu tiên vượt Mỹ, trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của hạt điều Việt Nam với kim ngạch đạt 1,115 tỷ USD.
Dù vậy, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp, ngành điều vẫn đối diện rủi ro lớn khi phụ thuộc khoảng 90% vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Toàn cảnh trung tâm TP. Hồ Chí Minh từ trên cao với màu cờ Tổ quốc làm điểm nhấn - Sputnik Việt Nam, 1920, 17.02.2026
Kinh tế Việt Nam đứng thứ 32 thế giới
Theo ông Nguyễn Văn Công, đặc điểm quen thuộc của ngành điều là giá cả biến động mạnh vào đầu vụ. Những năm trước, giá điều thô tại Campuchia đầu vụ thường ở mức khoảng 1.300 USD/tấn, nhưng năm nay đã tăng lên 2.000 USD/tấn. Campuchia hiện có sản lượng trên 1 triệu tấn, tương đương khoảng 30% nhu cầu nguyên liệu của toàn ngành, vì vậy các doanh nghiệp Việt Nam đặc biệt chú trọng thị trường này. Năm 2025, Campuchia cung cấp hơn 1 triệu tấn điều thô và kỳ vọng năm nay sản lượng tiếp tục tăng.
Ngay sau kỳ nghỉ tết, Hiệp hội dự kiến cử đoàn lãnh đạo sang khảo sát, đánh giá kỹ hơn về chất lượng nguyên liệu. Đối với nguồn cung trong nước, với kinh nghiệm 40 năm gắn bó cùng ngành, ông cho rằng điều kiện thời tiết năm nay khá thuận lợi. Không xuất hiện hiện tượng El Nino, La Nina hay sương muối, do đó có thể dự báo sản lượng và chất lượng điều nội địa sẽ được cải thiện.

Áp lực từ xu hướng chế biến sâu của các nước châu Phi

Trong nhiều năm qua, các quốc gia châu Phi không còn chỉ xuất khẩu điều thô mà đã từng bước đầu tư máy móc để chế biến nhân điều. Lộ trình phát triển này tương tự con đường Việt Nam từng đi qua trước đây. Điều đó tạo ra sức ép đáng kể đối với các nhà máy chế biến trong nước, dù với các nước châu Phi đây là bước phát triển tất yếu.
Những năm gần đây, khi châu Phi dần làm chủ công nghệ chế biến, Việt Nam gặp thêm khó khăn trong cạnh tranh. Các doanh nghiệp châu Phi có thể bán nhân điều trực tiếp sang châu Âu với lợi thế về khoảng cách địa lý gần hơn. Đồng thời, nguyên liệu xuất sang Việt Nam thường có phẩm cấp thấp hơn, khiến biên lợi nhuận của các nhà máy trong nước bị thu hẹp.
Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp nông sản An Hòa, xã An Hòa, huyện Tam Dương được Trung tâm Khuyến nông tỉnh hỗ trợ kỹ thuật mới trong sản xuất rau, phát huy hiệu quả cao.  - Sputnik Việt Nam, 1920, 12.02.2026
Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc không còn “dễ thở”, gần 2.600 mặt hàng bị siết hồ sơ
Tuy nhiên, theo ông Công, Việt Nam vẫn sở hữu những lợi thế cốt lõi mà châu Phi chưa thể thay thế. Đó là tay nghề, sự khéo léo và tính cần cù của người lao động. Máy móc tại các nước châu Phi mới đáp ứng được một số công đoạn sơ chế, trong khi khâu bóc vỏ lụa đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao.
“Tôi có thể khẳng định rất lâu, rất lâu nữa thì ngành điều của châu Phi mới khắc phục được và bắt kịp Việt Nam”, báo Thanh niên dẫn lời ông Công.

Định hướng tái cấu trúc và nâng cao giá trị gia tăng

Ngành điều Việt Nam đã trải qua hàng chục năm phát triển, từ cây trồng xóa đói giảm nghèo trở thành ngành công nghiệp mang lại hàng tỷ USD mỗi năm. Kim ngạch xuất khẩu liên tục tăng trưởng. Trong 8 năm gần đây, dù nhiều thời điểm đối diện khó khăn và biến động, ngành vẫn hoàn thành mục tiêu đề ra. Năm 2025, xuất khẩu hạt điều đạt 5,5 tỷ USD và năm 2026 dự kiến tiếp tục duy trì kết quả này.
Xét về cán cân xuất nhập khẩu, biên độ chênh lệch ngày càng thu hẹp. Tuy nhiên, các nhà máy chế biến vẫn đóng vai trò quan trọng tại nhiều địa phương, tạo việc làm, thu nhập ổn định và góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
Về thị trường tiêu thụ, nhu cầu tại Mỹ và châu Âu có thời điểm suy giảm do biến động kinh tế toàn cầu, nhưng doanh nghiệp đã chủ động mở rộng thị trường. Trung Quốc ngày càng gia tăng nhập khẩu hạt điều Việt Nam, qua đó bù đắp phần sụt giảm ở các thị trường khác.
Công nhân sản xuất các sản phẩm dụng cụ điện cầm tay tại dự án Nhà máy Keystone Electrical Việt Nam (Khu Công nghiệp Liên Hà Thái), xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên - Sputnik Việt Nam, 1920, 04.01.2026
Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng phục hồi sản xuất châu Á
Với vị thế quốc gia chế biến và xuất khẩu điều hàng đầu thế giới, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thay vì chỉ xuất khẩu nhân điều thô. Mô hình tăng trưởng dựa trên sản lượng lớn nhưng giá trị gia tăng thấp đã bộc lộ giới hạn, nhất là khi nguồn nguyên liệu trong nước suy giảm và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ châu Phi. Trong khi đó, Bờ Biển Ngà và Brazil đang đẩy mạnh chế biến sâu, đặt ra yêu cầu chuyển đổi rõ rệt.
Sau những biến động về thuế, ngành điều đang đứng trước giai đoạn tái cấu trúc quan trọng. Việc Mỹ bỏ thuế có thể tạo lực đẩy trong ngắn hạn, nhưng triển vọng dài hạn phụ thuộc vào chiến lược nâng cao giá trị. Định hướng được xác định là phát triển mạnh các sản phẩm chế biến sâu như điều rang, điều tẩm vị, snack lành mạnh và mở rộng sang lĩnh vực thực phẩm giá trị cao, trong đó có sữa hạt điều.
Từ đó, ông Nguyễn Văn Công cho rằng, nếu tận dụng tốt xu hướng tiêu dùng xanh và lành mạnh trên thế giới, ngành điều Việt Nam có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng mới theo hướng bền vững và hiệu quả hơn.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала