Kế hoạch cho sự thất bại: Vì sao cuộc tấn công Iran có thể phá hoại sự nghiệp chính trị của Trump
© REUTERS Kevin Lamarque
Đăng ký
Tổng thống Mỹ không nghi ngờ gì về việc ông sẽ nhanh chóng đạt được mục tiêu của mình và đang phớt lờ dư luận về chiến dịch quân sự ở Iran. Trong khi đó, rõ ràng là điều này tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng đối với ông.
Tại sao Trump quyết định dấn thân vào cuộc phiêu lưu này và những hậu quả có thể xảy ra là gì? Những chi tiết – trong tài liệu của Sputnik.
Tham vọng cá nhân và những tối hậu thư định mệnh
Năm 2015, Tổng thống Dân chủ Barack Obama đã đạt được thỏa thuận hạt nhân với Tehran. Các lệnh trừng phạt đối với Iran đã được dỡ bỏ một phần.
Thỏa thuận này được gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA). Đây là một thỏa thuận lịch sử giữa Iran và nhóm P5+1 (bao gồm 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, cùng với Đức) và Liên minh châu Âu (EU). Thỏa thuận này được coi là một thắng lợi lớn trong lĩnh vực ngoại giao quốc tế.
Năm 2017, Donald Trump nhậm chức Tổng thống. Với tư cách là một thành viên Đảng Cộng hòa, ông đã thực hiện cam kết tranh cử bằng việc quyết liệt đảo ngược các chính sách của Barack Obama ngay khi nhậm chức, bao gồm cả thỏa thuận với Iran, mà ông cho là sự sỉ nhục đối với Hoa Kỳ. Năm 2018, Washington rút khỏi thỏa thuận này. Đổi lại, Tehran đã từ bỏ một số nghĩa vụ của mình.
Đại dịch virus corona (COVID-19) đã tạm thời gác lại vấn đề này. Sau đó, Trump được thay thế bởi Joe Biden, cựu phó tổng thống của Obama. Mặc dù ông Biden cam kết quay lại thỏa thuận từ khi nhậm chức (2021), các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran đã bị đình trệ, bế tắc từ giữa năm 2022 và không đạt được sự khôi phục hoàn toàn JCPOA.
Sau khi trở lại Nhà Trắng, Trump lại nhắm vào Iran. Ông đưa ra những tối hậu thư ngày càng cứng rắn: ông không chỉ yêu cầu Iran từ bỏ việc làm giàu uranium, mà còn yêu cầu nước này cắt giảm chương trình tên lửa và chính thức công nhận Israel. Các cuộc đàm phán đi vào bế tắc.
Từ hòa giải khu vực đến căng thẳng leo thang
Trong giai đoạn 2020-2021, nhờ trung gian của Mỹ, cái gọi là Hiệp định Abraham đã được ký kết. Đây là chuỗi các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa Israel và các nước Ả Rập (UAE, Bahrain, Sudan, Morocco). Một vai trò quan trọng được đóng bởi con rể Tổng thống Trump, Cố vấn cấp cao Nhà Trắng Jared Kushner, người đã trở thành hiện thân của phe vận động hành lang ủng hộ Israel.
Tháng 6 năm 2025, Hoa Kỳ can thiệp vào cuộc xung đột giữa Israel và Iran. Cuộc xung đột đó đã kết thúc nhanh chóng. Nhưng kể từ tháng 12, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thúc ép Trump phát động một cuộc "tấn công phủ đầu" quy mô lớn.
Rõ ràng, các sự kiện Venezuela - chiến dịch chớp nhoáng bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro - đã ảnh hưởng đến ông chủ Nhà Trắng. Nhưng Trung Đông không phải là Mỹ Latinh.
Tất nhiên, các quốc gia quân chủ vùng Vịnh Ba Tư có rất nhiều vấn đề với Tehran, nhưng họ đổ lỗi cho Israel và Hoa Kỳ về các sự kiện hiện tại. Trong khi đó, khu vực này đang dần rơi vào hỗn loạn.
Đàm phán là vô ích
Các cuộc thăm dò cho thấy đa số người Mỹ phản đối các cuộc không kích nhằm vào Iran. Ví dụ, theo CNN, con số này là 59%.
"Tôi không quan tâm đến các cuộc thăm dò. Tôi phải làm điều đúng đắn. Việc này lẽ ra phải được thực hiện từ lâu rồi", Trump tuyên bố. Tuy nhiên, hành động gây hấn chống lại Iran chắc chắn sẽ tạo ra hàng loạt vấn đề cho đảng Cộng hòa.
Và Tehran không có ý định đầu hàng, đặc biệt là sau khi Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei bị ám sát. Đại diện thường trực Iran tại LHQ tuyên bố: Iran không thấy lợi ích gì trong cuộc đàm phán mới.
Mỹ sẽ tổ chức bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Đảng Cộng hòa hiện đang kiểm soát cả hai viện của Quốc hội Mỹ. Giờ đây mọi thứ có thể thay đổi.
Trái với kỳ vọng của cử tri
Trong cuộc phỏng vấn với Sputnik, nhà khoa học chính trị Pavel Svyatenkov chỉ ra rằng, ông Trump đã đi ngược lại lời hứa tranh cử của mình về việc chấm dứt các cuộc xung đột.
"Cho đến gần đây, ông ấy đã giữ được lời hứa này. Ông Trump đã tiến hành các cuộc tấn công ở nước ngoài, nhưng chúng đều có mục tiêu. Như trường hợp Venezuela, các cuộc tấn công đó có thể được tận dụng để có lợi cho ông ấy: hãy nhìn xem, mọi thứ được thực hiện ngay lập tức và không có thương vong", - chuyên gia Svyatenkov lưu ý.
Tình hình hiện nay đã khác: việc đánh bại Iran khó khăn hơn nhiều, nếu không muốn nói là bất khả thi. Và những người ủng hộ tầm nhìn MAGA ("Make America Great Again" - Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại) chắc chắn sẽ không thích một cuộc xung đột kéo dài.
“Những người này tin rằng họ nên tập trung vào các vấn đề trong nước, chứ không phải những cuộc phiêu lưu chính sách đối ngoại. Một vấn đề quan trọng đối với Trump là cử tri cốt lõi của ông ta có thể không đi bỏ phiếu vào tháng 11. Mặt khác, những người ủng hộ Đảng Dân chủ sẽ bỏ phiếu cho các ứng cử viên của họ”, - ông Svyatenkov nhận xét.
Mặc dù Đảng Dân chủ không có nhân vật nổi bật nào cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, nhưng họ lại có rất nhiều người như vậy ở cấp địa phương.
“Một Quốc hội với đa số đảng Dân chủ có khả năng đối phó hiệu quả với Trump. Thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dĩ nhiên sẽ gây tổn hại cho cả Phó Tổng thống J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio, người giữ vị trí cấp cao thứ 2 trong Nội các (Cố vấn An ninh Quốc gia), về cơ bản giám sát toàn bộ chính sách đối ngoại của Mỹ”, - nhà khoa học chính trị nói thêm.
Chuyển giao trách nhiệm
Phó Tổng thống J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đều là những ứng viên tiềm năng ra tranh cử tổng thống vào năm 2028. Trump có lợi ích thiết thực trong việc đảm bảo cho người tiếp nối ông là ứng cử viên của Đảng Cộng hòa. Nếu không, chính ông sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề.
"Trump đang thực hiện các cam kết "báo thù" đối với những người mà ông coi là đối thủ chính trị, người chỉ trích hoặc những người đã xúc phạm ông, ví dụ như cựu Giám đốc FBI James Comey. Gần đây, vợ chồng Clinton đã bị chất vấn tại Quốc hội liên quan đến vụ Epstein. Tất nhiên, một tổng thống Dân chủ mới, dù là ai đi nữa, cũng có thể mở ra hàng loạt cuộc điều tra chống lại người tiền nhiệm, những cuộc điều tra hiện đang bị tạm dừng do vị thế của ông ta. Do đó, tình hình xung quanh Iran là một thách thức rất khó khăn đối với cả người đang nắm giữ chức vụ Tổng thống và những người ủng hộ ông ta", - ông Svyatenkov kết luận.
Vladimir Vasiliev, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Mỹ và Canada thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhấn mạnh rằng, việc chính quyền Trump thiếu một kế hoạch rõ ràng để đối phó với Iran đã gây bất lợi cho họ.
“Xét theo các tuyên bố của quan chức Mỹ, họ không có chiến lược quân sự-chính trị nào. Theo tôi, Nhà Trắng phụ thuộc rất nhiều vào tình báo Israel. Do đó, rất khó để nói chính xác điều gì đang xảy ra; không có gì để so sánh, và cũng không có kế hoạch nào cả”, - chuyên gia Vasiliev nhận xét.
Washington đột nhiên bắt đầu né tránh sự liên quan đến cái chết của Khamenei, đổ lỗi cho Israel. Ví dụ, Ngoại trưởng Mỹ Rubio tuyên bố rằng, các cuộc tấn công này nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự chứ không phải là ám sát mục tiêu giáo chủ. Nhưng điều đó sẽ không giúp ích gì. Tehran sẽ trả thù.
