Chuyên gia Việt Nam: Chiến sự Trung Đông có thể gây khủng hoảng kinh tế chưa từng có

© REUTERS Majid AsgaripourMột tòa nhà bị hư hại ở Tehran, Iran.
Một tòa nhà bị hư hại ở Tehran, Iran. - Sputnik Việt Nam, 1920, 09.03.2026
Đăng ký
Trong kịch bản xấu nhất của chiến sự Trung Đông, thế giới có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có, theo VietnamFinance dẫn lời chuyên gia kinh tế tài chính quốc tế Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ tại talkshow “Nguy cơ khủng hoảng kinh tế toàn cầu nếu chiến sự Trung Đông leo thang”.

Hai kịch bản xung đột

TS. Nguyễn Trí Hiếu lưu ý, Việt Nam có thể chịu tác động đáng kể nếu xung đột Trung Đông leo thang và kéo kinh tế thế giới vào suy thoái.
Trong bối cảnh đó, việc chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó và đa dạng hóa thị trường được xem là yếu tố quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro. Ở góc nhìn tổng quan, chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng nếu căng thẳng tiếp tục gia tăng, chiến sự hoàn toàn có thể lan rộng ra toàn bộ khu vực Trung Đông. Khi đó, kinh tế thế giới khó tránh khỏi những tác động tiêu cực.
Một trong những rủi ro lớn nhất của cuộc xung đột này liên quan đến thị trường năng lượng. Iran đã nhiều lần phát tín hiệu có thể đóng cửa hoặc hạn chế hoạt động tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược mà khoảng một phần ba lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua mỗi ngày.
Chuyên gia Việt Nam phân tích, nếu tuyến vận tải quan trọng này bị gián đoạn, chi phí năng lượng toàn cầu có thể tăng mạnh. Giá dầu leo thang không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn kéo theo áp lực lạm phát trên phạm vi toàn cầu, từ đó gây khó khăn cho nhiều nền kinh tế.
Theo phân tích của nhà quan sát, cuộc xung đột tại Trung Đông có thể tác động đến kinh tế thế giới thông qua ba kênh chính. Thứ nhất là kênh giá năng lượng. Khi nguồn cung dầu mỏ bị đe dọa, giá dầu tăng sẽ nhanh chóng lan sang toàn bộ chuỗi chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng. Thứ hai là yếu tố tâm lý của các nhà đầu tư quốc tế. Nguy cơ chiến tranh lan rộng thường khiến giới đầu tư trở nên thận trọng hơn, từ đó dẫn tới việc cắt giảm hoặc trì hoãn các kế hoạch đầu tư xuyên biên giới.
Eo biển Hormuz: Tuyến huyết mạch quan trọng cho năng lượng toàn cầu - Sputnik Việt Nam, 1920, 05.03.2026
Multimedia
Eo biển Hormuz: Tuyến huyết mạch quan trọng cho năng lượng toàn cầu
Thứ ba là thương mại và vận tải toàn cầu. Xung đột có thể tác động trực tiếp đến các tuyến hàng hải và hàng không quốc tế, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và khiến chi phí logistics tăng lên. Khi chi phí vận tải tăng cao và chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng, thương mại toàn cầu sẽ chậm lại. Điều này có thể kéo kinh tế thế giới bước vào giai đoạn suy giảm. Không chỉ vậy, những bất ổn địa chính trị cũng thường tác động mạnh đến các thị trường tài chính toàn cầu như chứng khoán, vàng hay bất động sản.
TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng hiện có thể hình dung hai kịch bản chính đối với diễn biến của cuộc xung đột này.
Kịch bản thứ nhất là kịch bản tích cực, trong đó các bên liên quan tiến hành đối thoại và đạt được một thỏa thuận nhất định. Khi đó, Iran có thể chấp nhận hạn chế hoặc dừng chương trình hạt nhân, đồng thời các bên chấm dứt các hành động quân sự.
“Nếu điều đó xảy ra, căng thẳng địa chính trị sẽ nhanh chóng hạ nhiệt. Thị trường tài chính toàn cầu có thể phục hồi, trong khi hoạt động thương mại, hàng hải và hàng không quốc tế dần trở lại bình thường”, TS. Nguyễn Chí Hiếu phân tích.
Kịch bản thứ hai mang tính tiêu cực hơn, khi chiến sự tiếp tục leo thang và lan ra ngoài khu vực Trung Đông. Nếu xung đột mở rộng sang các khu vực khác như châu Âu hoặc có thêm nhiều quốc gia tham gia, hậu quả đối với kinh tế toàn cầu sẽ rất nghiêm trọng.
“Trong trường hợp đó, thế giới có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có”, VietnamFinance lẫn lời vị chuyên gia cảnh báo.
Dù vậy, ông nhìn nhận khả năng các bên cuối cùng quay trở lại bàn đàm phán vẫn khá cao. Nhiều cường quốc như Nga, Trung Quốc, các nước châu Âu, cùng những nền kinh tế lớn như Ấn Độ hay Brazil có thể đóng vai trò thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm ngăn chặn kịch bản xung đột toàn diện.
Xe ở trạm xăng - Sputnik Việt Nam, 1920, 09.03.2026
Việt Nam dự kiến áp thuế nhập khẩu 0% với một số sản phẩm xăng dầu

Việt Nam cần chuẩn bị gì trước các rủi ro?

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn nên rất nhạy cảm với các cú sốc từ bên ngoài. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hiện gần gấp đôi quy mô GDP, cho thấy mức độ phụ thuộc khá lớn vào thương mại quốc tế.
Bên cạnh đó, nền kinh tế cũng phụ thuộc đáng kể vào dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Vì vậy, nếu kinh tế toàn cầu suy giảm hoặc dòng vốn đầu tư quốc tế chậm lại do bất ổn địa chính trị, Việt Nam có thể chịu tác động đáng kể.
Thực tế, một số tín hiệu đã bắt đầu xuất hiện. Thị trường tài chính toàn cầu đang có những biến động khi giá vàng quốc tế tăng mạnh do nhà đầu tư tìm kiếm các tài sản trú ẩn an toàn. Xu hướng này cũng được phản ánh rõ trên thị trường trong nước. Ngoài ra, giá dầu tăng có thể gây áp lực đáng kể lên chi phí sản xuất và lạm phát của Việt Nam. Mặc dù Việt Nam có xuất khẩu dầu thô, nhưng vẫn phải nhập khẩu một lượng lớn các sản phẩm dầu đã qua chế biến.
Trước những rủi ro tiềm ẩn, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng một chiến lược ứng phó khủng hoảng mang tính chủ động hơn. Theo ông, nên thành lập một bộ phận hoặc ủy ban liên ngành chuyên nghiên cứu và dự báo các kịch bản khủng hoảng kinh tế, từ đó xây dựng phương án hành động cụ thể cho từng tình huống.
Ông Hiếu cho rằng trong bối cảnh thế giới ngày càng bất định, các kế hoạch phát triển kinh tế cần được thiết kế linh hoạt với nhiều kịch bản khác nhau.
“Nếu trước đây chúng ta chỉ xây dựng một kế hoạch duy nhất, thì hiện nay cần có thêm các phương án dự phòng như kế hoạch B, C, thậm chí D và E để sẵn sàng ứng phó với những biến động bất ngờ của kinh tế toàn cầu”, ông nhấn mạnh.
Nhà điều hành sản xuất dầu - Sputnik Việt Nam, 1920, 09.03.2026
Giá dầu Brent vượt ngưỡng 118 USD/thùng
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cần xem xét lại chiến lược ngoại thương nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn. Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, việc đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, đồng thời củng cố năng lực nội tại của nền kinh tế, sẽ là yếu tố then chốt giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro trước những cú sốc từ bên ngoài.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала