Tạo đột phá cho hợp tác năng lượng, dầu khí, hạ tầng giao thông
© Sputnik / Alexander Miridonov
/ Đăng ký
Năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, dầu khí, cơ sở hạ tầng giao thông, nhân văn và du lịch là những hướng hợp tác then chốt được đề cập tới sâu rộng trong khuôn khổ chuyến thăm Liên bang Nga rất thành công của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Phạm Minh Chính.
Chương trình thăm làm việc dày đặc tại Nga của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Phạm Minh Chính cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 22-25/3 theo lời mời của Thủ tướng Chính phủ Liên Bang Nga Mikhail Mishustin đặc biệt thành công, mang lại kết quả cụ thể, được kỳ vọng sẽ tạo đột phá trong hợp tác giữa hai nước.
Kết quả đáng ghi nhận nhất
Ngày 23/3, tại thủ đô Mátxcơva, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã hội đàm với Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin, trong khuôn khổ chuyến thăm Nga chính thức ngày 22-25/3. Tại cuộc đàm phán diễn ra tại trụ sở Chính phủ Nga với người đồng cấp Việt Nam Thủ tướng Mishustin khẳng định Nga coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng hàng đầu của Nga tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và luôn mong muốn nâng cao hơn nữa hiệu quả hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực.
“Thủ tướng Nga tái khẳng định chính sách nhất quán của Nga trong quan hệ với Việt Nam, nhấn mạnh rằng Nga trân trọng mối quan hệ hữu nghị Nga-Việt Nam, trên cơ sở các nguyên tắc đối tác chiến lược toàn diện, tôn trọng lẫn nhau và quan tâm đến lợi ích của nhau”, - PGS-TS quan hệ quốc tế Hoàng Giang nói với Sputnik.
Về kết quả đáng ghi nhận nhất của chuyến thăm làm việc tại Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính, giới bình luận và báo chí hai nước đều cho rằng đó chính là việc ký kết Hiệp định liên chính phủ về xây dựng nhà máy điện nguyên tử đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam “Ninh Thuận – 1”. Hiệp định này quy định các điều kiện và định hướng hợp tác trọng yếu giữa Nga và Việt Nam trong việc triển khai dự án xây dựng nhà máy, bao gồm việc xây dựng hai tổ máy điện theo thiết kế của Nga với lò phản ứng VVER-1200, tổng công suất lắp đặt là 2400 MW. Dự án tham chiếu được lựa chọn là Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 (tổ máy số 1 và số 2). Văn kiện được ký kết tạo cơ sở pháp lý cần thiết cho việc xây dựng nhà máy điện nguyên tử “Ninh Thuận – 1” và định hướng hợp tác Nga – Việt trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân trong nhiều thập kỷ tới.
“Sự kiện Việt Nam và Liên bang Nga ký kết Hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam ngày 23/3/2026 không chỉ đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam, mà còn có ý nghĩa sâu rộng đối với việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, - nhà nghiên cứu chính sách Nguyễn Hồng Long bình luận với Sputnik.
“Việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân chắc chắn sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển hợp tác giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực liên ngành, đặc biệt là công nghệ cao, nghiên cứu khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng, các nguồn năng lượng mới. Tôi cùng quan điểm cho rằng, “Ninh Thuận -1” sẽ trở thành một biểu tượng mới cho tình hữu nghị Nga-Việt Nam”, - PGS-TS quan hệ quốc tế Hoàng Giang phát biểu với Sputnik.
Hợp tác với Nga, Việt Nam có thêm nguồn cung khí đốt ổn định và tin cậy
Cũng trong ngày 23/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thăm, làm việc với Novatek - tập đoàn hàng đầu của Nga và thế giới trong lĩnh vực khí tự nhiên hóa lỏng. Novatek đã triển khai thành công các dự án LNG quy mô lớn, đồng thời phát triển công nghệ hóa lỏng khí tự nhiên độc quyền.
Khẳng định hai bên có nhu cầu và ý tưởng hợp tác, Thủ tướng Việt Nam ủng hộ việc Novatek mở rộng hoạt động, đầu tư tại Việt Nam. Ông cũnghoan nghênh việc tập đoàn tham gia phát triển các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kho cảng LNG, các dự án nhà máy điện khí LNG cũng như việc cung cấp LNG ổn định cho thị trường Việt Nam.
“Được biết, không chỉ bây giờ Novatek mới rất quan tâm đến lĩnh vực LNG tại Việt Nam, bao gồm cả việc tham gia dự án Cà Ná với các đối tác như Zarubezhneft và tiếp cận thị trường khí đốt đang phát triển của Việt Nam. Nhưng chỉ bây giờ Việt Nam mới thể hiện cụ thể mong muốn hợp tác với Nga trong lĩnh vực này. Tôi cho rằng, tình hình phức tạp, căng thẳng của thị trường năng lượng toàn cầu và khu vực là yếu tố khiến Việt Nam tìm mọi cách đa dạng hóa thị trường. Và Novatek là một lựa chọn không thể tốt hơn trong bối cảnh hiện nay”, - TS kinh tế học Lê Xuân Hòa phát biểu với Sputnik.
Theo nhà nghiên cứu chính sách Nguyễn Hồng Long, nhu cầu khí đốt của Việt Nam đang tăng lên rất lớn với tốc độ tăng trung bình 12%/năm. Dự kiến trong vòng 10 đến 15 năm tới, nhu cầu còn có thể gấp ba lần so với hiện tại để phục vụ điện khí nhằm từng bước thay thế cho điện than. Tuy nhiên, sản lượng khí đốt nội địa của Việt Nam giảm 25% trong 5 năm qua do các mỏ khí truyền thống như Bể Cửu Long, Nam Côn Sơn… đang bước vào giai đoạn cạn kiệt. Các dự án mới như Lô B-Ô Môn (trọng điểm), Cá Voi Xanh cũng chỉ đủ bù đắp lại sự thiếu hụt nói trên. Trong khi tổng mức thiếu hụt vẫn đang vào khoảng 40% nhu cầu hàng năm.
“Theo các rà soát của PVN, trữ lượng tiềm năng khí đốt của Việt Nam ước tính khoảng 871 tỷ mét khối. Trong đó trữ lượng tương đối chắc chắn vào khoảng 432 tỷ mét khối. Đến nay, Việt Nam đã khai thác khoảng 150 tỷ mét khối. Nguy cơ thiếu hụt khí đốt trong 10 đến 20 năm tới là rất lớn”, - nhà nghiên cứu chính sách Nguyễn Hồng Long nói với Sputnik.
Việt Nam là thị trường nhập khí đốt của Qatar (nguồn lớn nhất), UAE,Saudi Arabia, Trung Quốc, Malaysia, Australia và mới đây là Mỹ. Tuy nhiên, sự bất ổn về quân sự và chính trị tại Trung Đông trong những năm gần đây luôn đặt việc nhập khẩu khí đốt vào Việt Nam từ vùng này trước nguy cơ “báo động”.
Theo các thỏa thuận vừa được ký kết ngày 23/3/2026, Tập đoàn Novatek của Nga sẽ tham gia phát triển các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kho cảng LNG, các dự án nhà máy điện khí LNG tại khu vực Hải Phòng – Quảng Ninh, Nam Du (An Giang), Nghi Sơn (Thanh Hóa), Cà Ná (Khánh Hòa) cũng như việc cung cấp LNG ổn định cho thị trường Việt Nam. Việt Nam cũng điều chỉnh một số chính sách để hai bên phát huy tốt những thuận lợi và có giải pháp kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc.
“Mặc dù Việt Nam còn nhiều trữ lượng khí đốt như hầu hết các mỏ đều nằm ở Biển Đông trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam, cần huy động nguồn lực kinh tế lớn và công nghệ hiện đại. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác Việt Nam – Liên bang Nga trong việc thăm dò, mở rộng khai thác và cất trữ khí hóa lỏng sẽ giúp Việt Nam có thêm nguồn cung khí đốt ổn định và tin cậy, đồng thời tăng cường năng lực tự chủ về khí đốt, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn nhập khẩu từ bên ngoài”, - nhà nghiên cứu chính sách Nguyễn Hồng Long bình luận với Sputnik.
Thủ tướng Việt Nam đề nghị phía Nga tiến hành ký kết Biên bản ghi nhớ liên quan tới hợp tác xây dựng metro
Ngày 24/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tới thăm, làm việc tại Trung tâm điều khiển hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơva. Sau đó, lãnh đạo Hà Nội và TPHCM đã làm việc với các cơ quan có liên quan của Nga về lĩnh vực tàu điện ngầm. Thủ tướng Việt Nam đã đề nghị phía Nga tiến hành ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) với hai thành phố của Việt Nam để triển khai các công việc tiếp theo, trong đó có đặt hàng nghiên cứu, tư vấn về quy hoạch với tầm nhìn trăm năm và hạch toán hiệu quả tổng thể, đáp ứng đa mục tiêu.
“Rất nhiều năm nay phía Nga đã cố gắng tiếp cận phía Việt Nam để có thể tham gia các dự án hạ tầng, nhất là trong lĩnh vực đường sắt, xây dựng hệ thống tàu điện ngầm, nhưng đã không có kết quả. Chỉ đến bây giờ mới thấy một lãnh đạo cấp cao của Việt Nam quan tâm cụ thể tới hợp tác với Nga trong lĩnh vực này. Việc ông Phạm Minh Chính đề nghị phía Nga tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Hà Nội và TP Hồ Chí Minh về triển khai công việc tiếp theo ngay sau chuyến tham quan làm việc tại Trung tâm điều khiển hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơva thể hiện sự quan tâm rất lớn của phía Việt Nam. Tính đến thực trạng hiện nay của các dự án giao thông đô thị lớn ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, theo tôi, Việt Nam hiện đang có nhu cầu cấp bách trong hợp tác với Nga trong lĩnh vực này”, - TS kinh tế học Lê Xuân Hòa nói với Sputnik.
Metro Mátxcơva có lịch sử 91 năm. Ngày 15/5/1935, hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơvachính thức khai trương. Thời điểm đó, chỉ có 13 ga và dài 11,2 km, nhưng ngày nay, hệ thống tàu điện ngầm của thủ đô nước Nga nằm trong top 10 hệ thống tàu điện ngầm lớn nhất thế giới!
Và không chỉ là hệ thống giao thông, đó còn là hệ thống hầm trú ẩn tránh bom. Trong những năm Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơva được sử dụng làm hầm tránh bom. Ví dụ, ga Mayakovskaya có thể chứa tới 50.000 người!
Tính đến tháng 5/2025, hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơva có hơn 300 ga, bao gồm 15 tuyến chính, với tổng chiều dài đường ray vượt quá 550 km. Theo chương trình phát triển giao thông đô thị của thủ đô Nga đến năm 2030, được Thị trưởng Sergei Sobyanin công bố vào ngày 19/2/2024, ba tuyến mới dự kiến sẽ được mở từ năm 2024 đến năm 2030: Troitskaya, Rublevo-Arkhangelskaya và Biryulevskaya, với 39 nhà ga mới, trong đó, 8 nhà ga đã được mở vào năm 2024.
Hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơva còn được gọi là “Cung điện ngầm”.
Không phải ngẫu nhiên mà trong chương trình “Khám phá thế giới – Sắc màu nước Nga (tập 9)” phát trên Kênh VTV2 lúc 13h ngày 24/3/2026, Đài Truyền hình Việt Nam đã cho khán giả thưởng thức vẻ đẹp tuyệt mỹ, lộng lẫy và tráng lệ của các “Cung điện ngầm” tại Mátxcơva. Đó là các bến xe điện ngầm “Maiyakovskaiya”, “Novoslobodskaiya” và nhiều nhà ga hiện đại trên tuyến “Vòng tròn lớn”. Chỉ trong 30’, khán giả đã được chiêm ngưỡng vẻ đẹp nghệ thuật kiến trúc cả cổ điển lẫn hiện đại ở các “kỳ quan trong lòng đất” của nước Nga.
“Việc đẩy mạnh hợp tác Việt Nam- Liên bangNga trong lĩnh vực vận tải đường sắt ngầm chắc chắn sẽ đem lại nhiều điều mới mẻ, hiện đại, có tính thẩm mỹ cao cho các tuyến metro của Việt Nam trong tương lai không xa”, - nhà nghiên cứu chính sách Nguyễn Hồng Long đưa ra nhận định với Sputnik.
Hợp tác nhân đạo được chú trọng
Hiện nay, Nga đặc biệt chú trọng đến việc tăng cường hợp tác văn hóa, nhân đạo. Trong những ngày này, Những ngày Văn hóa Nga đang được tổ chức tại Việt Nam. Nhà hát Русский Балет (tên đầy đủ: Московский областной государственный академический театр балета «Русский балет» имени В.М. Гордеева – Moscow Regional State Academic Ballet Theatre “Russian Ballet” mang tên V.M. Gordeev) trong tuần này sẽ mang đến cho khán giả Hà Nội ba buổi biểu diễn đặc biệt tại Nhà hát Hồ Gươm: vở Kẹp hạt dẻ vào tối 25/3, và Romeo và Juliet vào các tối 26-27/3.
Còn các khu nghỉ dưỡng của Việt Nam hiện đang rất được du khách Nga ưa chuộng. Lượng khách Nga đến Việt Nam tăng trưởng kỷ lục, đạt gần 690.000 lượt vào năm 2025, vượt mức trước đại dịch. Ở chiều ngược lại, hiện mỗi năm có khoảng 15.000 lượt khách Việt Nam đến Nga. Để thu hẹp khoảng cách này, Nga dự kiến đẩy mạnh quảng bá hình ảnh tại các thị trường Đông Nam Á thông qua dự án “Khám phá Nga”.
Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov ngày 23/3 cho biết: Nga quan tâm đến việc thúc đẩy thu hút thêm khách du lịch đến từ Việt Nam, từ đó nghiên cứu các chính sách tạo thuận lợi nhập cảnh cho du khách Việt Nam. Cụ thể là, Nga sẵn sàng mở rộng và điều chỉnh cơ chế nhập cảnh đối với du khách Việt Nam, trong đó có khả năng áp dụng chế độ miễn thị thực cho khách đi theo đoàn.
