Tương lai của Việt Nam phụ thuộc vào cách ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay
Đăng ký
Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn, và cuộc khủng hoảng năng lượng cũng vậy. Do đó, phần lớn tin tức về Việt Nam trên truyền thông Nga và quốc tế tập trung vào việc cuộc khủng hoảng này ảnh hưởng đến Việt Nam như thế nào và Việt Nam đang làm gì để giải quyết vấn đề này.
Lần này, chủ đề chính của bài tổng quan truyền thống “Việt Nam trên báo chí nước ngoài” là kinh tế.
Việt Nam sẽ vượt Thái Lan trong vòng một năm
Theo Reuters, Việt Nam dự kiến tăng trưởng nhanh thứ hai châu Á (sau Ấn Độ) đến năm 2028 với tốc độ trung bình 6,6% mỗi năm, nhờ xuất khẩu và đầu tư hạ tầng, mặc dù chi tiêu chính phủ đáng kể có thể làm gia tăng thâm hụt ngân sách. Đây là dự báo của S&P Global Ratings -một trong ba tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập lớn nhất thế giới. Các chuyên gia lưu ý rằng nhu cầu hàng điện tử và cam kết đầu tư công là động lực chính, dù có rủi ro về thâm hụt tài khóa. Tờ Pravda, cơ quan ngôn luận chính thức của Trung ương Đảng Cộng sản Liên bang Nga, điểm lại các bài báo trên truyền thông nước ngoài trong mấy tháng gần đây, nhấn mạnh sự tăng trưởng nhanh chóng của Việt Nam trên con đường trở thành nền kinh tế hàng đầu Đông Nam Á. Các động lực tăng trưởng chính vẫn là xuất khẩu, dòng vốn FDI tăng, phát triển cơ sở hạ tầng nhanh chóng, chiến lược kích thích tiêu dùng và tăng cường quan hệ với các đối tác thương mại truyền thống. Nhiều dự báo quốc tế uy tín cho thấy Việt Nam đang trên đà vượt qua Thái Lan để trở thành nền kinh tế lớn thứ ba trong ASEAN vào năm 2026 hoặc 2027. Theo Reuters, Việt Nam đang lên kế hoạch hỗ trợ thị trường chứng khoán sau khi chỉ số giảm mạnh vào đầu tháng 3/2026, do ảnh hưởng từ chiến tranh với Iran. Các đề xuất bao gồm thành lập quỹ bình ổn do Chính phủ hậu thuẫn, khuyến khích doanh nghiệp mua lại cổ phiếu và điều chỉnh biên độ giao dịch. Các biện pháp tiềm năng bao gồm khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết mua lại cổ phiếu của chính mình, giới hạn lại biên độ giao dịch hàng ngày để giảm bớt sự sụt giảm sốc và sử dụng các "người có tầm ảnh hưởng" để lan tỏa các thông điệp tích cực về thị trường. Các đề xuất này được đưa ra sau khi VN-Index, chỉ số chuẩn của thị trường Việt Nam, đã ghi nhận mức sụt giảm 6,5% trong một phiên giao dịch và đã giảm 9,3% trong tháng 3 năm 2026, khiến thị trường chứng khoán Việt Nam trở thành một trong những thị trường hoạt động kém nhất châu Á, khi các nhà đầu tư lo ngại về tình trạng thiếu nhiên liệu và những hậu quả kinh tế rộng lớn hơn từ chiến tranh. Chính phủ Việt Nam đã áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 0 đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay từ 0h ngày 27/3 đến hết 15/4/2026. Biện pháp khẩn cấp này nhằm ổn định thị trường, giảm áp lực giá năng lượng. Bộ Tài chính Việt Nam đang đề xuất tiếp tục kéo dài chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu xuống mức tối thiểu (hoặc về 0), áp dụng đến hết ngày 30/6/2026. Bộ Tài chính cho biết việc tạm đình chỉ hoặc giảm các loại thuế (đặc biệt là thuế bảo vệ môi trường, thuế nhập khẩu đối với xăng dầu) sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 7,2 nghìn tỷ đồng (khoảng 273,34 triệu USD) mỗi tháng, theo Reuters. Hãng tin này cũng cho biết Tập đoàn Vingroup đang thông báo với Chính phủ Việt Nam về việc muốn từ bỏ dự án nhà máy điện khí hóa lỏng (LNG) Hải Phòng do rủi ro giá nhiên liệu tăng quá cao bởi xung đột Iran. Thay vì dự án LNG lớn nhất nước này, Vingroup dự kiến chuyển hướng tập trung đầu tư sang năng lượng tái tạo. Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2, khiến eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng LNG và dầu mỏ toàn cầu - bị đóng cửa, giá LNG tăng vọt 85% trong tuần qua. Tình hình khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu đang trở nên vô cùng trầm trọng sau các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng tại Qatar đã làm hư hại nghiêm trọng hạ tầng, buộc ngừng sản xuất khoảng 12,8 triệu tấn LNG mỗi năm, tương đương 17% công suất của nước này, trong 3-5 năm. Một giải pháp cho cuộc khủng hoảng năng lượng, cũng như quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh, là phát triển giao thông xanh. TVBRICS đưa tin về kế hoạch của Việt Nam xây dựng cơ sở hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư. Từ đầu tháng 4/2026, Hà Nội đã vận hành 10 tuyến xe buýt điện (bao gồm cả các tuyến mới và hiện có) với tổng số gần 300 phương tiện, thủ đô Việt Nam cũng có kế hoạch hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành 8 tuyến đường sắt đô thị (metro) với tổng chiều dài khoảng 301 km vào năm 2035, với mục tiêu biến giao thông công cộng trở thành phương thức vận chuyển chính cho người dân thành phố.
Rủi ro đối với những kế hoạch táo bạo
Tạp chí Fulcrum (ISEAS – Yusof Ishak Institute) đăng bài viết của chuyên gia nổi tiếng Lê Hồng Hiệp về cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay và những tác động của nó đối với Việt Nam. Dự trữ xăng dầu tại Việt Nam bao gồm dự trữ quốc gia và dự trữ thương mại, hiện chủ yếu đáp ứng nhu cầu trong thời gian ngắn, thường dưới 30-45 ngày, thấp hơn đáng kể so với các nước láng giềng trong khu vực. Tình trạng dự trữ yếu kém này khiến Việt Nam dễ bị tổn thương trước những gián đoạn kéo dài. Nếu chiến tranh Iran không sớm chấm dứt, quỹ đạo tăng trưởng kinh tế đầy tham vọng của Việt Nam sẽ đối mặt với những thách thức lớn, đặc biệt là rủi ro về an ninh năng lượng, do phụ thuộc quá nhiều vào dầu thô và các sản phẩm dầu khí nhập khẩu. Tình trạng thiếu hụt năng lượng kéo dài sẽ gây rủi ro cho kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026-2030 đầy tham vọng, hướng tới tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên, khi giá nhiên liệu liên tục ở mức cao và sự không chắc chắn về nguồn cung làm gián đoạn hoạt động kinh tế, tăng chi phí sản xuất và làm suy yếu khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp chế tạo. Cuộc khủng hoảng hiện nay có những tác động lâu dài đáng kể đến chiến lược năng lượng và chính sách đối ngoại của Việt Nam. Nó có thể khiến Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi năng lượng mạnh mẽ, tập trung vào năng lượng tái tạo và xem xét hạt nhân để giảm phụ thuộc nhập khẩu dầu khí. Hơn nữa, Việt Nam có thể tăng cường nỗ lực đẩy nhanh việc sử dụng xe điện và mở rộng dự trữ dầu mỏ để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc trong tương lai. Sự phục hồi mạnh mẽ hơn sau cuộc khủng hoảng này có thể củng cố con đường hướng tới độc lập năng lượng và tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam. Mặt khác, chuyên gia nhận định rằng, nếu cuộc khủng hoảng này làm suy yếu Việt Nam, nó có thể làm tăng tính dễ tổn thương về năng lượng và chiến lược trong bối cảnh toàn cầu ngày càng bất ổn.
