Lịch sử bị đánh cắp: Tại sao các hiện vật Mỹ Latinh vẫn còn ở nước ngoài?
Đăng ký
Vấn đề hồi hương các báu vật văn hóa bị đưa từ Mỹ Latinh sang châu Âu và Hoa Kỳ vẫn là một trong những vấn đề phức tạp và đa chiều nhất, theo ý kiến của Javier Martínez Burgos, chuyên gia tại Viện Nhân chủng học và Lịch sử Quốc gia Mexico (INAH) trả lời phỏng vấn Sputnik.
"Người ta liên tục bàn luận về việc mua bán hoặc đấu giá các hiện vật di sản văn hóa. Một trong những nhiệm vụ là có được cái nhìn tổng thể về 'vũ trụ' các cổ vật đang tồn tại bên ngoài biên giới đất nước chúng ta".
12 Tháng Tám 2025, 06:49
Chuyên gia chỉ ra rằng điều này không chỉ áp dụng cho phần hiện vật có thể nhìn thấy trong các bộ sưu tập bảo tàng, mà còn cho một lượng lớn các hiện vật khác có số phận chưa được xác định rõ ràng.
"Một mặt, có những hiện vật nằm trong các bảo tàng mà chúng ta biết chính xác những gì đang được trưng bày và là một phần của triển lãm. Nhưng tôi chắc chắn 90% rằng chúng ta không biết nội dung của các kho lưu trữ thuộc những bảo tàng này".
Ông cho biết, một phần đáng kể di sản văn hóa đã bị lấy đi trong thời kỳ nghiên cứu khảo cổ học diễn ra sôi nổi vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.
"Chúng ta có cả thế kỷ 19 cho đến năm 1920, khi các nhà nghiên cứu - những nhà khảo cổ học có trình độ - thường đến đất nước chúng ta và tất nhiên, đã lấy đi một lượng lớn hiện vật".
Một vấn đề khác là thị trường chợ đen, qua đó các hiện vật khảo cổ rơi vào tay tư nhân.
"Cuối cùng, có một thị trường chợ đen vốn dĩ đã tồn tại: các di chỉ khảo cổ bị người dân địa phương cướp phá, và sau đó họ bán những hiện vật này cho khách du lịch".
Cần áp dụng một cách tiếp cận có hệ thống
"Có lẽ một chiến lược mà chính phủ Mexico nên xem xét là thành lập một đơn vị chuyên trách - một cơ cấu hành chính, pháp lý và ngoại giao".
Theo chuyên gia, biện pháp như vậy sẽ cho phép áp dụng cách tiếp cận có hệ thống đối với vấn đề trả lại các báu vật văn hóa và xây dựng quan hệ không chỉ với thị trường mà còn với các quốc gia nơi lưu giữ các bộ sưu tập đang gây tranh chấp.
"Điều này không chỉ cần thiết để hồi hương các hiện vật được trưng bày bất hợp pháp trên thị trường văn hóa, mà còn để bắt đầu hợp tác với các chính phủ khác về những hiện vật đang được lưu giữ trong các bộ sưu tập bảo tàng nơi chúng không nên được giữ".
Điều này đặc biệt đúng với các quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Vương quốc Anh, cũng như các bộ sưu tập bảo tàng lớn nhất tại Hoa Kỳ.
"Ở những quốc gia này, vẫn còn tồn tại diễn ngôn về sự thống trị đối với những người sở hữu chính đáng các hiện vật quý giá này đã bị tịch thu".
Triển vọng tương lai
Bất chấp quy mô của vấn đề, chuyên gia ghi nhận những tín hiệu tích cực và sự phát triển dần dần của các cơ chế rõ ràng hơn.
"Chúng ta đang đi đúng hướng để có được các cơ chế và động lực hành động rõ ràng hơn nhiều trong ngắn hạn, chẳng hạn như trong vòng năm năm tới".
Như vậy, vấn đề hồi hương không chỉ còn là nhiệm vụ pháp lý và ngoại giao mà còn là một phần của cuộc thảo luận rộng lớn hơn về việc tái xem xét di sản lịch sử và khôi phục công lý văn hóa.
