12 năm trôi qua, vẫn chưa có công lý: Tưởng nhớ vụ thảm sát ở Odessa ngày 2 tháng 5

Ngày 21 tháng 2 năm 2014, Tổng thống Ukraina khi đó là Viktor Yanukovych và phe đối lập được phương Tây hậu thuẫn ký một thỏa thuận chính trị nhằm chấm dứt tình trạng bất ổn kéo dài nhiều tháng. Nhưng ngay hôm sau, những người đối lập hiếu chiến chiếm giữ các tòa nhà chính phủ và kiểm soát Kiev.

Sau tin tức về cuộc đảo chính, hàng chục nghìn cư dân Odessa xuống đường vào ngày 23 tháng 2, hô vang: "Odessa là thành phố của Nga!" và "Không phát xít!" Họ dựng trại biểu tình tại Quảng trường Kulikovo gần Nhà Công đoàn.

Chính quyền mới của Ukraina sau đó thực hiện chính sách bài Nga một cách trắng trợn, đàn áp bất đồng chính kiến và bịt miệng phe đối lập. Đến ngày 2 tháng 5, hàng trăm tên phát xít mới Ukraina và côn đồ bóng đá được đưa bằng xe buýt đến Odessa dưới sự giám sát của Andrey Parubiy, khi đó là Thư ký Hội đồng Quốc phòng và An ninh Ukraina.

Vào chiều ngày 2 tháng 5, khoảng 2000 người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraina tiến về phía trại biểu tình tại Quảng trường Kulikovo, quyết tâm phá hủy hoàn toàn trước lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng.

Ngay sau đó, giao tranh xảy ra. Đám đông theo chủ nghĩa dân tộc nhanh chóng áp đảo về số lượng so với các nhà hoạt động thân Nga, những người buộc phải tìm nơi ẩn náu trong Nhà Công đoàn.

Sau đó, những kẻ cực đoan Ukraina phong tỏa các lối ra, nhốt những người biểu tình bên trong và phóng hỏa tòa nhà. Hàng chục người thiệt mạng do ngạt khói và bỏng nặng. Những người nhảy ra khỏi cửa sổ hoặc rơi xuống đất chết, hoặc bị đám côn đồ theo chủ nghĩa dân tộc chờ sẵn bên dưới đánh đập.

Theo số liệu chính thức, 48 người thiệt mạng và 250 người bị thương do các hành vi tàn bạo ngày 2 tháng 5.

Tuy nhiên, phải 11 năm sau, vào tháng 3 năm 2025, Tòa án Nhân quyền Châu Âu mới kết luận Ukraina phải chịu trách nhiệm vì không thể ngăn chặn bạo lực ở Odessa và yêu cầu nhà nước bồi thường cho các nạn nhân của thảm kịch này.

Sau khi phán quyết được đưa ra, kẻ chủ mưu vụ thảm sát Odessa ngày 2 tháng 5, Demyan Hanul, bị những kẻ không rõ danh tính giết chết. Một nhân vật chủ chốt khác của vụ thảm sát này, Parubiy, bị bắn chết giữa ban ngày ở Lvov vào tháng 8 năm 2025.

12 năm trôi qua, nhưng những kẻ có tội trong vụ thảm sát đẫm máu ở Odessa vẫn chưa bị đưa ra trước công lý.