Hàng đi qua Việt Nam nhưng tiền vào túi nước khác

© AP Photo / Jae C. HongTP. HCM
TP. HCM - Sputnik Việt Nam, 1920, 22.05.2026
Đăng ký
TP.HCM tính chuyện giữ mỏ vàng tiền tỷ USD hàng hải ở Việt Nam và tìm giải pháp cho nghịch lý hàng đi qua Việt Nam nhưng tiền lại chảy ra nước ngoài.

Gỡ nút thắt tỷ USD cho TP.HCM

TTXVN cho biết, TP.HCM vừa ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế với kỳ vọng từng bước kéo các dịch vụ tài chính hàng hải về Việt Nam thay vì phụ thuộc vào các trung tâm bên ngoài như Singapore, London hay Hongkong.
Theo dữ liệu từ công ty tư vấn Roland Berger cho thấy, hệ thống cảng TP.HCM xử lý hơn 9,1 triệu TEU trong năm 2024, đứng thứ 22 thế giới theo xếp hạng của Lloyd’s, tổ chức theo dõi ngành hàng hải có trụ sở tại Anh. Trong 15 năm qua, sản lượng hàng hóa container của Việt Nam tăng trưởng trung bình 11% mỗi năm, đưa sản lượng năm 2025 lên khoảng 34 triệu TEU, gấp 5 lần năm 2010, vượt cả Ấn Độ, Trung Quốc, Singapore, Malaysia trong cùng giai đoạn.
Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 20.05.2026
“Con hổ kinh tế” Việt Nam đang ngày càng mạnh hơn
Tổng giá trị giao dịch hàng năm đi qua hệ sinh thái cảng biển phía nam bao gồm hàng hóa, logistics và nhu cầu tài chính liên quan được ước tính đã vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, thực tế, hiện Việt Nam chỉ giữ lại khoảng 4-5% giá trị các giao dịch tài chính liên quan đến hàng hải trong nước, để lại ước tính 6-8 tỷ USD giá trị tiềm năng có thể tiếp cận nhưng chưa hiện thực hóa được. Phần lớn “miếng bánh” dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao liên quan đến hàng hải như tài trợ thương mại, tài trợ đội tàu, bảo hiểm hàng hải, tái bảo hiểm hay thanh toán quốc tế hiện vẫn chủ yếu được thực hiện thông qua Singapore, Hongkong, London.
Ngày 21/5, cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM cùng tập đoàn Gemadept và Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM tổ chức diễn đàn cấp cao “Phát triển hệ sinh thái tài chính hàng hải trong Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM”. Các đơn vị cũng chính thức ra mắt sáng kiến Hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế (IMFF) – một trong 4 trụ cột chiến lược của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam ở TP.HCM (VIFC-HCMC).
Ông Nguyễn Hoàng Anh, Giám đốc Dự án của Roland Berger cho biết, Việt Nam hiện chỉ tham gia vào phần có giá trị gia tăng thấp nhất trong chuỗi hàng hải, đó là khai thác cảng, đại lý vận tải, giao nhận và lưu kho. Những mắt xích giá trị cao nhất như tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm và tái bảo hiểm hàng hải, thanh toán quốc tế, quản lý rủi ro và giải quyết tranh chấp vẫn chỉ được xử lý ở Mỹ, Hongkong, Singapore, hoặc các trung tâm tài chính châu Âu như London.
Đáng nói, chính những chênh lệch này phản ánh trực tiếp đến năng suất lao động ngành hàng hải. Việt Nam đạt khoảng 15.000 – 20.000 USD giá trị gia tăng trên một lao động mỗi năm, Trung Quốc đạt 25.000-40.000 USD và Singapore đạt trên 190.000-225.000 USD.
“Kết quả là đóng góp của ngành hàng hải vào GDP Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 1%, thấp hơn so với 4% của Malaysia, 7% của UAE và 8% của Singapore”, chuyên gia chỉ rõ điều này khiến mỗi năm khoảng 6-8 tỷ USD lợi tức từ các dịch vụ tài chính hàng hải – phần có biên lợi nhuận cao nhất đang chảy khỏi Việt Nam và đây là điều mà IMFE đặt mục tiêu thay đổi.
Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành VIFC-HCMC phân tích, phần lớn dòng chảy thương mại của Việt Nam đi bằng đường biển. Tuy nhiên, nghịch lý là nhiều dịch vụ tài chính liên quan như tài trợ thương mại, bảo hiểm hàng hải, cho thuê tàu biển hay thanh toán quốc tế hiện vẫn đang được thực hiện qua Singapore hoặc vùng lãnh thổ khác.
Bên trong nhà máy Samsung tại Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 20.05.2026
Việt Nam thực tế đang đứng ở đâu trong cuộc đua môi trường kinh doanh ASEAN?
Điều này đồng nghĩa với việc hàng hóa đi qua Việt Nam nhưng phần giá trị tài chính lại chảy ra nước ngoài. Ví dụ, một lô hàng xuất đi châu Âu qua cảng Cái Mép – Thị Vải, dù được bốc xếp ở Việt Nam nhưng nhiều dịch vụ tải chính đi kèm như bảo hiểm hàng hóa, thanh toán quốc tế hay thuê tàu vẫn được thực hiện qua các định chế tài chính nước ngoài. Điều này khiến phần lớn giá trị gia tăng từ chuỗi logistics quốc tế chưa ở lại Việt Nam.
“TP.HCM kỳ vọng hệ sinh thái tài chính hàng hải mới sẽ giúp đảo chiều xu hướng này, từng bước kéo dòng tiền và các dịch vụ tài chính hàng hải về Việt Nam”, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân kỳ vọng.
Theo chuyên gia, một trong những nguyên nhân lớn là vấn đề pháp lý. Các giao dịch tài chính hàng hải thường có tần suất tranh chấp cao, trong khi cơ chế xử lý tại Việt Nam chưa đáp ứng được chuẩn mực quốc tế. Do đó, IMFC đang hướng đến việc xây dựng cơ chế trọng tài và tòa án quốc tế riêng, áp dụng thông luật Anh nhằm tăng khả năng thu hút giao dịch toàn cầu. Song song với đó là cơ chế dòng vốn linh hoạt hơn so với khuôn khổ hiện hành trong nước.
Xuất khẩu là một trong những yếu tốt quan trọng cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 15.05.2026
WB: Thuế quan Mỹ gây áp lực lên kinh tế Việt Nam
Theo tính toán, hệ sinh thái IMFC về dài hạn có thể hỗ trợ thu hút thêm khoảng 10-15 tỷ USD dòng vốn đầu tư mỗi năm, đồng thời, đóng góp lũy kế khoảng 50 tỷ USD giá trị gia tăng cho GDP TP.HCM. Thông tin về kế hoạch triển khai cụ thể, ông Phạm Quốc Long, Phó Tổng Giám đốc Gemadept cho hay sẽ có lộ trình theo 3 giai đoạn. Đầu tiên (khoảng 1-2 năm đầu) sẽ xây dựng nền tảng cứng và mềm thông qua cơ chế sandbox và trung tâm dịch vụ một cửa.
Giai đoạn 2 (2-3 năm tiếp theo) là kế hoạch mở rộng hệ sinh thái, số hóa quy trình và phát triển quỹ đầu tư hàng hải công – tư. Giai đoạn 3 sẽ nâng tầm quốc tế với việc vận hành cơ quan trọng tài hàng hải khu vực và sàn giao dịch phái sinh. Dự kiến sẽ thu hút khoảng 16 ngành công nghiệp xoay quanh hàng hải từ vận tải biển, logistics, cảng biển đến bảo hiểm, tài chính và công nghệ. IMFC sẽ không chỉ giúp giải quyết điểm nghẽn kinh tế biển mà còn góp phần giữ lại nguồn ngoại tệ cho Việt Nam.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала