https://kevesko.vn/20260526/canh-bao-moi-voi-viet-nam-42712657.html
Lancet: Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng vì phá rừng và ô nhiễm không khí
Lancet: Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng vì phá rừng và ô nhiễm không khí
Sputnik Việt Nam
Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí The Lancet Planetary Health số tháng 5/2026 cho thấy việc thay đổi mục đích sử dụng đất tại Đông Nam Á trong gần hai thập... 26.05.2026, Sputnik Việt Nam
2026-05-26T18:50+0700
2026-05-26T18:50+0700
2026-05-26T19:18+0700
việt nam
thông tin
xã hội
rừng
khoa học
nhà khoa học
không khí
https://cdn.img.kevesko.vn/img/07ea/05/1a/42713595_0:316:3078:2047_1920x0_80_0_0_045c41333f7ce79a1072b90ff0a1f8aa.jpg
The Lancet: Việt Nam bị ảnh hưởng nặng từ không khí nhiễm độc do phá rừngViệt Nam được xác định là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nghiên cứu được tài trợ bởi Bộ Giáo dục Singapore và Quỹ Tsao Family Foundation.Nghiên cứu do Đại học Công nghệ Nanyang (NTU Singapore) dẫn đầu đã phân tích tác động của các hoạt động như phá rừng, suy thoái rừng, mở rộng đất nông nghiệp và đô thị hóa tại Đông Nam Á giai đoạn 2001-2018 đối với chất lượng không khí khu vực.Nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình khí tượng - chất lượng không khí WRF-CMAQ để đánh giá ảnh hưởng của thay đổi sử dụng đất và lớp phủ bề mặt đối với hai chất ô nhiễm chính liên quan tới bệnh tim mạch và hô hấp là bụi mịn PM2.5 và ozone tầng mặt đất (O3). Đồng thời, các mô hình phản ứng nồng độ - sức khỏe cũng được sử dụng để ước tính số ca tử vong vượt mức do thay đổi nồng độ ô nhiễm không khí gây ra. Tác động kinh tế được tính toán dựa trên giá trị thống kê sinh mạng theo từng nhóm tuổi và chi phí điều trị bệnh tật.Kết quả cho thấy riêng trong năm 2018, thay đổi sử dụng đất tại Đông Nam Á có liên quan tới khoảng 13.000 ca tử vong vượt mức, với khoảng tin cậy 95% từ 11.000-14.000 ca. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 7,79 tỷ USD, tương đương 6,24-9,69 tỷ USD theo các kịch bản khác nhau.Trong đó, suy thoái và phá rừng được xác định là nguyên nhân lớn nhất, chiếm khoảng 29,7% tổng gánh nặng tác động. Các nhà khoa học cũng cho biết hơn 60% ảnh hưởng xảy ra thông qua “cơ chế sinh địa lý”, tức việc thay đổi sử dụng đất đã làm biến đổi điều kiện khí hậu cục bộ, từ đó khiến mức độ ô nhiễm không khí trở nên nghiêm trọng hơn.Tiến sĩ Tingting Fang, đồng tác giả chính của nghiên cứu, nhận định rừng đóng vai trò như một “bộ lọc không khí tự nhiên” quan trọng. Khi rừng bị chặt phá hoặc suy thoái, khả năng hấp thụ và loại bỏ chất ô nhiễm trong khí quyển giảm mạnh, khiến bụi mịn PM2.5 và ozone dễ tích tụ hơn. Theo bà, việc mất rừng không chỉ làm suy giảm hệ sinh thái mà còn trực tiếp làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp và tim mạch liên quan đến ô nhiễm không khí đối với hàng triệu người dân.Trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan ghi nhận mức gia tăng lớn nhất về số ca tử vong vượt mức liên quan tới ô nhiễm không khí do thay đổi sử dụng đất. Tại Việt Nam, các khu vực chịu tác động nghiêm trọng nhất tập trung ở Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng - nơi có mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa nhanh và áp lực lớn lên tài nguyên đất đai.Ngoài tác động về sức khỏe, nghiên cứu còn cho thấy ô nhiễm không khí do thay đổi sử dụng đất đang tạo ra gánh nặng kinh tế đáng kể cho khu vực. Tổng thiệt hại trong năm 2018 tương đương khoảng 0,1% GDP toàn Đông Nam Á, trong đó khoảng 1,07 tỷ USD đến từ suy giảm năng suất lao động và 34 triệu USD là chi phí chăm sóc y tế.Giáo sư Steve Hung Lam Yim, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng các cuộc thảo luận về thay đổi sử dụng đất lâu nay chủ yếu tập trung vào biến đổi khí hậu hoặc tăng trưởng kinh tế, trong khi tác động tới chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng chưa được quan tâm đúng mức.Ông nhấn mạnh việc quản lý đất đai hiệu quả hơn, đặc biệt là bảo vệ rừng và quy hoạch phát triển hợp lý, có thể đồng thời mang lại nhiều lợi ích như cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe người dân và thúc đẩy phát triển bền vững trong khu vực, nhất là tại những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng như Indonesia, Việt Nam và Thái Lan.
https://kevesko.vn/20260514/loai-dong-vat-gan-tuyet-chung-tai-xuat-tai-rung-nguyen-sinh-o-viet-nam-42562847.html
https://kevesko.vn/20260216/trung-tam-nhiet-doi-va-su-hoi-sinh-cua-he-sinh-thai-rung-viet-nam-41284627.html
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
tin thời sự
vn_VN
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
việt nam, thông tin, xã hội, rừng, khoa học, nhà khoa học, không khí
việt nam, thông tin, xã hội, rừng, khoa học, nhà khoa học, không khí
Lancet: Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng vì phá rừng và ô nhiễm không khí
18:50 26.05.2026 (Đã cập nhật: 19:18 26.05.2026) Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí The Lancet Planetary Health số tháng 5/2026 cho thấy việc thay đổi mục đích sử dụng đất tại Đông Nam Á trong gần hai thập kỷ qua đã làm chất lượng không khí suy giảm nghiêm trọng, gây khoảng 13.000 ca tử vong vượt mức và thiệt hại kinh tế gần 7,8 tỷ USD chỉ riêng trong năm 2018.
The Lancet: Việt Nam bị ảnh hưởng nặng từ không khí nhiễm độc do phá rừng
Việt Nam được xác định là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nghiên cứu được tài trợ bởi Bộ Giáo dục Singapore và Quỹ Tsao Family Foundation.
Nghiên cứu do Đại học Công nghệ Nanyang (NTU Singapore) dẫn đầu đã phân tích tác động của các hoạt động như
phá rừng, suy thoái rừng, mở rộng đất nông nghiệp và đô thị hóa tại Đông Nam Á giai đoạn 2001-2018 đối với chất lượng không khí khu vực.
Nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình khí tượng - chất lượng không khí WRF-CMAQ để đánh giá ảnh hưởng của thay đổi sử dụng đất và lớp phủ bề mặt đối với hai chất ô nhiễm chính liên quan tới bệnh tim mạch và hô hấp là bụi mịn PM2.5 và ozone tầng mặt đất (O3). Đồng thời, các mô hình phản ứng nồng độ - sức khỏe cũng được sử dụng để ước tính số ca tử vong vượt mức do thay đổi nồng độ ô nhiễm không khí gây ra. Tác động kinh tế được tính toán dựa trên giá trị thống kê sinh mạng theo từng nhóm tuổi và chi phí điều trị bệnh tật.
Kết quả cho thấy riêng trong năm 2018, thay đổi sử dụng đất tại Đông Nam Á có liên quan tới khoảng 13.000 ca tử vong vượt mức, với khoảng tin cậy 95% từ 11.000-14.000 ca. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 7,79 tỷ USD, tương đương 6,24-9,69 tỷ USD theo các kịch bản khác nhau.
Trong đó, suy thoái và phá rừng được xác định là nguyên nhân lớn nhất, chiếm khoảng 29,7% tổng gánh nặng tác động. Các nhà khoa học cũng cho biết hơn 60% ảnh hưởng xảy ra thông qua “cơ chế sinh địa lý”, tức việc thay đổi sử dụng đất đã làm biến đổi điều kiện khí hậu cục bộ, từ đó khiến mức độ ô nhiễm không khí trở nên nghiêm trọng hơn.
Tiến sĩ Tingting Fang, đồng tác giả chính của nghiên cứu, nhận định rừng đóng vai trò như một “bộ lọc không khí tự nhiên” quan trọng. Khi rừng bị chặt phá hoặc suy thoái, khả năng hấp thụ và loại bỏ chất ô nhiễm trong khí quyển giảm mạnh, khiến bụi mịn PM2.5 và ozone dễ tích tụ hơn. Theo bà, việc mất rừng không chỉ làm suy giảm hệ sinh thái mà còn trực tiếp làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp và tim mạch liên quan đến ô nhiễm không khí đối với hàng triệu người dân.
Trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan ghi nhận mức gia tăng lớn nhất về số ca tử vong vượt mức liên quan tới ô nhiễm không khí do thay đổi sử dụng đất. Tại Việt Nam, các khu vực chịu tác động nghiêm trọng nhất tập trung ở
Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng - nơi có mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa nhanh và áp lực lớn lên tài nguyên đất đai.
Ngoài tác động về sức khỏe, nghiên cứu còn cho thấy ô nhiễm không khí do thay đổi sử dụng đất đang tạo ra gánh nặng kinh tế đáng kể cho khu vực. Tổng thiệt hại trong năm 2018 tương đương khoảng 0,1% GDP toàn Đông Nam Á, trong đó khoảng 1,07 tỷ USD đến từ suy giảm năng suất lao động và 34 triệu USD là chi phí chăm sóc y tế.
Giáo sư Steve Hung Lam Yim, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng các cuộc thảo luận về thay đổi sử dụng đất lâu nay chủ yếu tập trung vào biến đổi khí hậu hoặc tăng trưởng kinh tế, trong khi tác động tới chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng chưa được quan tâm đúng mức.
Ông nhấn mạnh việc quản lý đất đai hiệu quả hơn, đặc biệt là bảo vệ rừng và quy hoạch phát triển hợp lý, có thể đồng thời mang lại nhiều lợi ích như cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe người dân và thúc đẩy phát triển bền vững trong khu vực, nhất là tại những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng như
Indonesia, Việt Nam và Thái Lan.
