Than đá hay khí đốt: Xung đột tại Trung Đông buộc châu Á phải tái cấu trúc cán cân năng lượng

© Depositphotos.com / agnormark.gmail.comKhai thác than
Khai thác than - Sputnik Việt Nam, 1920, 01.06.2026
Đăng ký
Xung đột tại Trung Đông, tình trạng thiếu khí đốt và giá cả tăng vọt đã đẩy các nước nhập khẩu LNG vào thế khó. Họ buộc phải đẩy mạnh nhập khẩu than đá và điều chỉnh lại chiến lược năng lượng của mình.
Than đá thường được gọi là "nhiên liệu bẩn" đã chứng tỏ là một công cụ quan trọng để điều chỉnh cán cân năng lượng.

Nguồn cung đáng tin cậy

Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã làm giảm 20% nguồn cung khí LNG trên thị trường toàn cầu. Giá khí đốt tăng vọt khiến than đá quay trở lại mạnh mẽ, nhiều nước buộc phải quay lại với than - nguồn dự trữ dễ tiếp cận và đáng tin cậy nhất.
Tại châu Á, giá khí LNG tăng hơn gấp đôi, nhưng khu vực này lại có nhiều nhà máy điện than. Nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch ngay lập tức tăng lên.
Trong quý đầu năm nay, xuất khẩu than của Nga tăng 4,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 65,7 triệu tấn. Tháng 4, con số này tăng 18%, đạt mức kỷ lục 19,9 triệu tấn/tháng.
Đường ống Gazela vận chuyển khí đốt của Nga sang EU - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.05.2026
EU tăng gấp đôi nhập khẩu LNG từ Nga trong tháng 3
Nhu cầu than nhập khẩu của các quốc gia/vùng lãnh thổ châu Á tăng vọt. Hàn Quốc tăng gấp 1,9 lần, Nhật Bản tăng 128,5% và Đài Loan tăng 44%.
Các nền kinh tế lớn nhất trong khu vực đã tăng đáng kể sản lượng điện từ than đá. Hàn Quốc tăng 39,7%, chạm mức cao nhất kể từ năm 2019. Ở Nhật Bản sản lượng điện than tăng 11,1%, mức tăng mạnh nhất. Ngược lại, sản lượng điện khí giảm 12,9%.
"Nhu cầu gia tăng của châu Á được giải thích bởi cơ cấu cán cân năng lượng của khu vực này. Không giống như châu Âu, nơi chương trình khử carbon được thể chế hóa và hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo và khí hóa lỏng (LNG), các quốc gia châu Á vẫn tiếp tục tích cực sử dụng than đá. Hơn nữa, sự tăng trưởng nhanh chóng của ngành công nghiệp và tiêu thụ năng lượng đòi hỏi sự ổn định, điều mà các nguồn năng lượng tái tạo hiện không thể cung cấp", ông Vladislav Airapetov, Chủ tịch Hội đồng quản trị của Tập đoàn MRT, nhận định.

"Tích lũy dự trữ"

Năm ngoái, châu Âu nhập khẩu 37,4 triệu tấn than đá - ít hơn 2,2 lần so với năm 2022 khi có một chuỗi các cuộc khủng hoảng liên tiếp (khi đó là 81,7 triệu tấn).
Mỹ cũng đang tiếp tục theo đuổi mục tiêu giảm sản lượng điện từ than đá, nhưng, các nước EU còn có các quy định về khí hậu, theo nhận định của ông Vadim Petrov, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Sinh thái toàn Nga thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Hiện nay, chiến lược cần phải được điều chỉnh khẩn cấp. Trong bối cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, trữ lượng than đá cần phải được bổ sung.
Các xe bồn LNG được nạp khí tại trạm xuất xe bồn thuộc kho LNG của PV GAS, chuẩn bị vận chuyển cung cấp năng lượng cho các khách hàng công nghiệp. Ảnh: TTXVN phát - Sputnik Việt Nam, 1920, 28.04.2026
Việt Nam chạy đua mua khí LNG giữa căng thẳng Trung Đông
Lệnh cấm vận nhập khẩu than đá từ Nga do Liên minh châu Âu (EU) ban hành chính thức từ tháng 8 năm 2022 vẫn còn hiệu lực, vì vậy EU đang dựa vào các nhà cung cấp thay thế. Trong khi đó, Matxcơva từ lâu đã chuyển hướng dòng xuất khẩu than sang châu Á và Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo dữ liệu từ các công ty theo dõi tàu biển Kpler và Vortexa và ước tính sơ bộ của Eurostat, nhập khẩu than nhiệt và than cốc bằng đường biển vào các nước EU đã tăng 24% từ tháng 1 đến tháng 4 so với cùng kỳ năm 2025, đạt 14,1 triệu tấn.
Các chính phủ, trước đây đã cam kết loại bỏ dần nhiên liệu "bẩn", đang kéo dài tuổi thọ và khởi động lại các nhà máy điện than để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn điện và kiểm soát chi phí.
Ví dụ, Quốc hội Ý đã chính thức bỏ phiếu thông qua việc dời thời hạn loại bỏ hoàn toàn điện than từ năm 2025 sang năm 2038 và sẵn sàng khởi động lại các nhà máy nhiệt điện. Đức cũng đang xem xét điều tương tự.
Các quy tắc đang được viết lại—trong thời điểm khó khăn, họ quay trở lại với than đá "bẩn". Nhu cầu than đá toàn cầu như một nguồn năng lượng chính đã tăng vọt, theo OilPrice.
Việc khôi phục một phần hoạt động của các nhà máy nhiệt điện than là một giải pháp hợp lý, đơn giản và nhanh chóng nhất để giảm thiểu rủi ro năng lượng, - ông Pavel Maryshev, thành viên Hội đồng chuyên gia tại Hiệp hội Khí đốt Nga, nhấn mạnh.

Công cụ ổn định thị trường

Dĩ nhiên, việc quay trở lại kỷ nguyên than đá trên diện rộng là điều bất khả thi. Khí carbon dioxide từ lâu đã được công nhận là một trong những tác nhân chính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu, chiếm tới 40% tổng lượng khí thải nhà kính. Để tạo ra cùng một lượng năng lượng, than đá thường thải ra lượng CO2 nhiều gấp 2 lần so với khí tự nhiên.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, vẫn còn quá sớm để từ bỏ nguồn năng lượng quý giá này. Trong trung hạn, than đá sẽ tiếp tục được coi là một nguyên liệu thô thiết yếu.
"Giá cả tương đối phải chăng và dễ dự đoán (so với khí đốt) khiến than đá trở nên hấp dẫn đối với các chính phủ đang tìm cách tránh những biến động mạnh về giá điện. Ở những khu vực có sẵn trữ lượng nhiên liệu hóa thạch và cơ sở hạ tầng tương ứng, than đá sẽ vẫn giữ vai trò quan trọng ngay cả khi đối mặt với xu hướng khử carbon toàn cầu", - giáo sư Sergei Tolkachev từ Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga khẳng định.
Cảnh quan của Moskva, Nga - Sputnik Việt Nam, 1920, 24.04.2026
Chuyên gia: Các lệnh trừng phạt mới của EU có thể đẩy Nga chấm dứt sớm nguồn cung LNG cho châu Âu
Theo đó, đối với Matscơva, tình trạng này có nghĩa là doanh thu xuất khẩu tăng lên và vị thế vững chắc hơn tại thị trường châu Á (vốn đã chiếm hơn 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Nga). Nhu cầu bền vững là động lực cốt lõi mở ra tiềm năng phát triển hệ thống cảng biển và đường sắt, cũng như các hợp đồng mới với Ấn Độ, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á.
Tuy nhiên, nhà kinh tế Nadezhda Kapustina cảnh báo rằng, các nhà sản xuất than của Nga không nên coi cơ hội nhất thời này là nền tảng vững chắc cho một chiến lược dài hạn. Đây chỉ là cơ hội tạm thời để hiện đại hóa tài sản, đa dạng hóa địa lý bán hàng và tăng cường chế biến.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала