Việt Nam đua theo Nga, Mỹ và các cường quốc lượng tử hàng đầu thế giới thế nào?

© Ảnh : TTXVN - Nguyễn Văn ĐiệpHội thảo khoa học với chủ đề: “Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới – Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam”
Hội thảo khoa học với chủ đề: “Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới – Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam” - Sputnik Việt Nam, 1920, 23.06.2026
Đăng ký
Từ lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu, công nghệ lượng tử đang dần trở thành mặt trận cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Việt Nam cũng đứng trước yêu cầu phải sớm xác định vị trí và hướng đi trong cuộc đua này.

Công nghệ lượng tử, nếu chậm Việt Nam có thể rơi vào bị động

Tại hội thảo “Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới: Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra với Việt Nam” ngày 23/6, các nhà khoa học và chuyên gia nhận định công nghệ lượng tử đã vượt ra khỏi phạm vi nghiên cứu thuần túy để trở thành công nghệ chiến lược, có khả năng tác động sâu rộng tới năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng tự chủ và vị thế quốc gia.
PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng Việt Nam cần sớm nhận diện đúng xu hướng phát triển và tác động của công nghệ này, tránh cả sự chậm trễ lẫn tâm lý chạy theo phong trào. Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái nhận định đây vẫn là lĩnh vực rất phức tạp, với nhiều nội dung trên thế giới còn trong giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm và kiểm chứng.
“Không phải cứ nói đến lượng tử là ngày mai sẽ có ngay sản phẩm, có ngay thị trường hay ứng dụng đại trà”, ông Thái lưu ý.
Dù vậy, theo ông, nếu vì khó khăn mà chậm theo dõi hoặc chậm chuẩn bị, Việt Nam có thể rơi vào thế bị động khi các tiêu chuẩn, chuỗi cung ứng và thị trường đã được các nước khác định hình. Hiện việc ứng dụng các nguyên lý lượng tử đang ngày càng mở rộng trong các lĩnh vực như tính toán, truyền thông, bảo mật, cảm biến, đo lường chính xác, vật liệu, quang tử và nhiều công nghệ hỗ trợ khác.
Bên lề Diễn đàn kỷ niệm 35 năm quan hệ Đối thoại ASEAN - Nga tại Kazan, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đã làm việc với Ông MOGILEVSKY Konstantin Ilyich – Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga.  - Sputnik Việt Nam, 1920, 18.06.2026
Việt Nam hợp tác với Nga về AI, công nghệ lượng tử và vệ tinh tầm thấp
Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt lưu tâm là an toàn dữ liệu. Theo cảnh báo, khi các máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện trong tương lai, nhiều hệ mật mã phổ biến hiện nay có thể bị phá vỡ. Dữ liệu được thu thập từ hôm nay hoàn toàn có thể bị lưu trữ để chờ giải mã khi công nghệ đạt tới trình độ cho phép. Ngoài ra, công nghệ lượng tử còn được kỳ vọng tạo ra những năng lực mới trong mô phỏng, tính toán, cảm biến và vật liệu, phục vụ không chỉ nghiên cứu cơ bản mà còn nhiều lĩnh vực như quốc phòng, an ninh, viễn thông, tài chính, y tế, năng lượng, tài nguyên môi trường và công nghiệp công nghệ cao.
Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó ban Khoa học và Công nghệ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, năm 2025 ghi nhận làn sóng đầu tư mạnh vào công nghệ lượng tử với tổng giá trị cam kết trên toàn cầu lên tới 50 tỷ USD.
Các quốc gia ngày càng coi công nghệ lượng tử là công cụ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn củng cố chủ quyền số, bảo đảm an ninh quốc gia và tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới. Nếu giai đoạn 2019-2020 chỉ xuất hiện khoảng 20 doanh nghiệp khởi nghiệp lượng tử mỗi năm thì hiện nay con số này đã vượt mốc 100 doanh nghiệp.
Cùng với làn sóng đầu tư, nhiều quốc gia cũng siết chặt kiểm soát xuất khẩu đối với các thiết bị, vật liệu và phần mềm liên quan đến lượng tử; đồng thời mở rộng mạng lưới đối tác tin cậy và cạnh tranh quyết liệt trong cuộc đua thu hút nhân tài. Hoa Kỳ hiện được đánh giá là quốc gia dẫn đầu với mô hình Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp dẫn dắt. Từ năm 2018, nước này đã ban hành Đạo luật Sáng kiến lượng tử quốc gia và duy trì mức đầu tư khoảng 700 triệu USD mỗi năm thông qua các tổ chức nghiên cứu thuộc Bộ Quốc phòng.
Trung Quốc theo đuổi mô hình Nhà nước dẫn dắt toàn diện, với tổng đầu tư hơn 15 tỷ USD. Nước này đã xây dựng tuyến truyền thông lượng tử dài trên 2.000 km nối Bắc Kinh với Thượng Hải, đồng thời phóng vệ tinh lượng tử đầu tiên trên thế giới. Liên bang Nga tập trung vào nghiên cứu cơ bản, triển khai thông qua các tập đoàn quốc gia và đã đầu tư khoảng 800 triệu USD trong 5 năm gần đây vào những lĩnh vực mang lợi thế chiến lược trực tiếp. Trong khi đó, Liên minh châu Âu ưu tiên thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Nhật Bản và Hàn Quốc lựa chọn hướng phát triển dựa trên điều phối cấp cao, tận dụng nền tảng sẵn có trong các ngành điện tử và bán dẫn.
Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia nhận định Việt Nam cần sớm xây dựng cơ chế điều phối tổng thể với tầm nhìn dài hạn; ưu tiên đào tạo đội ngũ nhân lực chuyên sâu; đầu tư cho các phòng thí nghiệm trọng điểm và hạ tầng nghiên cứu dùng chung; đồng thời chủ động tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thiếu cơ chế điều phối cấp quốc gia

TS. Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ Lượng tử thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết Việt Nam hiện chưa có chính sách quốc gia cũng như chương trình tổng thể dành riêng cho phát triển công nghệ lượng tử.
Theo ông, dù vật lý lượng tử đã được giảng dạy từ nhiều năm tại các trường đại học và viện nghiên cứu lớn, nội dung đào tạo vẫn chưa được cập nhật theo hướng công nghệ lượng tử hiện đại. Hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế, trong khi doanh nghiệp gần như chưa tham gia tích cực vào lĩnh vực này.
Ông Hưng cho biết sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, một số đơn vị chuyên trách đã bắt đầu hình thành, trong đó có Đại học Quốc gia Hà Nội cùng một số doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn thiếu một kiến trúc điều phối ở cấp quốc gia cùng lộ trình phát triển và cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng. Điều này khiến các nguồn lực dễ bị phân tán, còn hoạt động nghiên cứu và phát triển vẫn diễn ra rời rạc, chưa tạo được hiệu ứng cộng hưởng cần thiết.
An ninh mạng - Sputnik Việt Nam, 1920, 10.02.2026
Việt Nam tăng tốc làm chủ mật mã lõi, chuẩn bị lá chắn số trước thách thức lượng tử
Bên cạnh đó là hàng loạt điểm nghẽn về năng lực cốt lõi, khoảng cách giữa nghiên cứu với ứng dụng thực tiễn, tình trạng thiếu hụt nhân lực chuyên sâu, thiếu chương trình đào tạo bài bản và cơ chế quản lý chưa phù hợp với đặc thù của lĩnh vực có rủi ro cao, thời gian đầu tư dài như công nghệ lượng tử. Phát biểu tại hội thảo, ông Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhấn mạnh rằng phát triển công nghệ lượng tử cần được xem là một chiến lược quốc gia chứ không đơn thuần là hoạt động nghiên cứu khoa học.
Theo ông, Việt Nam cần ưu tiên bảo vệ an ninh thông tin, chủ quyền số và các hạ tầng thông tin trọng yếu; đồng thời từng bước tham gia chuỗi giá trị ở những lĩnh vực phù hợp như bảo mật hậu lượng tử, tính toán và mô phỏng lượng tử, cảm biến lượng tử, vật liệu lượng tử và các dịch vụ đám mây lượng tử. Các chuyên gia cũng cho rằng Việt Nam cần tiếp cận công nghệ lượng tử theo hướng xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, phát triển song song tư duy, tri thức nền tảng, nguồn nhân lực, hạ tầng nghiên cứu và cơ chế quản trị.
“Chúng ta phải chủ động nhưng không nóng vội; không chạy đua toàn diện với các cường quốc nhưng cũng không đứng ngoài quan sát. Phải đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng và đi đúng vào những khâu tạo ra năng lực thực chất, phù hợp với điều kiện của Việt Nam”, ông Thái chia sẻ quan điểm tại hội thảo.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала