Carbon lên sàn: Cuộc chơi mới của các “ông lớn” phát thải

© Sputnik / Taras IvanovHồ Hoàn Kiếm ở Hà Nội
Hồ Hoàn Kiếm ở Hà Nội - Sputnik Việt Nam, 1920, 29.06.2026
Đăng ký
Từ hôm nay 29/6, hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon sẽ được giao dịch tập trung trên hạ tầng thị trường chứng khoán, tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp đầu tư giảm phát thải.
Ngày 29/6, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức lễ khai trương Sàn giao dịch carbon trong nước.
Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam xác định giá carbon, đưa quyền phát thải và kết quả giảm phát thải trở thành hàng hóa có giá trị kinh tế, được giao dịch tập trung theo nguyên tắc công bằng, công khai và minh bạch.

Biến quyền phát thải thành hàng hóa

Sàn carbon vận hành trên cơ sở tận dụng hạ tầng sẵn có của thị trường chứng khoán. Hàng hóa giao dịch gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Hạn ngạch là quyền phát thải được phân bổ trước cho doanh nghiệp. Chẳng hạn, một nhà máy xi măng được cấp hạn ngạch 100.000 tấn CO₂ tương đương mỗi năm nhưng chỉ phát thải 90.000 tấn nhờ đầu tư công nghệ và sử dụng nhiên liệu sạch hơn. Phần còn dư 10.000 tấn có thể được bán cho doanh nghiệp khác.
Rừng nhiệt đới ở Singapore - Sputnik Việt Nam, 1920, 21.12.2023
Việt Nam thu về 41 triệu USD từ bán tín chỉ carbon
Tín chỉ carbon được hình thành từ dự án tạo ra lượng giảm hoặc hấp thụ phát thải bổ sung. Một dự án trồng, phục hồi rừng được xác nhận hấp thụ thêm 50.000 tấn CO₂ có thể được cấp 50.000 tín chỉ carbon để bán cho doanh nghiệp có nhu cầu bù trừ phát thải.
Ngược lại, doanh nghiệp phát thải vượt hạn ngạch phải mua thêm quyền phát thải hoặc sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ theo quy định.
Sàn carbon sẽ ghi nhận, tổ chức và bảo đảm các giao dịch này được thực hiện minh bạch.

Tạo động lực kinh tế để giảm phát thải

Trong nhiều năm, hoạt động giảm phát thải tại Việt Nam chủ yếu được thực hiện thông qua quy định hành chính hoặc chương trình hợp tác quốc tế. Từ ngày 29/6, doanh nghiệp có thêm công cụ thị trường để thực hiện nghĩa vụ phát thải.
Doanh nghiệp giảm phát thải tốt có thể thu lợi từ phần hạn ngạch dư thừa. Các tổ chức phát triển dự án tạo tín chỉ carbon cũng có thêm “đầu ra” trong nước, bên cạnh phương án bán tín chỉ ra nước ngoài qua trung gian.
Trong khi đó, doanh nghiệp phát thải nhiều phải cân nhắc giữa đầu tư công nghệ sạch và bỏ thêm chi phí mua quyền phát thải.
Cơ chế này cho phép những ngành có khả năng giảm phát thải dễ hơn thực hiện trước, sau đó bán lại quyền phát thải cho các ngành khó cắt giảm hơn, góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero với chi phí tối ưu, đồng thời bảo đảm sản xuất và tăng trưởng bền vững.

Tận dụng hạ tầng thị trường chứng khoán

Theo quy định, hệ thống giao dịch hàng hóa carbon được đặt tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Hệ thống lưu ký và thanh toán do Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đảm nhiệm.
Dữ liệu về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon được quản lý tập trung trên hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý.
Việc tận dụng hạ tầng thị trường chứng khoán giúp sử dụng ngay nền tảng công nghệ đã được kiểm chứng về an toàn, bảo mật và khả năng xử lý giao dịch.
Trong nhiều tháng qua, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và HNX đã kiểm thử hệ thống, đối soát dữ liệu và xây dựng quy trình xử lý sự cố.
Nhà máy xi măng Bình Phước - Sputnik Việt Nam, 1920, 23.06.2026
Việt Nam cho doanh nghiệp lớn “mua quyền phát thải” từ cuối tháng 6

Hoàn tất các điều kiện vận hành

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, khuôn khổ pháp lý, quy chế nghiệp vụ, hàng hóa giao dịch, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ chế thanh toán đã cơ bản hoàn tất, bảo đảm sàn carbon vận hành đúng lộ trình.
Trong tháng 5 và tháng 6/2026, các đơn vị tổ chức kiểm thử nội bộ và kiểm thử toàn thị trường. Kết quả cho thấy việc kết nối giữa hệ thống đăng ký quốc gia, hệ thống giao dịch, lưu ký và thanh toán ổn định; quy trình nghiệp vụ và trao đổi dữ liệu đáp ứng yêu cầu thực tế.
BIDV được lựa chọn làm ngân hàng thanh toán cho sàn giao dịch carbon theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, bảo đảm các yêu cầu về năng lực tài chính, kỹ thuật và nghiệp vụ.
Các đơn vị thuộc Bộ Tài chính cũng tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo và chương trình tập huấn để phổ biến quy định pháp luật, quy trình nghiệp vụ và cơ chế vận hành cho các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.
Việc khai trương Sàn giao dịch carbon ngày 29/6/2026 là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала