https://kevesko.vn/20260713/van-dang-hoat-dong-chien-dich-doc-dao-cua-lien-xo-da-lam-kinh-ngac-ca-the-gioi-43309884.html
"Vẫn đang hoạt động." Chiến dịch độc đáo của Liên Xô đã làm kinh ngạc cả thế giới
"Vẫn đang hoạt động." Chiến dịch độc đáo của Liên Xô đã làm kinh ngạc cả thế giới
Sputnik Việt Nam
Hàng nghìn nhà máy, hơn 1,5 triệu toa tàu hỏa không ngừng di chuyển về phía đông—chiến thắng đã được tạo dựng ngay từ những ngày đầu tiên của cuộc chiến không... 13.07.2026, Sputnik Việt Nam
2026-07-13T21:42+0700
2026-07-13T21:42+0700
2026-07-13T21:42+0700
quan điểm-ý kiến
liên xô
nga
chuyên gia
chiến tranh vệ quốc vĩ đại
nhà máy
doanh nghiệp
an-22
il-76
https://cdn.img.kevesko.vn/img/07ea/07/0d/43310268_0:136:3157:1912_1920x0_80_0_0_8aae1b84b777a3e2491ebf178355921e.jpg
Ở các nước Liên Xô cũ, cuộc sơ tán công nghiệp được coi như một chiến công, trong khi ở phương Tây, nó được gọi là “một trong những kỳ tích tổ chức vĩ đại nhất lịch sử nhân loại”. Sau đây là tài liệu của Sputnik về trang sử vẻ vang này trong lịch sử Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.Không theo kế hoạchNgay từ những ngày đầu chiến tranh, mối đe dọa đối với các khu vực công nghiệp của Liên Xô tại châu Âu đã rất rõ ràng. Nhận thấy tương lai của đất nước phụ thuộc vào năng lực sản xuất quân sự, ngày 24 tháng 6 năm 1941, Joseph Stalin quyết định thành lập Hội đồng Di tản trực thuộc Hội đồng Dân ủy Nhân dân Liên Xô và giao quyền lãnh đạo cho Lazar Kaganovich. Các ủy ban di tản được thành lập tại các xí nghiệp công nghiệp, và các điểm di tản được thiết lập dọc theo các tuyến đường sắt.Để che giấu ý đồ khỏi sự trinh sát của kẻ thù, việc tháo dỡ và bốc xếp được thực hiện vào ban đêm bất cứ khi nào có thể. Người Đức biết rằng Liên Xô đang rút một phần tiềm năng công nghiệp khỏi các khu vực tiền tuyến, nhưng họ không thể nào đoán được quy mô của chiến dịch này.Không có kế hoạch nào được sắp xếp trước. Quân đội Đức Quốc xã đã chiếm đóng khoảng một phần sáu tổng chiều dài mạng lưới đường sắt Liên Xô. Và Kaganovich phải đối mặt với những nhiệm vụ vô cùng phức tạp ngay cả đối với vị Ủy viên Nhân dân giàu kinh nghiệm và cộng sự quyền lực nhất của Stalin. Anastas Mikoyan, Ủy viên Nhân dân phụ trách Ngoại thương, nhớ lại rằng, quy mô của cuộc di tản liên tục mở rộng, nhưng lại thiếu thời gian và phương tiện vận chuyển. Đến tháng 7, rõ ràng là Hội đồng Di tản cần một nhà lãnh đạo mới. Và Phó chủ tịch Hội đồng Di tản (do Kaganovich làm Chủ tịch) Shvernik đã tiếp quản vị trí Chủ tịch Hội đồng.Không chỉ máy móc cần được di dời, mà cả công nhân, nguyên vật liệu, tài liệu thiết kế, và trong một số trường hợp, cả máy móc nông nghiệp, ngũ cốc, gia súc và thực phẩm. Hàng nghìn công nhân cùng gia đình và các thiết bị, máy móc có giá trị phải di chuyển hàng nghìn km đến các điểm đến cuối cùng ở vùng Ural, Tây và Đông Siberia, Trung Á và vùng Volga.Ngày 11 tháng 7 năm 1941, Ủy ban Quốc phòng Nhà nước Liên Xô (GKO) đã ban hành sắc lệnh "Về việc sơ tán các doanh nghiệp công nghiệp". Sắc lệnh này nhằm mục đích di chuyển khẩn cấp hơn 100 nhà máy trọng điểm và cơ sở sản xuất khỏi các khu vực tiền tuyến Leningrad, Kiev, Odessa và Vinnitsa đến các vùng an toàn ở phía Đông. Vị trí cụ thể của các địa điểm di dời được xác định khẩn cấp.Trái với suy nghĩ phổ biến, các máy móc không được lắp đặt ở "những cánh đồng trống". Thiết bị cần một địa điểm đã được chuẩn bị sẵn với đường dây điện. Các doanh nghiệp được xây dựng theo các Kế hoạch Năm năm hoặc đang được xây dựng đã được sử dụng làm căn cứ cho các nhà máy được di dời. Ví dụ, thiết bị từ Nhà máy Nevsky mang tên Lenin được đặt tại Sverdlovsk, tại công trường xây dựng Uralturbozavod. Trong một số trường hợp, sản xuất được tổ chức trong các nhà kho.Điều kiện rất khắc nghiệt. Không gian cho thiết bị và công nhân thường không đủ. Các cơ sở chưa hoàn thiện đôi khi thiếu mái che và hệ thống sưởi.Đơn hàng đặc biệtTừ tháng 7 đến tháng 11 năm 1941, khoảng 2.600 nhà máy đã được sơ tán, trong đó có 1.500 nhà máy lớn. Suốt thời chiến, các đoàn tàu đã vận chuyển 25 triệu người đến các vùng phía đông, cùng với máy móc công cụ và các tài sản vật chất khác.Điều này đã tạo ra gánh nặng khổng lồ lên hệ thống đường sắt, vốn chỉ mới được khôi phục vào năm 1941 sau sự tàn phá của Thế chiến I và Nội chiến. Một triệu rưỡi toa xe lửa đã được sử dụng trong vận chuyển. Nếu xếp thành hàng, chúng sẽ trải dài hơn 30.000 km—gấp khoảng năm lần khoảng cách từ Matxcơva đến Vladivostok.Các công nhân đường sắt đã lập nên những chiến công anh hùng dưới làn đạn của kẻ thù. Một ví dụ điển hình là câu chuyện về người lái tàu quả cảm Ivan Efimov. Vào mùa thu năm 1941, trong lúc quân Đức tiến vào thành phố Belev, ông đã lái 10 đoàn tàu chở thiết bị và vật tư sơ tán thành công. Trong chuyến lái chuyến tàu cuối cùng chở đầy đạn dược và nhiên liệu, đoàn tàu của ông bị máy bay địch oanh tạc dữ dội. Dù bị thương nặng tới 6 lần, trong đó có ba vết thương xuyên thấu, ông vẫn kiên cường bám trụ, một mình điều khiển đầu máy đưa đoàn tàu đến đích an toàn và bảo vệ được hàng hóa. Với những cống hiến đặc biệt trong việc vận chuyển hàng hóa cho mặt trận, Ivan Efimov đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Xã hội Chủ nghĩa. Tổng cộng có 127 công nhân đường sắt đã được trao tặng huân chương lao động danh giá và quan trọng nhất của Liên Xô trong suốt thời chiến.Di sản của sự thành côngTrong một thời gian rất ngắn, Liên Xô không chỉ thực hiện một cuộc đại di dời công nghiệp mà còn huy động được nền kinh tế và thiết lập sản xuất hàng loạt, vốn được mở rộng mạnh mẽ khi chiến tranh tiếp diễn. Lịch sử chưa từng chứng kiến điều gì tương tự, nhà báo Cyrus Sulzberger của tờ The New York Times nhận xét. Tháng 6 năm 1942, ông đã ca ngợi chiến dịch di dời công nghiệp vĩ đại này là "một trong những câu chuyện vĩ đại nhất trong lịch sử". Những người nước ngoài khác làm việc tại Liên Xô cũng đồng tình.Ví dụ, một tổ hợp công nghiệp hùng mạnh được đặt biệt danh không chính thức là Tankograd đã được hình thành ở vùng Ural. Các cơ sở sản xuất được di dời từ Matxcơva, Leningrad và Kharkov đã được thành lập tại Nhà máy Máy kéo Chelyabinsk. Trước chiến tranh, chỉ có nhà máy Kharkov sản xuất động cơ diesel V-2 cho xe tăng T-34 và KV.Từ năm 1941 đến 1945, Tankograd đã sản xuất khoảng 18.000 xe tăng và pháo tự hành, trong đó một phần ba là các phiên bản cải tiến của T-34 - loại xe tăng được sản xuất nhiều nhất trong Thế chiến II. Hiện tại, tập đoàn Uralvagonzavod ở Nizhny Tagil là di sản cốt lõi của Tankograd, tiếp tục duy trì vị thế khi thiết kế, chế tạo và nâng cấp các dòng xe tăng chủ lực hiện đại cho quân đội Nga.Ngành công nghiệp ở vùng Trung Á cũng đã nhận được động lực phát triển mới. Ví dụ, vào cuối năm 1941, Nhà máy Sửa chữa số 84 đã được di dời từ Khimki, gần Matxcơva, đến Uzbekistan. Và Liên Hiệp Sản xuất Máy bay Tashkent mang tên V.P. Chkalov (TAPOiCh) có tiền thân là Nhà máy Sửa chữa số 84, đã sản xuất máy bay vận tải trong những năm sau chiến tranh, từ các loại máy bay tầm ngắn Il-14 đến các loại máy bay hạng nặng An-22 và Il-76. Nhà máy này vẫn hoạt động cho đến ngày nay, cũng như hàng trăm doanh nghiệp khác ở các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ.
https://kevesko.vn/20260412/nhung-cot-moc-dau-tien-trong-khong-gian-thanh-tuu-toan-cau-cua-nganh-du-hanh-vu-tru-lien-xo-va-nga-42076368.html
https://kevesko.vn/20260509/vai-tro-cua-dong-vat-trong-chien-tranh-ve-quoc-vi-dai-nhu-the-nao-42418574.html
https://kevesko.vn/20240509/tong-thong-putin-cam-on-chu-tich-lao-ve-viec-chuyen-giao-xe-tang-t-34-29709389.html
liên xô
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
tin thời sự
vn_VN
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
quan điểm-ý kiến, liên xô, nga, chuyên gia, chiến tranh vệ quốc vĩ đại, nhà máy, doanh nghiệp, an-22, il-76
quan điểm-ý kiến, liên xô, nga, chuyên gia, chiến tranh vệ quốc vĩ đại, nhà máy, doanh nghiệp, an-22, il-76
"Vẫn đang hoạt động." Chiến dịch độc đáo của Liên Xô đã làm kinh ngạc cả thế giới
Hàng nghìn nhà máy, hơn 1,5 triệu toa tàu hỏa không ngừng di chuyển về phía đông—chiến thắng đã được tạo dựng ngay từ những ngày đầu tiên của cuộc chiến không chỉ ở mặt trận mà còn sâu trong hậu phương.
Ở các nước Liên Xô cũ, cuộc sơ tán công nghiệp được coi như một chiến công, trong khi ở phương Tây, nó được gọi là “một trong những kỳ tích tổ chức vĩ đại nhất lịch sử nhân loại”. Sau đây là tài liệu của Sputnik về trang sử vẻ vang này trong lịch sử
Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.
Ngay từ những ngày đầu chiến tranh, mối đe dọa đối với các khu vực công nghiệp của Liên Xô tại châu Âu đã rất rõ ràng. Nhận thấy tương lai của đất nước phụ thuộc vào năng lực sản xuất quân sự, ngày 24 tháng 6 năm 1941, Joseph Stalin quyết định thành lập Hội đồng Di tản trực thuộc Hội đồng Dân ủy Nhân dân Liên Xô và giao quyền lãnh đạo cho Lazar Kaganovich. Các ủy ban di tản được thành lập tại các xí nghiệp công nghiệp, và các điểm di tản được thiết lập dọc theo các tuyến đường sắt.
Để che giấu ý đồ khỏi sự trinh sát của kẻ thù, việc tháo dỡ và bốc xếp được thực hiện vào ban đêm bất cứ khi nào có thể. Người Đức biết rằng Liên Xô đang rút một phần tiềm năng công nghiệp khỏi các khu vực tiền tuyến, nhưng họ không thể nào đoán được quy mô của chiến dịch này.
Không có kế hoạch nào được sắp xếp trước. Quân đội Đức Quốc xã đã chiếm đóng khoảng một phần sáu tổng chiều dài mạng lưới đường sắt Liên Xô. Và Kaganovich phải đối mặt với những nhiệm vụ vô cùng phức tạp ngay cả đối với vị Ủy viên Nhân dân giàu kinh nghiệm và cộng sự quyền lực nhất của Stalin. Anastas Mikoyan, Ủy viên Nhân dân phụ trách Ngoại thương, nhớ lại rằng, quy mô của cuộc di tản liên tục mở rộng, nhưng lại thiếu thời gian và phương tiện vận chuyển. Đến tháng 7, rõ ràng là Hội đồng Di tản cần một nhà lãnh đạo mới. Và Phó chủ tịch Hội đồng Di tản (do Kaganovich làm Chủ tịch) Shvernik đã tiếp quản vị trí Chủ tịch Hội đồng.
Không chỉ máy móc cần được di dời, mà cả công nhân, nguyên vật liệu, tài liệu thiết kế, và trong một số trường hợp, cả máy móc nông nghiệp, ngũ cốc, gia súc và thực phẩm. Hàng nghìn công nhân cùng gia đình và các thiết bị, máy móc có giá trị phải di chuyển hàng nghìn km đến các điểm đến cuối cùng ở vùng Ural, Tây và Đông Siberia, Trung Á và vùng Volga.
Ngày 11 tháng 7 năm 1941, Ủy ban Quốc phòng Nhà nước Liên Xô (GKO) đã ban hành sắc lệnh "Về việc sơ tán các doanh nghiệp công nghiệp". Sắc lệnh này nhằm mục đích di chuyển khẩn cấp hơn 100 nhà máy trọng điểm và cơ sở sản xuất khỏi các khu vực tiền tuyến Leningrad, Kiev, Odessa và Vinnitsa đến các vùng an toàn ở phía Đông. Vị trí cụ thể của các địa điểm di dời được xác định khẩn cấp.
Trái với suy nghĩ phổ biến, các máy móc không được lắp đặt ở "những cánh đồng trống". Thiết bị cần một địa điểm đã được chuẩn bị sẵn với đường dây điện. Các doanh nghiệp được xây dựng theo các Kế hoạch Năm năm hoặc đang được xây dựng đã được sử dụng làm căn cứ cho các nhà máy được di dời. Ví dụ, thiết bị từ Nhà máy Nevsky mang tên Lenin được đặt tại Sverdlovsk, tại công trường xây dựng Uralturbozavod. Trong một số trường hợp, sản xuất được tổ chức trong các nhà kho.
Điều kiện rất khắc nghiệt. Không gian cho thiết bị và công nhân thường không đủ. Các cơ sở chưa hoàn thiện đôi khi thiếu mái che và hệ thống sưởi.
"Nhiệt độ là -40 độ C. Nhưng các xưởng vẫn hoạt động. Công nhân phải làm việc ngoài trời - không có mái che. Các em buộc phải đứng trên các thùng gỗ, hộp các-tông lật úp hoặc bục gỗ để với tới các bàn máy móc," - ông Dmitry Ustinov, Ủy viên Nhân dân Bộ Vũ khí, sau này là Bộ trưởng Quốc phòng và Nguyên soái Liên Xô, nhớ lại tình hình tại Nhà máy Kalinin ở vùng Ural.
Từ tháng 7 đến tháng 11 năm 1941, khoảng 2.600 nhà máy đã được sơ tán, trong đó có 1.500 nhà máy lớn. Suốt thời chiến, các đoàn tàu đã vận chuyển 25 triệu người đến các vùng phía đông, cùng với máy móc công cụ và các tài sản vật chất khác.
Điều này đã tạo ra gánh nặng khổng lồ lên hệ thống đường sắt, vốn chỉ mới được khôi phục vào năm 1941 sau sự tàn phá của Thế chiến I và Nội chiến. Một triệu rưỡi toa xe lửa đã được sử dụng trong vận chuyển. Nếu xếp thành hàng, chúng sẽ trải dài hơn 30.000 km—gấp khoảng năm lần khoảng cách từ Matxcơva đến Vladivostok.
"Các đoàn tàu di chuyển theo đội hình giống như xe điện: nối tiếp nhau, với hai đoàn tàu trên mỗi đoạn đường ray. Đoàn tàu xe lửa lê bước chậm chạp như ốc sên, và phía trước, cách đầu máy hai hoặc ba mét, tôi thấy đèn nhấp nháy ở toa cuối cùng của đoàn tàu phía trước," - tài xế tàu hỏa Alexander Zharinov hồi tưởng lại.
Các công nhân đường sắt đã lập nên những chiến công anh hùng dưới làn đạn của kẻ thù. Một ví dụ điển hình là câu chuyện về người lái tàu quả cảm Ivan Efimov. Vào mùa thu năm 1941, trong lúc quân Đức tiến vào thành phố Belev, ông đã lái 10 đoàn tàu chở thiết bị và vật tư sơ tán thành công. Trong chuyến lái chuyến tàu cuối cùng chở đầy đạn dược và nhiên liệu, đoàn tàu của ông bị máy bay địch oanh tạc dữ dội. Dù bị thương nặng tới 6 lần, trong đó có ba vết thương xuyên thấu, ông vẫn kiên cường bám trụ, một mình điều khiển đầu máy đưa đoàn tàu đến đích an toàn và bảo vệ được hàng hóa. Với những cống hiến đặc biệt trong việc vận chuyển hàng hóa cho mặt trận, Ivan Efimov đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Xã hội Chủ nghĩa. Tổng cộng có 127 công nhân đường sắt đã được trao tặng huân chương lao động danh giá và quan trọng nhất của Liên Xô trong suốt thời chiến.
Trong một thời gian rất ngắn, Liên Xô không chỉ thực hiện một cuộc đại di dời công nghiệp mà còn huy động được nền kinh tế và thiết lập sản xuất hàng loạt, vốn được mở rộng mạnh mẽ khi chiến tranh tiếp diễn. Lịch sử chưa từng chứng kiến điều gì tương tự, nhà báo Cyrus Sulzberger của tờ The New York Times nhận xét. Tháng 6 năm 1942, ông đã ca ngợi chiến dịch di dời công nghiệp vĩ đại này là "một trong những câu chuyện vĩ đại nhất trong lịch sử". Những người nước ngoài khác làm việc tại Liên Xô cũng đồng tình.
"Câu chuyện về việc toàn bộ các nhà máy và hàng triệu người được vận chuyển về phía đông, cách các nhà máy này được khôi phục trong một thời gian rất ngắn và trong điều kiện vô cùng khó khăn, cách họ đã xoay xở để tăng sản lượng đáng kể trong năm 1942 - trên hết là một câu chuyện về sức sống mãnh liệt đáng kinh ngạc của con người," nhà báo, phóng viên chiến trường người Anh Alexander Werth viết.
Ví dụ, một tổ hợp công nghiệp hùng mạnh được đặt biệt danh không chính thức là Tankograd đã được hình thành ở vùng Ural. Các cơ sở sản xuất được di dời từ Matxcơva, Leningrad và Kharkov đã được thành lập tại Nhà máy Máy kéo Chelyabinsk. Trước chiến tranh, chỉ có nhà máy Kharkov sản xuất động cơ diesel V-2 cho
xe tăng T-34 và KV.
Từ năm 1941 đến 1945, Tankograd đã sản xuất khoảng 18.000 xe tăng và pháo tự hành, trong đó một phần ba là các phiên bản cải tiến của T-34 - loại xe tăng được sản xuất nhiều nhất trong Thế chiến II. Hiện tại, tập đoàn Uralvagonzavod ở Nizhny Tagil là di sản cốt lõi của Tankograd, tiếp tục duy trì vị thế khi thiết kế, chế tạo và nâng cấp các dòng xe tăng chủ lực hiện đại cho quân đội Nga.
Ngành công nghiệp ở vùng Trung Á cũng đã nhận được động lực phát triển mới. Ví dụ, vào cuối năm 1941, Nhà máy Sửa chữa số 84 đã được di dời từ Khimki, gần Matxcơva, đến Uzbekistan. Và Liên Hiệp Sản xuất Máy bay Tashkent mang tên V.P. Chkalov (TAPOiCh) có tiền thân là Nhà máy Sửa chữa số 84, đã sản xuất máy bay vận tải trong những năm sau chiến tranh, từ các loại máy bay tầm ngắn Il-14 đến các loại máy bay hạng nặng An-22 và
Il-76. Nhà máy này vẫn hoạt động cho đến ngày nay, cũng như hàng trăm doanh nghiệp khác ở các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ.
