«Dấu hiệu dễ tổn thương». Hoa Kỳ bắt đầu chiến dịch mới chống Iran
© REUTERS U.S. Central Command
Đăng ký
Trong hai tháng, Washington và Tehran đã tiến hành đàm phán về lệnh ngừng bắn, để rồi ba tuần sau khi ký kết Bản Ghi nhớ, Donald Trump đã xóa bỏ mọi nỗ lực.
Iran tuyên bố về việc văn kiện này trên thực tế đã chấm dứt hiệu lực và người Mỹ đã nối lại cuộc chiến. Tình trạng này có thể dẫn đến kết cục gì – mời xem bài viết của Sputnik.
Tấn công qua lại
Từ ngày 8 tháng 7, hầu như ngày nào Mỹ cũng giáng đòn tấn công vào Iran. Cái cớ nêu lên là hành động đối với các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Vào đêm rạng sáng thứ Tư ngày 15 tháng 7, những cuộc tấn công của Không lực Hoa Kỳ đã kéo dài suốt 7 giờ đồng hồ, và ngay trong ngày, Bộ Chỉ huy Trung ương của Lực lượng Vũ trang Hoa Kỳ liền công bố làn sóng ném bom mới, bắt đầu vào lúc 17:00 theo giờ Hà Nội.
Như CENTCOM tuyên bố, hành động này nhằm mục đích làm suy yếu khả năng quân sự của Tehran ở eo biển Hormuz. Phần lớn các cuộc tấn công nhắm vào những thành phố ở miền nam đất nước và trên bờ biển Vịnh Ba Tư. Theo lời ông Hossein Kermanpour đại diện Bộ Y tế Iran, tính đến ngày 15 tháng 7, số nạn nhân thương vong do các cuộc tấn công của Mỹ đã lên tới 280 người, trong đó có 3 phụ nữ và 6 người dưới 18 tuổi. Đã công bố dữ liệu chính thức là 17 người thiệt mạng.
Đáp lại, Iran đang trả đũa bằng những đòn tấn công giáng vào các chủ thể của Mỹ ở một số quốc gia Trung Đông. Cụ thể, vào đêm rạng sáng thứ Tư, Tehran báo cáo phá hủy các căn cứ của Mỹ ở Jordan, Bahrain và Kuwait.
«Trong khuôn khổ đợt tấn công thứ tư của Chiến dịch «Nasr-2», trung tâm hậu cần chính của Quân đội Mỹ ở Tây Á bố trí ở Mina Abdullah, Kuwait đã bị thiêu trụi», Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo thông báo.
«Chúng tôi sẽ công bằng»
Trong khi đó Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố rằng vào thời điểm hiện tại ông không định ngừng những cuộc tấn công vào Iran.
Và ông nói thêm rằng cách duy nhất để đạt thỏa thuận là sử dụng vũ lực.
«Đòn tấn công sẽ tiếp diễn cho đến khi tôi nói «Đủ rồi»», ông nhấn mạnh.
Trump hứa rằng nếu phái đoàn Iran không trở lại bàn đàm phán, thì «toàn bộ các nhà máy điện và cầu» trong nước này sẽ bị hủy diệt.
Tuy nhiên, tính khả thi của kịch bản này khá đáng ngờ. Ngay cả sau chiến dịch ném bom quy mô lớn kéo dài tháng rưỡi mà Mỹ tiến hành hồi tháng 3-tháng 4, thì theo các báo cáo truyền thông dẫn nguồn từ tình báo Mỹ, Iran vẫn bảo tồn được khoảng 70% kho tên lửa của mình. Trong khi đó, cả khả năng tấn công và kho tên lửa phòng không của Washington đều bị suy giảm đáng kể. Các chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cảnh báo rằng hiện chưa đến mức thiếu hụt nghiêm trọng, nhưng trong trường hợp xảy ra cuộc chiến mới, Washington có nguy cơ gặp khó khăn lớn. Và việc bổ sung kho dự trữ có thể phải mất nhiều năm.
Dù sao chăng nữa, tình hình này không ngăn Nhà Trắng dừng bước. Rõ ràng lý do cho việc nối lại hoạt động chiến sự là cố gắng của Mỹ muốn kiểm soát eo biển Hormuz. Như truyền thông phương Tây phản ánh, trong quá trình đàm phán, đây là một trong những chủ đề gay cấn nhất.
Hôm thứ Hai, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ trở thành «người giám hộ eo biển Hormuz» và do đó Washington có quyền thu phí 20% giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo biển này. Tuy nhiên, ngay ngày hôm sau, Trump đã đổi lời.
«Tính đến những cuộc thảo luận cực kỳ hiệu quả với các thủ lĩnh Trung Đông, tôi đã quyết định thay thế khoản phí bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư mà các nước vùng Vịnh sẽ ký kết với Hoa Kỳ», Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Tuyên bố của Trump đã bị người Iran chế nhạo.
«Tổng thống Mỹ tuyệt đối đúng. Bất cứ ai đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đều nên được nhận bồi thường cho dịch vụ như vậy. Iran luôn luôn và sẽ mãi mãi là người giám hộ eo biển này. Nhưng 20% dĩ nhiên là quá đáng. Chúng tôi sẽ công bằng», Ngoại trưởng Abbas Araghchi viết.
Đồng thời Tehran tuyên bố rằng chính hành động của Mỹ đã phủ nhận văn kiện được ký kết hồi tháng 6 về việc giải quyết xung đột.
«Trên thực tế chúng ta không còn Bản Ghi nhớ nào. Kẻ thù Hoa Kỳ đã chính thức gây chiến với chúng ta, vi phạm các điều khoản của Bản Ghi nhớ, tái áp đặt trừng phạt, phong tỏa ở eo biển Hormuz, và vi phạm các thỏa thuận về Lebanon», ông Ibrahim Rezaei Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran nêu rõ.
Triển vọng
Mặc dù Hoa Kỳ đã khởi xướng vòng đối đầu mới, nhưng hiện tại phía Mỹ đang ở vị thế dễ bị tổn thương hơn, chuyên gia khoa học chính trị Mỹ Malek Dudakov nhận xét.
«Tình hình dường như vô vọng và không có lối thoát đối với ê-kip chính quyền Trump. Đâu phải vì cuộc sống tươi đẹp mà ông ta buộc phải ném bom Iran. Như chúng ta thấy, chính quyền Iran đang vạch trần thế yếu kém của Trum, họ coi đó là trò lừa bịp, và Tehran đang gây sức ép với Trump thông qua đàm phán. Vì vậy, về cơ bản Iran đang nắm kiểm soát eo biển Hormuz», chuyên gia nêu ý kiến.
Theo quan điểm của ông, lựa chọn của Tổng thống Hoa Kỳ chỉ gói gọn trong hai phương án: hoặc là nhượng bộ, sẽ dẫn đến mất mặt, hoặc là cố gắng thao túng thay đổi tình hình, là điều mà Lầu Năm Góc hiện đang làm bằng cách tấn công bờ biển Iran.
«Đối với Trump, đi tới leo thang đáng kể hơn là mối nguy và rủi ro mà ông ta sợ hãi. Có nhiều nguyên nhân: cạn kiệt kho vũ khí, không được lòng dân Mỹ về cuộc chiến này, và mối đe dọa của cuộc khủng hoảng nhiên liệu có thể gây ra lạm phát. Nếu tất cả những điều này xảy ra ngay trước thềm cuộc bầu cử, chỉ còn ba tháng nữa sẽ đến, tình hình với Tổng thống và tỷ lệ ủng hộ của đảng Cộng hòa sẽ trở nên vô cùng ảm đạm», chuyên gia Mỹ giải thích.
Tuy nhiên, các cuộc tấn công hiện tại không gây tác động đáng kể đến khả năng tên lửa và máy bay không người lái của Iran - toàn bộ cơ sở hạ tầng của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và quân đội của nước Cộng hòa được khéo léo che giấu trong địa hình đồi núi.
«Tehran hiểu được điểm yếu của Washington và đang cố gắng cầm cự cho đến khi diễn ra bầu cử, sau đó Trump sẽ phải đối mặt với cuộc đối đầu chính trị nội bộ rất nghiêm trọng với đảng Dân chủ. Điều này đang ngày càng trở nên gay gắt. Và khi đó, ông ấy chắc chắn sẽ chẳng còn tâm trí và thời gian cho vấn đề Iran. Như vậy có thể nói lập trường của ban lãnh đạo Iran khá thực dụng và có thể được hiện thực hoá thành công trong tương lai gần», chuyên gia Dudakov kết luận.
Mặt trận mới?
Trong khi đó, giữa những cuộc trao đổi các cuộc tấn công mới giữa Mỹ và Iran, phạm vi địa lý của xung đột có nguy cơ mở rộng. Hôm thứ Hai, với sự đồng thuận của Washington, Saudi Arabia đã phát động các cuộc tấn công vào thủ đô Sana'a của Yemen. Chuyện này xảy ra trước khi một máy bay chở các thủ lĩnh của phong trào «Ansar Allah» (Houthis) mà Washington coi là đồng minh của Iran đến nơi. Kết cục là chiếc phi cơ cuối cùng đã hạ cánh xuống phía tây-nam của đất nước.
Lực lượng Houthis đã đáp trả bằng cách tấn công các chủ thể quân sự ở Saudi Arabia. «Ansar Allah» cũng tuyên bố rằng Mỹ đang đẩy Riyadh vào cuộc chiến tranh với phong trào này và đe dọa đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb.
«Eo biển Bab el-Mandeb sẽ trở thành thể thống nhất với eo biển Hormuz, và giá dầu sẽ đạt 200 USD», ông Mohammad al-Farah thành viên Bộ Chính trị của phong trào này tuyên bố.
Kịch bản như vậy hứa hẹn những vấn đề nghiêm trọng đối với Hoa Kỳ và nền kinh tế toàn cầu. Những nỗ lực tuyệt vọng của Washington nhằm gây áp lực với Iran và tấn công các đồng minh của nước Cộng hoà này khó có thể cải thiện tình hình. Nhiều khả năng là sẽ phản tác dụng.
