Kaluga – Hà Nội: tình bạn với Việt Nam ảnh hưởng thế nào đến sáng tác của một nhà điêu khắc Nga
15:30 18.09.2026 (Đã cập nhật: 17:18 18.09.2026)
© Sputnik
Đăng ký
Các thành phố hiện đại ngày nay không thể hình dung nổi nếu thiếu điêu khắc đô thị – không phải những tượng đài quan trọng đứng trên bệ cao, mà là những hình tượng của những người bình thường, đại diện các ngành nghề khác nhau, đứng trên vỉa hè, ngồi trên ghế băng và đã trở thành những người bạn, người hàng xóm tốt bụng của cư dân thành phố.
Những cư dân bằng đồng của Kaluga
Những tượng đài như vậy không hiếm ở thành phố cổ Kaluga của Nga, nằm không xa Moskva. Thành phố này nổi tiếng vì là nơi cha đẻ của ngành du hành vũ trụ hiện đại, nhà mơ mộng vĩ đại và nhà khoa học xuất chúng Konstantin Tsiolkovsky đã sống và làm việc. Tại đây cũng đã khai trương bảo tàng lịch sử du hành vũ trụ đầu tiên trên thế giới và lớn nhất ở Nga. Kaluga có nhiều doanh nghiệp công nghiệp, và nhân tiện, ở tỉnh Kaluga có các tổ hợp chăn nuôi bò sữa do công ty Việt Nam TH True Milk xây dựng.
Nhưng hãy quay lại với các tác phẩm điêu khắc đô thị ở Kaluga. Những tác phẩm trữ tình, sâu sắc và cảm động nhất trong số đó được tạo nên bởi nhà điêu khắc Svetlana Farnieva. Trên phố Teatralnaya có tượng Konstantin Tsiolkovsky bằng đồng với chiếc xe đạp (ông thường đi như vậy quanh thành phố quê hương) và đang nhìn lên bầu trời. Tượng đài có tên “Những giấc mơ về bầu trời”.
Gần nhà hát kịch, bằng số tiền do cư dân thành phố quyên góp, đã dựng tượng đài đầu tiên trên thế giới dành cho khán giả sân khấu – một cô gái hỏi với vẻ hy vọng: “Còn vé không ạ?”.
Tượng đài tưởng niệm khán giả nhà hát
© Sputnik
Không xa Quảng trường Chiến thắng là tượng đài cựu chiến binh Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại. Người đàn ông lớn tuổi bằng đồng với dáng vẻ quân nhân, mặc áo vest gắn huân chương và huy chương, ngồi trên ghế băng trong trầm tư sâu lắng, hồi tưởng về cuộc đời mình. Một phóng viên và một quay phim truyền hình như thể còn sống, nhưng đã vĩnh viễn đông cứng trong đồng, đang làm phóng sự trước tòa nhà công ty phát thanh truyền hình “Kaluga”.
Svetlana Farnieva, Cựu chiến binh
© Sputnik
Còn ở bờ phải sông Oka, trong công viên Người Mẹ, có tượng đài người phụ nữ trẻ với đứa con như biểu tượng của tất cả những gì đẹp đẽ nhất mà từ “mẹ” thể hiện đối với chúng ta. Svetlana Farnieva còn là tác giả của nhiều tượng đài, tượng bán thân, phù điêu khác ở Kaluga, Moskva và tỉnh Kaluga.
Tượng đài tưởng niệm người mẹ
© Ảnh
Người bạn và người thầy Việt Nam
Nhưng những tác phẩm ấy có liên quan gì đến Việt Nam và người Việt Nam? – bạn có thể hỏi. Về điều này, Svetlana kể với phóng viên “Sputnik”.
“Tôi bắt đầu vẽ từ nhỏ, đặc biệt thích vẽ và nặn ngựa. Tôi học ở trường nghệ thuật thành phố Perm thuộc Ural, và năm 14 tuổi thì vào trường trung cấp nghệ thuật trực thuộc Học viện Nghệ thuật Quốc gia Moskva mang tên V.I. Surikov (MGHI) theo chuyên ngành ‘điêu khắc’. Sau khi tốt nghiệp, năm 1982 tôi vào MGHI. Đó là một thời gian tuyệt đẹp: nhà hát, bảo tàng, thơ ca, những người bạn mới, trong đó có các bạn từ Việt Nam, Mexico, Costa Rica”.
Năm thứ ba, Svetlana bắt đầu học trong xưởng của nghệ sĩ nhân dân Liên Xô, nhà điêu khắc Pavel Bondarenko. Ông nổi tiếng với tượng đài nhà du hành vũ trụ đầu tiên của Trái Đất Yuri Gagarin ở Moskva, lần đầu tiên trên thế giới được làm bằng titan – kim loại được dùng trong chế tạo tên lửa vũ trụ. Thế giới biết rõ tượng đài này – hình một con người trên cột tháp cao vút lên trời. Trong xưởng của Bondarenko có một người Việt Nam là Đào Châu Hải, người mà Svetlana đã kết bạn.
“Hải lớn hơn tôi và có ảnh hưởng lớn đến tôi,” Svetlana Farnieva nhớ lại. “Anh cho tôi đọc những cuốn sách mà tôi chưa biết, chúng tôi cùng nghe nhạc cổ điển do các nhạc sĩ vĩ đại trình diễn, anh giới thiệu cho chúng tôi sáng tác của nhà điêu khắc Pháp nổi tiếng Emile-Antoine Bourdelle, người mà anh rất yêu thích. Trong điêu khắc, ngay khi đó Hải đã hiểu sâu sắc về hình khối, tư duy bằng hình tượng, tạo ra không gian và môi trường của riêng mình”.
Hiện nay Đào Châu Hải được gọi là một trong những trụ cột của nền điêu khắc Việt Nam đương đại. Ông là tác giả của những tác phẩm sắp đặt khổng lồ bằng bê tông và thép. Tác phẩm sắp đặt “Ballad Biển Đông” của ông gồm 100 con sóng thép cao một mét rưỡi đã gây chấn động tại Triển lãm nghệ thuật quốc tế lần thứ 12 ở Berlin năm 2022. Năm 2025, Đào Châu Hải trở thành nhà điêu khắc Việt Nam đầu tiên được phong tặng danh hiệu thành viên danh dự nước ngoài của Viện Hàn lâm Nghệ thuật Nga. Nhiều năm ông giảng dạy tại Viện Nghệ thuật Tạo hình Việt Nam, truyền cho các họa sĩ và nhà điêu khắc trẻ những kiến thức ông tiếp nhận ở Moskva cùng kinh nghiệm của mình, đóng góp to lớn vào việc hình thành các thế hệ mới những người phụng sự nghệ thuật Việt Nam.
“Ballad Biển Đông”
© Sputnik
Svetlana Farnieva cũng giảng dạy tại trường nghệ thuật thiếu nhi và Trường Cao đẳng Văn hóa và Nghệ thuật tỉnh Kaluga. Bà duy trì thư từ với Đào Châu Hải, theo dõi sáng tác của ông. Và dù các nhà điêu khắc làm việc ở những thể loại khác nhau và sống ở những quốc gia khác nhau, họ vẫn gắn bó với nhau bởi tuổi trẻ chung, alma mater chung, những tình cảm ấm áp và mối liên hệ bền chặt giữa hai dân tộc chúng ta.
