Việt Nam tính hợp tác với Nga làm chủ công nghệ biển
© Ảnh : TTXVN - Nguyễn Việt Đức
Đăng ký
Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính đề xuất 4 hướng hợp tác quốc tế, từ nâng năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ đến kết nối dữ liệu đại dương và thu hút chuyên gia hàng đầu, nhằm tăng sức mạnh khoa học - công nghệ biển của Việt Nam.
Hướng tới năng lực nghiên cứu biển dẫn đầu ASEAN
Sáng 2/10 tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao đã chủ trì khai mạc Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề "Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh".
Tại diễn đàn, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính đưa ra 4 hướng hợp tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực khoa học, công nghệ biển của Việt Nam, gồm phát triển các tổ chức nghiên cứu biển; tiếp nhận và làm chủ công nghệ tiên tiến; kết nối dữ liệu đại dương; thu hút chuyên gia, nhà khoa học quốc tế.
Theo ông Tính, biển và đại dương là một không gian liên thông trên phạm vi toàn cầu. Trước những thách thức ngày càng phức tạp về tài nguyên, môi trường, khí hậu và phát triển bền vững, không quốc gia nào có thể tự giải quyết một cách đơn độc. Vì thế, hợp tác quốc tế cần trở thành một trụ cột trong phát triển khoa học và công nghệ biển.
Giải pháp đầu tiên được Thứ trưởng Trần Trung Tính đề cập là nâng cao năng lực của các tổ chức nghiên cứu biển trong nước, hướng tới trình độ dẫn đầu ASEAN. Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng hành lang pháp lý và thúc đẩy mạng lưới liên kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học của Việt Nam với những trung tâm nghiên cứu đại dương hàng đầu trên thế giới.
Song song với việc củng cố năng lực nghiên cứu, Việt Nam cần tăng cường hợp tác trong nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và từng bước làm chủ các công nghệ biển tiên tiến. Các lĩnh vực được xác định ưu tiên gồm phương tiện ngầm tự hành, viễn thám đại dương, cáp biển tốc độ cao, trung tâm dữ liệu dưới biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và công nghệ sinh học biển.
Trong quá trình này, Việt Nam dự kiến ưu tiên hợp tác với những quốc gia có thế mạnh về công nghệ biển như Nhật Bản, Đức, Italy, Mỹ, Australia và Liên bang Nga.
Hướng hợp tác thứ ba là phát triển và kết nối hạ tầng dữ liệu đại dương của Việt Nam với khu vực và thế giới.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tham gia các chương trình về dữ liệu và quan trắc đại dương trong khuôn khổ Thập kỷ Khoa học đại dương vì sự phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, đồng thời tăng cường tham gia các cơ chế hợp tác đa phương như Ủy ban Hải dương học Liên chính phủ.
Ở hướng cuối cùng, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng các cơ chế đặc thù nhằm thu hút những chuyên gia và nhà khoa học quốc tế hàng đầu trực tiếp tham gia các chương trình khoa học - công nghệ biển trọng điểm của Việt Nam.
Theo Thứ trưởng Trần Trung Tính, ngoại giao khoa học biển có thể trở thành cầu nối giúp Việt Nam tiếp cận tri thức và công nghệ tiên tiến, tham gia sâu hơn vào các mạng lưới nghiên cứu toàn cầu, đồng thời đóng góp sáng kiến cho việc xử lý những vấn đề chung liên quan đến biển và đại dương.
"Khoa học giúp chúng ta hiểu biển. Công nghệ giúp chúng ta làm chủ biển. Đổi mới sáng tạo giúp chúng ta làm giàu từ biển. Chuyển đổi số giúp chúng ta quản trị biển hiệu quả hơn", ông Tính nói.
Theo ông, việc nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ còn có ý nghĩa đối với bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển.
Từ khai thác tài nguyên đến quản trị biển hiện đại
Ở góc độ xây dựng nội lực, ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho rằng để trở thành một quốc gia biển mạnh, Việt Nam cần chuyển đổi mô hình phát triển, từ tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào mở rộng đầu tư sang dựa nhiều hơn vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người.
Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, phát biểu dẫn đề tại Diễn đàn biển Việt Nam 2026
© Ảnh : TTXVN - Nguyễn Việt Đức
Theo ông Hưng, hợp tác quốc tế về biển phải tạo ra những kết quả cụ thể về vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực, hạ tầng, năng lực quản trị và thị trường. Nguồn lực từ hợp tác quốc tế càng có ý nghĩa trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị ven biển, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu rất lớn, trong khi nguồn lực trong nước còn có giới hạn.
Vì vậy, Việt Nam cần đẩy mạnh kết nối với các định chế tài chính, quỹ đầu tư, nhà đầu tư chiến lược và các nguồn tài chính xanh quốc tế. Cùng với đó là tăng cường hợp tác về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng hệ thống dữ liệu biển.
Ông Hưng cũng nhấn mạnh phát triển kinh tế biển phải gắn chặt với bảo vệ môi trường, phục hồi các hệ sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm sinh kế bền vững cho cộng đồng dân cư ven biển. Đặc biệt, theo ông, phát triển kinh tế không thể đánh đổi lấy môi trường, đa dạng sinh học và khả năng chống chịu của các hệ sinh thái.
Quốc gia biển mạnh phải đóng góp nhiều hơn cho hợp tác khu vực
Trước đó, phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết Nghị quyết 20 của Trung ương đánh dấu sự chuyển đổi trong tư duy phát triển biển, từ khai thác tài nguyên đơn thuần sang quản trị biển hiện đại, phát triển kinh tế biển xanh và quản lý thống nhất không gian biển quốc gia.
"Biển là nền tảng quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia. Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược phát triển đất nước lâu dài", ông Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để Việt Nam từng bước làm chủ tri thức và công nghệ, đồng thời kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường, chủ quyền và an ninh quốc gia.
Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, phát biểu khai mạc Diễn đàn biển Việt Nam 2026. Ảnh: TTXVN phát
© Ảnh : TTXVN - Nguyễn Việt Đức
Ông Nguyễn Doãn Anh cho rằng một Việt Nam mạnh hơn về biển cũng cần có trách nhiệm lớn hơn đối với hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững trong khu vực. Theo đó, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Hiến chương Liên Hợp Quốc và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 gồm một phiên định hướng cấp cao về chương trình hành động giai đoạn 2026-2030 cùng ba phiên chuyên đề diễn ra song song. Các nội dung thảo luận tập trung vào huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng và logistics biển; khoa học, công nghệ, dữ liệu và quản trị biển; cùng hợp tác quốc tế của các địa phương gắn với bảo vệ môi trường, sinh kế và những giá trị của cộng đồng ven biển.
